Bạn cần biết gì về vai trò “thay mặt nước chủ nhà” trong Luật Dầu khí sửa đổi?

Chúng tôi nhận thấy nhiều bạn đọc và doanh nghiệp trong lĩnh vực dầu khí đang quan tâm đến những thay đổi quan trọng trong dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nội dung cốt lõi, đặc biệt là vai trò “thay mặt nước chủ nhà” và cơ chế phân cấp, phân quyền, giúp bạn hiểu rõ hơn về tác động thực tiễn.

Vai trò “thay mặt nước chủ nhà” của Petrovietnam được đề xuất như thế nào trong dự thảo Luật Dầu khí?

Theo thông tin từ Hội thảo góp ý dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) do Đoàn Đại biểu Quốc hội TP HCM phối hợp với Petrovietnam tổ chức, đại biểu Quốc hội Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam, đã chỉ ra rằng dự thảo Luật hiện chưa quy định rõ vai trò thay mặt nước chủ nhà của Petrovietnam tại các Điều 56, 57. Điều này tạo ra khoảng trống pháp lý, đặc biệt khi xảy ra kiện tụng quốc tế.Cụ thể, trong quá trình hoạt động, Petrovietnam đã và đang thực hiện vai trò đại diện nước chủ nhà với tư cách là một bên ký hợp đồng dầu khí với các nhà thầu (nhà đầu tư). Việc này bao gồm thực hiện quyền và nghĩa vụ với nhà đầu tư trong nước và ngoài nước, hoặc tự đầu tư thông qua đơn vị thành viên. Ông Lê Ngọc Sơn khẳng định, đây là nhiệm vụ chính trị do Nhà nước ủy quyền, không vì mục tiêu lợi nhuận, nhưng tính chính danh hiện vẫn chưa rõ.

Trích dẫn chuyên gia: “Việc định nghĩa rõ vai trò ‘thay mặt nước chủ nhà’ là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong trường hợp phát sinh kiện tụng quốc tế từ phía các nhà đầu tư. Nếu luật pháp quy định rõ ràng cơ quan thay mặt nước chủ nhà chịu trách nhiệm, Tập đoàn sẽ có đầy đủ tư cách pháp lý để đứng ra xử lý và tham gia tranh tụng, giúp giảm thiểu rủi ro cho Chính phủ.” – Đại biểu Quốc hội Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam.

Ngoài ra, ông Lê Ngọc Sơn cũng đề xuất sử dụng cụm từ chung “Cơ quan đại diện nước chủ nhà” thay vì định danh cụ thể Petrovietnam. Điều này giúp Chính phủ linh hoạt điều chuyển nhiệm vụ cho các cơ quan khác khi cần mà không phải sửa đổi luật nếu tập đoàn thay đổi tên gọi hoặc mô hình hoạt động.

Quy định chuyển tiếp xử lý nghĩa vụ của nước chủ nhà có gì đáng chú ý?

Đối với các hợp đồng dầu khí đã ký kết, Petrovietnam đề xuất bổ sung quy định chuyển tiếp tại Điều 60 của dự thảo. Cụ thể, cơ chế này cho phép sử dụng tiền thu từ bán phần dầu, khí của nước chủ nhà để xử lý một số nghĩa vụ tài chính liên quan. Điều này giúp đảm bảo tính liên tục trong vận hành và tránh việc phải xin quy trình đặc thù, riêng lẻ sau này.

Tình huống thực tế

Giả sử Petrovietnam có một hợp đồng dầu khí ký từ năm 2020 với nhà đầu tư nước ngoài. Trong quá trình thực hiện, phát sinh nghĩa vụ tài chính từ phía nước chủ nhà (ví dụ: chi phí xử lý môi trường). Nếu không có quy định chuyển tiếp, Petrovietnam phải xin Chính phủ phê duyệt từng trường hợp cụ thể, gây chậm trễ. Với quy định mới tại Điều 60, tập đoàn có thể dùng tiền thu từ bán dầu khí của nước chủ nhà để xử lý ngay lập tức.

Phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi được thực hiện ra sao?

Định hướng sửa đổi Luật Dầu khí lần này dựa trên Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Bộ Chính trị, khẳng định chủ trương phân cấp, phân quyền tối đa, gắn với cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm nguồn lực và nâng cao năng lực thực thi.Tuy nhiên, theo ông Vũ Đào Minh, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam, quy định tại Điều 22 dự thảo về việc Petrovietnam phải lấy ý kiến các cơ quan quản lý nhà nước trước khi chấp thuận hoặc phê duyệt điều chỉnh cam kết công việc có thể gây vướng mắc. Cụ thể, nếu các bộ, ngành có ý kiến trái chiều, Petrovietnam sẽ rất khó xử lý. Do đó, tập đoàn đề xuất chỉ lấy ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về dầu khí, thay vì nhiều bộ, ngành liên quan.

Lời khuyên từ luật sư

1. Doanh nghiệp cần theo dõi sát quá trình lấy ý kiến: Nếu bạn là nhà đầu tư hoặc đối tác trong các hợp đồng dầu khí, hãy chủ động góp ý cho dự thảo để đảm bảo quyền lợi của mình, đặc biệt về cơ chế lấy ý kiến và phân cấp.
2. Chuẩn bị cho việc thay đổi cơ chế tài chính: Quy định chuyển tiếp về sử dụng tiền thu từ bán dầu khí có thể ảnh hưởng đến dòng tiền của các bên liên quan. Hãy rà soát lại hợp đồng hiện có.
3. Hiểu rõ vai trò pháp lý của Petrovietnam: Khi tham gia đàm phán, xác định rõ Petrovietnam là “Cơ quan đại diện nước chủ nhà” với tư cách pháp lý độc lập, không phải là cơ quan quản lý nhà nước.
4. Đánh giá rủi ro kiện tụng quốc tế: Với quy định mới, Petrovietnam sẽ trực tiếp đối mặt với tranh chấp, giảm rủi ro cho Chính phủ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp.
5. Tham khảo ý kiến luật sư chuyên ngành: Luật Dầu khí có tính đặc thù cao, việc tham vấn chuyên gia sẽ giúp bạn tránh được các rủi ro pháp lý tiềm ẩn.

Dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi có những chính sách lớn nào?

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) hiện có quy mô 12 chương, 62 điều, tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn:

• Đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền: Như đã phân tích ở trên.
• Hoàn thiện cơ chế hợp đồng dầu khí: Làm rõ trách nhiệm của các bên, đặc biệt là vai trò đại diện nước chủ nhà.
• Bổ sung chính sách ưu đãi đầu tư: Nhằm thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước.
• Phát triển chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi: Mở rộng lĩnh vực hoạt động.
• Xây dựng khung pháp lý về giảm phát thải, thu giữ và lưu trữ carbon (CCS): Phù hợp với xu hướng toàn cầu.

Theo Luật sư Trương Thị Hòa, việc không có chương riêng về quyền và nghĩa vụ của Petrovietnam trong dự thảo là một thiếu sót. Bà nhấn mạnh sự cần thiết phải có văn bản hướng dẫn đi kèm để làm rõ vai trò, quyền hạn và trách nhiệm của Tập đoàn, tránh vướng mắc trong quá trình áp dụng.