Truy tố là gì? Ý nghĩa giai đoạn truy tố vụ án hình sự

Do nhu cầu tư vấn giải đáp thắc mắc liên quan đến luật hình sự tăng cao, Luật Quang Huy đã cung cấp đường dây nóng hỗ trợ hỏi đáp luật hình sự. 100% cuộc gọi tới đường dây này được bảo mật thông tin cuộc gọi. Nếu bạn đọc có nhu cầu được hỗ trợ về luật hình sự, hãy liên hệ ngay qua Tổng đài 1900.6784.

Truy tố là một trong những hình thức kết thúc điều tra trong tố tụng hình sự. Vậy thực chất, truy tố là gì? Có quan trọng không? Trong bài viết này, Luật Quang Huy sẽ giúp bạn giải đáp.


1. Truy tố là gì?

Trước khi phân tích rõ truy tố là gì, cần phải nắm rõ quy trình của hoạt động tố tụng hình sự. Căn cứ Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2021, quy trình giải quyết vụ án hình sự có 7 bước sau:

Bước 1: Khởi tố vụ án hình sự

Bước 2: Điều tra vụ án hình sự

Bước 3: Truy tố vụ án hình sự

Bước 4: Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Bước 5: Xét xử phúc thẩm vụ án hình sự

Bước 6: Thi hành bản án và quyết định của Tòa án

Bước 7: Xét lại các bản án và quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm.

Tuy nhiên, có nhiều vụ án hình sự sẽ không trải qua đầy đủ các giai đoạn nêu trên, một vụ án hình sự thường sẽ qua 5 giai đoạn cơ bản là khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Như vậy, có thể hiểu rằng truy tố là giai đoạn thứ 3 trong quy trình giải quyết vụ án hình sự. Trong đó viện kiểm sát tiến hành các hoạt động cần thiết nhằm đưa bị can ra trước toà án để xét xử hoặc ra những quyết định tố tụng khác để giải quyết đúng đắn vụ án hình sự.

Trong thực tế để thực hiện tốt quyền truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội, pháp nhân phạm tội, Viện kiểm sát phải tiến hành nghiên cứu hồ sơ vụ án và giải quyết nhiều vấn đề phức tạp đặt ra trong thời hạn nhất định mà bộ luật tố tụng hình sự đã quy định đối với từng loại tội phạm.

Điều này nhằm đảm bảo việc truy tố bị can là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật,…


2. Nhiệm vụ truy tố hình sự?

Viện kiểm sát cấp nào thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra thì Viện kiểm sát cấp đó quyết định việc truy tố. Thẩm quyền truy tố của Viện kiểm sát được xác định theo thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với vụ án.

Điều 15 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội.

Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải áp dụng các biện pháp hợp pháp để xác định sự thật của vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ. Cần làm rõ chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, các tình tiết tăng nặng và tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của người bị buộc tội.

Trong giai đoạn này, Viện kiểm sát cần nghiên cứu xem xét tất cả những vấn đề mang tính thủ tục cũng như những vấn đề thuộc về nội dung vụ án thể hiện qua hồ sơ điều tra, nhằm xác định quá trình điều tra vụ án có tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật tố tụng hình sự không, có còn những hạn chế và thiếu sót nào cần khắc phục hay không,…

Nhiệm vụ cơ bản và quan trọng nhất trong giai đoạn truy tố là đảm bảo việc ra quyết định truy tố cũng như các quyết định cần thiết khác là có căn cứ và hợp pháp

Viện kiểm sát sẽ nhận các tài liệu của vụ án hình sự (bao gồm cả kết luận điều tra và đề nghị truy tố) do Cơ quan điều tra chuyển đến và tiếp tục tiến hành các biện pháp cần thiết nhằm đánh giá một cách toàn diện, khách quan các tài liệu của vụ án hình sự, xác định các căn cứ pháp lý để ra quyết định cần thiết.

Viện kiểm sát sẽ ra một trong các quyết định cụ thể như sau:

  • Truy tố bị can trước Tòa án;
  • Trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung;
  • Đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án; đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án.
Truy tố là gì? Ý nghĩa giai đoạn truy tố vụ án hình sự
Truy tố là gì? Ý nghĩa giai đoạn truy tố vụ án hình sự

3. Thời hạn ra quyết định truy tố là bao lâu?

Thời hạn ra quyết định truy tố được quy định theo pháp luật là 20 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm nghiêm trọng, 30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ ngày nhận hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra.

