Mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Bạn cần biết gì về quản trị gần dân từ năm 2025?

Bạn có biết, từ ngày 1/7/2025, tỉnh Phú Thọ chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp – một bước đột phá trong quản trị hành chính, xóa bỏ cấp huyện và đưa chính quyền cấp xã trở thành trung tâm phục vụ người dân? Sau gần một năm thử nghiệm, mô hình này không chỉ vận hành thông suốt mà còn đạt được những kết quả ấn tượng: tỷ lệ hài lòng của người dân lên đến 100% tại nhiều địa phương, và hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt trên 99%. Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ những thay đổi pháp lý và thực tiễn quan trọng từ mô hình này.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp là gì và áp dụng từ khi nào?

Theo quyết định của Chính phủ, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai thí điểm tại tỉnh Phú Thọ từ ngày 1/7/2025, sau cuộc hợp nhất lịch sử giữa ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Mô hình này nhằm tinh gọn bộ máy hành chính, giảm đầu mối các cơ quan chuyên môn từ 91 xuống còn 26 đơn vị, và chuyển giao quyền lực trực tiếp cho chính quyền cấp xã. Điều này có nghĩa là người dân không còn phải đến cấp huyện để giải quyết thủ tục; mọi nhiệm vụ quản lý nhà nước, từ đất đai, xây dựng, an sinh xã hội đến giải quyết khiếu nại, đều được thực hiện tại cấp xã.

Những thay đổi cụ thể trong thủ tục hành chính mà người dân cần biết?

Một trong những thay đổi rõ rệt nhất là cải cách thủ tục hành chính gắn liền với chuyển đổi số. Theo báo cáo từ Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh đã chuẩn hóa 2.092 thủ tục hành chính và triển khai cơ chế tiếp nhận hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính. Cụ thể:

• Nộp hồ sơ trực tuyến: Người dân có thể nộp hồ sơ qua cổng dịch vụ công, giảm thời gian và chi phí đi lại.
• Theo dõi tiến độ: Mỗi hồ sơ được cấp mã QR, cho phép bạn tra cứu trạng thái xử lý mọi lúc.
• Nhận kết quả: Kết quả có thể được gửi qua dịch vụ bưu chính, không cần đến trực tiếp.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, mô hình này giúp giảm đáng kể thời gian xử lý. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hùng Vương, việc giải quyết thủ tục đất đai và đăng ký kinh doanh đã thuận lợi hơn nhờ dữ liệu liên thông trực tiếp với hệ thống của tỉnh.

Những khó khăn ban đầu và cách vượt qua?

Không thể phủ nhận rằng giai đoạn đầu chuyển đổi gặp nhiều áp lực. Ông Chu Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Lương Sơn, chia sẻ: “Khối lượng công việc tại xã tăng gấp nhiều lần so với trước đây, từ quản lý đất đai, xây dựng đến giải quyết đơn thư.” Tuy nhiên, áp lực này đã thúc đẩy bộ máy trưởng thành. Sau một năm, quy trình phối hợp giữa cơ sở với các sở, ngành của tỉnh đã đi vào nền nếp. Điều quan trọng hơn cả là sự chuyển biến về tư duy quản trị: chính quyền cấp xã không còn thụ động mà chủ động lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Tình huống thực tế: Xã vùng cao Mường Vang

Xã Mường Vang, được hình thành từ việc sáp nhập ba xã cũ, hiện có hơn 20.900 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm gần 98,5%. Chính quyền xã phải đảm nhiệm 938 nhiệm vụ quản lý, trong đó có 174 nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp từ tỉnh. Nhờ huy động hệ thống chính trị cơ sở (tổ chức đoàn thể, trưởng xóm, tổ công nghệ số cộng đồng), từ tháng 7/2025 đến tháng 6/2026, xã đã tổ chức 125 cuộc tiếp công dân, giải quyết dứt điểm 56 kiến nghị, và tiếp nhận hơn 3.400 hồ sơ thủ tục hành chính – tất cả đều được giải quyết đúng hạn, với tỷ lệ hài lòng 100%.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chúng tôi có một số lưu ý quan trọng cho bạn:

1. Chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng: Khi nộp hồ sơ trực tuyến, hãy đảm bảo các giấy tờ được số hóa rõ ràng, đúng quy định để tránh yêu cầu bổ sung.
2. Tận dụng mã QR: Sử dụng mã QR để theo dõi tiến độ hồ sơ, giúp bạn chủ động hơn trong thời gian chờ đợi.
3. Liên hệ trực tiếp khi cần: Nếu gặp khó khăn trong quá trình nộp hồ sơ, hãy đến bộ phận Một cửa tại UBND xã để được hướng dẫn tận tình.
4. Giữ liên lạc với tổ công nghệ số cộng đồng: Các tổ này được thành lập tại nhiều xã, đặc biệt ở vùng cao, để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
5. Phản ánh kịp thời: Nếu có khiếu nại hoặc kiến nghị, hãy gửi trực tiếp đến UBND xã – nơi có thẩm quyền giải quyết nhanh chóng.

Kết quả và đánh giá từ chuyên gia

Theo lãnh đạo tỉnh Phú Thọ, thành công lớn nhất của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ nằm ở các chỉ số tăng trưởng mà còn ở sự hình thành phương thức quản trị mới: “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Bà Thúy Hòa, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Lương Sơn, nhấn mạnh: “Mô hình này đang thực sự hướng đến xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu quả và phục vụ nhân dân tốt hơn. Chúng tôi phải làm thêm giờ, thêm cả ngày nghỉ để đáp ứng công việc.”

Đánh giá từ chuyên gia: Theo các chuyên gia pháp lý, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Phú Thọ là một bước đi chiến lược trong cải cách hành chính, giúp giảm khoảng cách giữa chính quyền và người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị thông qua chuyển đổi số.

Câu hỏi thường gặp

Sau gần một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Phú Thọ đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc đưa chính quyền đến gần dân hơn. Nếu bạn cần tư vấn thêm về thủ tục hành chính cụ thể hoặc muốn hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi.