5 thay đổi thuế quan trọng từ Thông tư 21/2026/TT-BTC: Bạn cần biết gì?

Ngày 17/03/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính chính thức ban hành Thông tư 21/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 80/2021/TT-BTC về quản lý thuế. Văn bản này có hiệu lực ngay từ ngày ký và mang đến 05 điểm mới quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong việc miễn, giảm tiền thuê đất và khai thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Là luật sư tư vấn thuế, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ từng thay đổi, cách áp dụng và những lưu ý thực tiễn để tránh rủi ro pháp lý.

1. Hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất khi gặp thiên tai, hỏa hoạn thay đổi thế nào?

Theo Điều 1 Thông tư 21/2026/TT-BTC, toàn bộ nội dung của Điều 59 Thông tư 80/2021/TT-BTC về hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước đã được sửa đổi, thay thế. Các thay đổi chính gồm:

1.1. Không cần xác nhận trong biên bản xác định thiệt hại

Trước đây, theo quy định cũ, biên bản xác định sản lượng thiệt hại phải có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra thiên tai, hỏa hoạn. Nay, Thông tư 21 đã bỏ yêu cầu này. Doanh nghiệp chỉ cần lập biên bản xác định mức độ, giá trị thiệt hại về tài sản và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác.

Ví dụ thực tế: Doanh nghiệp A nuôi trồng thủy sản tại Bến Tre bị thiệt hại do bão. Trước đây, phải mất nhiều ngày chờ xã xác nhận biên bản. Từ 17/3/2026, doanh nghiệp chỉ cần tự lập biên bản, kèm tài liệu chứng minh thiệt hại, giúp rút ngắn thời gian nộp hồ sơ.

1.2. Bổ sung hồ sơ khi đề nghị giảm tiền thuê đất để sản xuất, kinh doanh

Đối với trường hợp thuê đất sản xuất, kinh doanh (không bao gồm nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối) phải tạm ngừng hoạt động do thiên tai, hỏa hoạn hoặc tai nạn bất khả kháng:

• Thẩm quyền xác nhận thời gian tạm ngừng: Nay được làm rõ thuộc về cơ quan đăng ký đầu tư hoặc cơ quan được UBND cấp tỉnh giao, thay vì chung chung “cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền” như trước.
• Hồ sơ linh hoạt hơn: Doanh nghiệp có thể nộp hợp đồng thuê đất thay cho quyết định cho thuê đất, giúp đơn giản hóa thủ tục.

2. Hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất cho tổ chức có lao động dân tộc thiểu số, người khuyết tật thay đổi ra sao?

Đây là một trong những điểm mới Thông tư 21/2026/TT-BTC đáng chú ý, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện chính sách an sinh xã hội. Cụ thể, hồ sơ gồm:

Đối với lao động là người dân tộc thiểu số

• Văn bản đề nghị theo mẫu số 01/MGTH.
• Văn bản của tổ chức, đơn vị tự chịu trách nhiệm về các thông tin: tỷ lệ (%) sử dụng lao động là người dân tộc thiểu số; số lao động dân tộc thiểu số bình quân năm; số lao động có mặt làm việc thường xuyên bình quân năm.
• Bản sao Quyết định cho thuê đất hoặc Hợp đồng thuê đất.

Đối với lao động là người khuyết tật

• Văn bản đề nghị theo mẫu số 01/MGTH.
• Bản sao văn bản xác nhận tỷ lệ (%) lao động là người khuyết tật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, hoặc văn bản tự chịu trách nhiệm của tổ chức về tỷ lệ này của năm trước liền kề.
• Bản sao Quyết định cho thuê đất hoặc Hợp đồng thuê đất.

Lưu ý quan trọng: Trong cả hai trường hợp, doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin cung cấp. Nếu phát hiện sai phạm, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo quy định pháp luật về thuế.

3. Ưu tiên khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia: Doanh nghiệp được lợi gì?

Theo khoản 5 Điều 1 Thông tư 21/2026/TT-BTC, Bộ Tài chính bổ sung quy định nhằm tinh giản thủ tục hành chính liên quan đến miễn, giảm tiền thuê đất. Cụ thể:

• Nếu hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất đã được tích hợp đầy đủ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và cơ quan thuế được quyền khai thác, người thuê đất không phải nộp hồ sơ giấy.
• Nếu cơ quan thuế không được quyền khai thác hoặc thông tin chưa đầy đủ, doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ bằng giấy.
• Trách nhiệm cập nhật, điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu thuộc về người thuê đất.

Lời khuyên từ luật sư: Doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra tình trạng thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia trước khi nộp hồ sơ, tránh trường hợp phải nộp bổ sung gây mất thời gian.

4. Biểu mẫu tờ khai thuế TNDN nào bị thay thế?

Theo khoản 3 Điều 1 Thông tư 21/2026/TT-BTC, hàng loạt biểu mẫu về thuế TNDN tại Thông tư 80/2021/TT-BTC đã được thay thế, cụ thể:

• Mẫu số 02/TNDN – Tờ khai thuế TNDN áp dụng đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản theo từng lần phát sinh.
• Mẫu số 05/TNDN – Tờ khai thuế TNDN áp dụng đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn.

Doanh nghiệp cần cập nhật ngay các mẫu mới này khi thực hiện khai thuế từ ngày 17/3/2026, tránh sử dụng mẫu cũ dẫn đến hồ sơ không hợp lệ.

5. Hướng dẫn doanh nghiệp ký hợp đồng chuyển nhượng vốn trước 15/12/2025

Điều 2 Thông tư 21/2026/TT-BTC quy định chuyển tiếp cho các doanh nghiệp nước ngoài thuộc diện nộp thuế TNDN từ chuyển nhượng vốn. Cụ thể, các doanh nghiệp sau đây, nếu có hợp đồng chuyển nhượng vốn đã ký trước ngày 15/12/2025, thì tiếp tục thực hiện khai thuế theo Mẫu số 05/TNDN tại Thông tư 80/2021/TT-BTC (mẫu cũ):

• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam, nộp thuế đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam không liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú.
• Doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
• Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam cung cấp hàng hóa, dịch vụ qua thương mại điện tử, nền tảng số.

Lưu ý: Quy định này không áp dụng cho doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú nộp thuế đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam và ngoài Việt Nam liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú đó.

Tình huống thực tế

Tình huống: Công ty B là doanh nghiệp nước ngoài, không có cơ sở thường trú tại Việt Nam. Ngày 10/12/2025, công ty ký hợp đồng chuyển nhượng vốn tại một dự án bất động sản ở TP.HCM. Đến tháng 4/2026, công ty thực hiện thủ tục khai thuế TNDN. Hỏi: Công ty B phải sử dụng mẫu tờ khai nào?

Giải đáp: Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 2 Thông tư 21/2026/TT-BTC, vì hợp đồng được ký trước ngày 15/12/2025, công ty B vẫn được áp dụng Mẫu số 05/TNDN cũ tại Thông tư 80/2021/TT-BTC. Tuy nhiên, nếu hợp đồng ký sau ngày 15/12/2025, công ty phải sử dụng mẫu mới theo Thông tư 21.

Lời khuyên từ luật sư

1. Cập nhật ngay biểu mẫu mới: Kể từ 17/3/2026, doanh nghiệp phải sử dụng Mẫu số 02/TNDN và Mẫu số 05/TNDN mới cho các giao dịch phát sinh sau ngày này. Việc dùng mẫu cũ có thể khiến hồ sơ bị từ chối.
2. Kiểm tra Cơ sở dữ liệu quốc gia: Trước khi nộp hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất, hãy xác minh thông tin đã được tích hợp đầy đủ chưa. Nếu chưa, chủ động cập nhật để tránh phải nộp bổ sung.
3. Lưu giữ hợp đồng cũ: Với hợp đồng chuyển nhượng vốn ký trước 15/12/2025, doanh nghiệp nước ngoài cần lưu giữ bản gốc để được áp dụng quy định chuyển tiếp, sử dụng mẫu tờ khai cũ mà không bị xử phạt.
4. Tự chịu trách nhiệm thông tin: Khi kê khai hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất cho lao động dân tộc thiểu số hoặc người khuyết tật, doanh nghiệp phải đảm bảo số liệu chính xác. Sai sót có thể dẫn đến truy thu thuế và phạt.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Nếu có tình huống phức tạp như chuyển nhượng vốn xuyên biên giới hoặc nhiều loại hình lao động, hãy nhờ luật sư tư vấn để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Hoàng Tuấn Vũ và dựa trên nội dung từ Thông tư 21/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 17/3/2026. Mọi thông tin mang tính tham khảo, quý khách nên liên hệ luật sư để được tư vấn cụ thể cho trường hợp của mình.