Trong trường hợp cần thiết, Viện trưởng Viện kiểm sát có thể gia hạn thời hạn quyết định việc truy tố nhưng không quá 10 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm nghiêm trọng, không quá 15 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng, không quá 30 ngày đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Bên cạnh đó cũng cần ghi nhớ thời điểm quyết định truy tố được thực hiện là ngay sau khi kết thúc điều tra, cơ quan điều tra làm bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố rồi gửi cùng hồ sơ vụ án đến Viện kiểm sát cùng cấp thực hiện thẩm quyền truy tố.


4. Ý nghĩa của hoạt động truy tố?

Hoạt động truy tố nhằm xác lập cơ sở pháp lý để tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử. Luật tố tụng hình sự đã quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự. Chức năng của toà án là xét xử.

uy nhiên, đối với các vụ án hình sự, toà án chỉ có thể thực hiện chức năng này khi có quyết định truy tố của viện kiểm sát. Điều 298 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2021 quy định: Toà án xét xử những bị cáo và những hành vi theo tội danh mà viện kiểm sát truy tố và toà án đã quyết định đưa vụ án ra xét xử.

Như vậy, hoạt động truy tố mặc nhiên là tiền đề của giai đoạn xét xử, nếu viện kiểm sát không truy tố thì toà án không có cơ sở pháp lý để quyết định mở phiên tòa xét xử đồng thời quyết định truy tố của viện kiểm sát cũng xác định phạm vi xét xử, thẩm quyền và giới hạn xét xử của toà án.

Việc truy tố của viện kiểm sát kịp thời, chính xác sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác xét xử, đảm bảo cho việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng và chống tội phạm.


5. Ý nghĩa của giai đoạn truy tố?

  • Xác lập cơ sở pháp lý để tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử
  • Luật tố tụng hình sự quy định chức năng nhiệm vụ quyền hạn; và mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự. Chức năng của tòa án là xét xử.
  • Tuy nhiên đối với các vụ án hình sự Tòa án chỉ có thể thực hiện chức năng này khi có quyết định truy tố của viện kiểm sát
  • Điều 298 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2021 quy định Tòa án xét xử những bị cáo và những hành vi theo tội danh mà Viện kiểm sát truy tố và Tòa án đã quyết định đưa vụ án ra xét xử.
  • Như vậy giai đoạn truy tố mặc nhiên là tiền đề của giai đoạn xét xử. Nếu Viện kiểm sát Không truy tố thì tòa án không có cơ sở pháp lý để quyết định mở phiên tòa xét xử; Đồng thời quyết định truy tố của Viện Kiểm sát cũng xác định phạm vi xét xử; thẩm quyền và giới hạn xét xử của tòa án
  • Việc truy tố của Viện Kiểm sát kịp thời, chính xác; sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác xét xử đảm bảo cho việc xét xử đúng người; đúng tội, đúng pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng và chống tội phạm
  • Góp phần kịp thời sửa chữa và khắc phục những thiếu sót; cũng như vi phạm pháp luật của cơ quan điều tra trong quá trình điều tra vụ án hình sự
  • Cùng với việc nghiên cứu hồ sơ xác định căn cứ lập cáo trạng; quyết định truy tố đối với bị can, viện kiểm sát còn trực tiếp kiểm tra, xem xét phát hiện những thiếu sót hay vi phạm pháp luật của cơ quan điều tra; kịp thời sửa chữa hoặc đề nghị sửa chữa và khắc phục những thiếu sót và vi phạm đó
  • Nếu phát hiện việc điều tra chưa đầy đủ; chưa làm rõ những chứng cứ quan trọng; có ý nghĩa quyết định đến nội dung vụ án; hay có vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng trong quá trình điều tra thì Viện kiểm sát có quyền trả lại hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung.
  • Nếu phát hiện có những căn cứ không cho phép tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án; hoặc với bị can hay trường hợp theo quy định của pháp luật; xét thấy không cần phải truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị can; thì Viện kiểm sát ra quyết định đình chỉ vụ án để bảo vệ quyền lợi cho bị can

6. Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2021;
  • Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi về vấn đề truy tố là gì theo quy định pháp luật hiện hành. Thông qua bài viết này, chúng tôi mong rằng sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Để được tư vấn đầy đủ và chính xác nhất, mời quý khách hàng liên hệ tới Tổng đài tư vấn trực tuyến qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy để nhận tư vấn thêm về vấn đề mà quý khách hàng đang gặp phải.

Trân trọng./.

5/5 - (1 bình chọn)
Tác giả bài viết
phone-call

GỌI ĐỂ TƯ VẤN MIỄN PHÍ

Scroll to Top