Sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2026: Lộ trình trình Quốc hội và những thay đổi bạn cần biết

Chào bạn,

Trong bối cảnh cải cách tư pháp toàn diện, việc sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) là một trong những nhiệm vụ lập pháp trọng tâm của Quốc hội khóa XVI. Theo thông tin mới nhất từ Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) ngày 17/7/2026, dự án BLTTHS (sửa đổi) đang được hoàn thiện với lộ trình rõ ràng và nhiều chính sách mới mang tính đột phá.

Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ những điểm chính của dự thảo, lộ trình trình Quốc hội, và những tác động thực tiễn đến quyền lợi của người dân, doanh nghiệp.

Dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội vào thời gian nào?

Theo kết luận của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tại Phiên họp, UBTVQH đã thống nhất lộ trình này để đảm bảo tiến độ cải cách tư pháp. Cụ thể:

• Tháng 8/2026: Trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.
• Tháng 10/2026: Xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Đáng chú ý, Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) – cơ quan chủ trì soạn thảo – được yêu cầu gửi hồ sơ dự án đến các đại biểu Quốc hội chậm nhất vào ngày 23/7/2026, kèm theo đầy đủ ý kiến của các cơ quan liên quan như Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng.

Tại sao cần sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự?

Theo đánh giá của UBTVQH, đây là dự án Bộ luật được sửa đổi toàn diện vì có rất nhiều chính sách mới. Các cơ sở pháp lý chính bao gồm:

• Thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng, đặc biệt là Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tại Thông báo số 01-TB/BCĐTW ngày 06/7/2026.
• Đảm bảo tính đồng bộ với Bộ luật Hình sự (cũng được sửa đổi và trình Quốc hội cùng kỳ).
• Rà soát, phù hợp với Hiến pháp năm 2013 (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025).
• Tuân thủ các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Những chính sách mới nào sẽ được đưa vào dự thảo?

Mặc dù nội dung chi tiết chưa được công bố đầy đủ, nhưng qua các phát biểu tại Phiên họp, có thể thấy một số định hướng chính:

• Tinh thần đổi mới: Nhiều vấn đề thể hiện tinh thần đổi mới, quán triệt sâu sắc các kết luận của Đảng.
• Rà soát toàn diện: Các điều, khoản của dự thảo được rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo tính thống nhất, hợp lý, logic.
• Quy định chuyển tiếp: Xác định rõ hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp để tránh xáo trộn trong quá trình áp dụng.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định: “Trong quá trình hoàn thiện, tiếp thu, chỉnh lý thì cần bám sát các nghị quyết, kết luận của Đảng để thể chế hóa trong dự thảo Bộ luật.”

Quy trình hoàn thiện và thẩm tra dự thảo diễn ra như thế nào?

Quy trình được thực hiện theo các bước chặt chẽ:

1. VKSNDTC tiếp thu ý kiến của UBTVQH, ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, và các cơ quan khác.
2. Hoàn thiện hồ sơ và gửi đến đại biểu Quốc hội chậm nhất ngày 23/7/2026, kèm ý kiến của các cơ quan liên quan (Chính phủ, TAND tối cao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng…).
3. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức Phiên họp toàn thể để thẩm tra và hoàn thiện Báo cáo thẩm tra trình Quốc hội.

Tình huống thực tế

Giả sử bạn là một doanh nghiệp đang có tranh chấp hợp đồng bị khởi tố hình sự. Với những thay đổi trong dự thảo BLTTHS (sửa đổi), quy trình điều tra, truy tố, xét xử có thể được rút ngắn, minh bạch hơn, giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí pháp lý. Tuy nhiên, để được hưởng lợi từ những chính sách mới, bạn cần theo dõi sát sao tiến độ ban hành và tham vấn luật sư kịp thời.

Sửa đổi BLTTHS có ảnh hưởng gì đến người dân và doanh nghiệp?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, những thay đổi này sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Bảo vệ quyền con người tốt hơn: Các quy định mới về tạm giam, khám xét, thu giữ tài liệu sẽ được siết chặt, tránh lạm dụng.
• Tăng tính minh bạch: Quy trình tố tụng được rà soát để đảm bảo tính hợp lý, logic, giúp người dân dễ dàng theo dõi và tham gia.
• Giảm áp lực cho doanh nghiệp: Các quy định về khởi tố, điều tra trong lĩnh vực kinh tế có thể được điều chỉnh để tránh gây đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Lời khuyên từ luật sư

1. Theo dõi tiến độ ban hành: Dự thảo dự kiến được thông qua vào tháng 10/2026. Bạn nên chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống như phapluat.gov.vn hoặc thuvienphapluat.vn.
2. Rà soát hợp đồng và thỏa thuận: Nếu doanh nghiệp bạn đang có các tranh chấp có nguy cơ bị khởi tố hình sự, hãy tham vấn luật sư để chuẩn bị phương án ứng phó khi luật mới có hiệu lực.
3. Lưu giữ hồ sơ, chứng từ: Các quy định mới có thể thay đổi về nghĩa vụ chứng minh, do đó việc lưu trữ đầy đủ tài liệu là rất quan trọng.
4. Tham gia góp ý dự thảo: Nếu có điều kiện, bạn có thể gửi ý kiến đóng góp cho cơ quan soạn thảo (VKSNDTC) để phản ánh những vướng mắc thực tiễn.
5. Liên hệ luật sư kịp thời: Khi có bất kỳ vấn đề pháp lý nào liên quan đến tố tụng hình sự, đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ luật sư chuyên nghiệp.