Thị trường carbon rừng 2026: Hướng dẫn chi tiết Nghị định 180/2026/NĐ-CP cho chủ rừng và doanh nghiệp

Thực tiễn triển khai Chương trình giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ đã tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng thị trường carbon rừng. Các số liệu cụ thể:

• 10,3 triệu tấn CO2 chuyển nhượng theo thỏa thuận với Quỹ Đối tác Carbon trong Lâm nghiệp (FCPF), đơn giá 5 USD/tấn.
• Đến năm 2025, tổng cộng 11,3 triệu tấn CO2 đã được chuyển nhượng cho Ngân hàng thế giới, bao gồm 10,3 triệu tấn theo Thỏa thuận chi trả giảm phát thải (ERPA) và 1 triệu tấn bổ sung.
• 56,5 triệu USD (tương đương khoảng 1.388 tỷ đồng) đã được tiếp nhận và chi trả cho khoảng 80.000 chủ rừng, trong đó có khoảng 40.000 hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Theo ông Phạm Hồng Lượng: Kết quả trên đã tạo động lực để nhiều địa phương và chủ rừng mong muốn tiếp tục tham gia thị trường carbon rừng, đồng thời là cơ sở để Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các cơ quan, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia xây dựng, hoàn thiện Nghị định số 180/2026/NĐ-CP.

Tình huống thực tế: Hộ gia đình làm chủ rừng có thể hưởng lợi gì?

Anh Nguyễn Văn A, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh là một trong 40.000 hộ gia đình đã nhận được chi trả từ chương trình ERPA. Với diện tích rừng trồng 5 ha, anh A đã nhận được khoảng 15 triệu đồng từ dịch vụ carbon rừng trong giai đoạn 2020-2025. Khoản tiền này giúp anh đầu tư trồng rừng mới, mua cây giống và cải thiện đời sống gia đình.

Từ năm 2027, khi Nghị định 180 có hiệu lực đầy đủ, anh A và các chủ rừng khác sẽ tiếp cận thị trường carbon rừng chính thức, với quy trình minh bạch hơn, cơ hội giao dịch trên sàn carbon và khả năng tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế để tăng giá trị tín chỉ.

Lời khuyên từ luật sư dành cho chủ rừng và doanh nghiệp

Dựa trên các quy định của Nghị định 180/2026/NĐ-CP và thực tiễn triển khai, chúng tôi đưa ra một số khuyến nghị:

1. Chủ rừng là hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng: Hãy liên hệ với UBND xã, huyện hoặc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng địa phương để đăng ký tham gia các dự án carbon rừng. Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu rừng.
2. Doanh nghiệp muốn đầu tư vào tín chỉ carbon: Cần tìm hiểu kỹ hai hệ thống tiêu chuẩn (trong nước và quốc tế) để chọn phương án phù hợp. Nếu muốn giao dịch quốc tế, nên áp dụng tiêu chuẩn Verra hoặc Gold Standard ngay từ đầu. Nếu chỉ giao dịch trong nước, có thể chờ tiêu chuẩn quốc gia có hiệu lực từ 1/1/2028.
3. Chuẩn bị hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV): Đây là yêu cầu bắt buộc để được cấp tín chỉ. Các doanh nghiệp, tổ chức nên đầu tư sớm vào hệ thống này để tránh gián đoạn khi Nghị định có hiệu lực.
4. Theo dõi các thông tư hướng dẫn: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện các thông tư hướng dẫn để ban hành cùng thời điểm Nghị định có hiệu lực (15/7/2026). Các thông tư này sẽ quy định chi tiết về mức chi trả, phân bổ chỉ tiêu giảm phát thải, phương pháp xác định giá carbon.
5. Tham gia các khóa tập huấn: Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức các hội nghị phổ biến chính sách. Chủ rừng và doanh nghiệp nên tham gia để cập nhật thông tin mới nhất.