Bạn cần biết gì về điều tra kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất 2026?

Việc điều tra kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Nhà nước nhằm quản lý chặt chẽ nguồn tài nguyên đất đai. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ quy trình, mục đích và các quy định pháp luật liên quan. Bài viết này, chúng tôi sẽ tư vấn chi tiết cho bạn về những quy định mới nhất được ban hành tại Quyết định 14/2026/QĐ-TTg, giúp bạn nắm bắt kịp thời các thông tin pháp lý quan trọng.

1. Mục đích của việc điều tra kiểm kê đất đai là gì?

Theo Quyết định 14/2026/QĐ-TTg, mục đích chính của việc điều tra kiểm kê đất đai là đánh giá chính xác thực trạng tình hình quản lý, sử dụng đất đai của từng đơn vị hành chính các cấp. Điều này làm cơ sở để đánh giá tình hình quản lý, sử dụng đất đai trong 05 năm qua và đề xuất cơ chế, chính sách, biện pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về đất đai.

Cụ thể, kết quả điều tra sẽ phục vụ cho việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của các cấp, các ngành. Ngoài ra, dữ liệu thu thập được còn cung cấp chỉ tiêu thống kê thuộc hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia, phục vụ nhu cầu thông tin đất đai cho các hoạt động kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, nghiên cứu khoa học, giáo dục và đào tạo.

2. Đối tượng và đơn vị điều tra kiểm kê đất đai bao gồm những ai?

Đối tượng điều tra bao gồm toàn bộ diện tích các loại đất, các loại đối tượng sử dụng đất và đối tượng được giao quản lý đất. Điều này đảm bảo phạm vi điều tra được bao phủ rộng khắp, không bỏ sót bất kỳ khu vực nào.

Đơn vị điều tra được xác định là:

• Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (cấp cơ sở)
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương)
• Các đối tượng sử dụng đất và đối tượng được giao quản lý đất

3. Nội dung điều tra kiểm kê đất đai bao gồm những gì?

Nội dung điều tra chủ yếu tập trung vào việc thu thập các thông tin quan trọng sau:

• Diện tích của từng loại đất, đối tượng sử dụng đất và đối tượng được giao quản lý đất
• Diện tích các loại đất theo đơn vị hành chính (xã, huyện, tỉnh)
• Các chỉ tiêu thống kê quốc gia có mã số 0101 và 2105

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc thu thập đầy đủ các chỉ tiêu này là cơ sở quan trọng để xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, phục vụ cho công tác quản lý nhà nước một cách hiệu quả.

4. Chu kỳ và loại điều tra kiểm kê đất đai như thế nào?

Loại điều tra được xác định là điều tra toàn bộ, nghĩa là tiến hành trên phạm vi toàn quốc, không chọn mẫu. Chu kỳ điều tra là 05 năm một lần, được tiến hành tính đến hết ngày 31/12 của năm có chữ số cuối là 4 hoặc 9.

Ví dụ: Nếu năm 2024 là năm có chữ số cuối là 4, cuộc điều tra sẽ được tiến hành tính đến hết ngày 31/12/2024. Tương tự, năm 2029 sẽ là kỳ điều tra tiếp theo.

5. Cơ quan nào chủ trì và phối hợp thực hiện?

Cơ quan chủ trì chính là Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Các cơ quan phối hợp bao gồm:

• Bộ Tài chính (Cục Thống kê)
• Bộ Công an
• Bộ Quốc phòng
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh của các địa phương

6. Nguyên tắc kiểm kê đất đai theo Luật Đất đai 2024

Theo khoản 29 Điều 3 của Luật Đất đai 2024, kiểm kê đất đai được định nghĩa là việc Nhà nước tổ chức điều tra, tổng hợp, đánh giá trên hồ sơ địa chính và trên thực địa về hiện trạng sử dụng đất tại thời điểm kiểm kê và biến động đất đai giữa 02 lần kiểm kê.

Nguyên tắc thống kê, kiểm kê đất đai được quy định tại Điều 56 Luật Đất đai 2024 như sau:

• Trung thực, khách quan, chính xác, kịp thời, phản ánh đầy đủ hiện trạng và cơ cấu sử dụng đất đai
• Công khai, minh bạch, độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ
• Thống nhất về nghiệp vụ, phương pháp thống kê, kiểm kê đất đai và chế độ báo cáo
• Bảo đảm chỉ tiêu thống kê thống nhất, đồng bộ từ trung ương đến địa phương; hệ thống số liệu thống kê, kiểm kê đất đai được tổng hợp từ cấp dưới lên cấp trên
• Cung cấp kịp thời số liệu để phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai và nhu cầu thông tin đất đai cho các hoạt động kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh

Tình huống thực tế

Anh Minh, một chủ hộ kinh doanh tại TP. Hồ Chí Minh, thắc mắc: “Gia đình tôi có mảnh đất 200m² đang sử dụng, liệu tôi có phải tự đi khai báo hay chờ cơ quan chức năng đến kiểm tra?”

Trả lời: Theo quy định, việc điều tra kiểm kê đất đai được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Anh Minh không cần tự đi khai báo. Tuy nhiên, nếu có cán bộ điều tra đến làm việc, anh cần hợp tác, cung cấp thông tin chính xác về diện tích, mục đích sử dụng đất của gia đình để đảm bảo số liệu được cập nhật đúng thực tế.

Lời khuyên từ luật sư

1. Chuẩn bị sẵn hồ sơ pháp lý: Bạn nên lưu giữ đầy đủ các giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng, để cung cấp khi có yêu cầu.
2. Cập nhật thông tin kịp thời: Theo dõi các thông báo của UBND xã/phường nơi bạn cư trú để biết lịch trình kiểm kê đất đai.
3. Hợp tác đầy đủ: Khi cán bộ điều tra đến, hãy hợp tác, trả lời trung thực các câu hỏi về mục đích sử dụng đất, diện tích thực tế.
4. Kiểm tra lại số liệu: Sau khi có kết quả kiểm kê, bạn có quyền yêu cầu kiểm tra lại nếu phát hiện sai sót.
5. Tư vấn pháp lý: Nếu có tranh chấp hoặc thắc mắc về quyền sử dụng đất, hãy liên hệ luật sư để được tư vấn kịp thời.