Nghị định 246/2026/NĐ-CP: 5 điểm mới về mức phạt thủy sản bạn cần biết ngay

Từ ngày 18/8/2026, Nghị định 246/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 38/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Với việc tăng mạnh mức phạt và bổ sung nhiều khung xử phạt mới, văn bản này không chỉ siết chặt quản lý khai thác thủy sản bất hợp pháp mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm của các cơ sở chế biến, xuất khẩu. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết 5 điểm mới quan trọng nhất từ Nghị định, giúp bạn—dù là chủ tàu, doanh nghiệp chế biến hay người làm nghề cá—nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

1. Tăng mức phạt đối với tàu cá nước ngoài: Mức cao nhất lên 500 triệu đồng?

Theo Điều 27 Nghị định 246/2026/NĐ-CP, mức phạt đối với thuyền trưởng tàu cá của tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trong vùng biển Việt Nam được tăng đáng kể so với quy định cũ tại Điều 26 Nghị định 38/2024/NĐ-CP. Cụ thể:

• Phạt từ 100 – 200 triệu đồng (trước đây là 50 – 100 triệu đồng) đối với hành vi: không thông báo trước khi đưa tàu vào vùng biển Việt Nam; cập không đúng cảng ghi trong giấy phép; không mang đầy đủ giấy tờ; vi phạm về nhật ký, báo cáo hoặc không tiếp nhận giám sát viên.
• Phạt từ 200 – 300 triệu đồng (trước đây là 100 – 200 triệu đồng) nếu hoạt động không đúng vùng, nghề hoặc lĩnh vực ghi trong giấy phép.
• Phạt từ 300 – 500 triệu đồng (trước đây là 200 – 300 triệu đồng) nếu tái phạm hoặc vi phạm hành chính nhiều lần.

Nhận định của chuyên gia: “Việc tăng gấp đôi mức phạt tối đa từ 300 triệu lên 500 triệu đồng là tín hiệu mạnh mẽ từ Chính phủ nhằm ngăn chặn hoạt động khai thác bất hợp pháp của tàu nước ngoài, góp phần bảo vệ chủ quyền biển và nguồn lợi thủy sản quốc gia.” – Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý tại LuatVietnam.

Điều này có nghĩa là, nếu bạn là chủ tàu hoặc thuyền trưởng tàu cá nước ngoài, cần đặc biệt lưu ý tuân thủ đầy đủ quy định về thông báo, giấy tờ và hoạt động đúng phạm vi được cấp phép.

2. Tăng phạt hành vi chuyển tải, vận chuyển thủy sản khai thác bất hợp pháp: Mức cao nhất 300 triệu đồng?

Khoản 4 Điều 25 Nghị định 246/2026/NĐ-CP tăng mức phạt đối với thuyền trưởng và chủ tàu có hành vi chuyển tải hoặc vận chuyển nguồn lợi thủy sản từ tàu khai thác bất hợp pháp ở ngoài vùng biển Việt Nam. Mức phạt cụ thể theo kích thước tàu:

• Tàu dưới 12 mét: phạt từ 100 – 150 triệu đồng (trước đây là 80 – 100 triệu đồng).
• Tàu từ 12 mét đến dưới 15 mét: phạt từ 150 – 200 triệu đồng (trước đây là 100 – 150 triệu đồng).
• Tàu từ 15 mét đến dưới 24 mét: phạt từ 200 – 250 triệu đồng (trước đây là 150 – 200 triệu đồng).
• Tàu từ 24 mét trở lên: phạt từ 250 – 300 triệu đồng (đây là khung phạt mới, chưa từng có trong Nghị định 38/2024/NĐ-CP).

Bên cạnh đó, Nghị định mới cũng quy định riêng mức phạt đối với hành vi chuyển tải hoặc vận chuyển thủy sản từ tàu khai thác bất hợp pháp trong vùng biển Việt Nam, với mức cao nhất 200 – 250 triệu đồng đối với tàu từ 24 mét trở lên.

Ví dụ thực tế: Nếu một chủ tàu có tàu dài 30 mét bị phát hiện vận chuyển thủy sản từ tàu khai thác bất hợp pháp ngoài vùng biển Việt Nam, mức phạt có thể lên đến 300 triệu đồng—gấp 1,5 lần so với quy định cũ cho tàu dưới 24 mét.

3. Phạt khi để tàu cá khai thác bất hợp pháp bốc dỡ tại cảng: Tăng 20 triệu đồng mỗi khung?

Theo khoản 6 Điều 42 Nghị định 246/2026/NĐ-CP, hành vi để tàu cá khai thác thủy sản bất hợp pháp bốc dỡ tại cảng cá bị phạt từ 50 – 70 triệu đồng. So với quy định trước đây tại khoản 4 Điều 40 Nghị định 38/2024/NĐ-CP (mức phạt 30 – 50 triệu đồng), cả mức tối thiểu và tối đa đều tăng thêm 20 triệu đồng.

Điều này có nghĩa là, các cảng cá và cơ sở quản lý cảng cần siết chặt kiểm tra nguồn gốc tàu cá trước khi cho phép bốc dỡ, tránh rủi ro bị xử phạt nặng.

4. Bổ sung mức phạt đối với vi phạm về xác nhận nguồn gốc thủy sản tại cảng cá: Mức phạt lên đến 200 triệu đồng?

Điều 42 Nghị định 246/2026/NĐ-CP lần đầu tiên quy định các khung phạt riêng liên quan đến hoạt động xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản tại cảng cá, bao gồm:

• Phạt từ 40 – 50 triệu đồng nếu xác nhận nguồn gốc nguyên liệu khi cảng cá chưa được chỉ định là cảng xác nhận nguồn gốc nguyên liệu.
• Phạt từ 10 – 200 triệu đồng nếu cấp Giấy xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản vượt quá sản lượng khai thác, tùy theo khối lượng cấp vượt:
  • Dưới 500 kg: phạt từ 10 – 20 triệu đồng.
  • Từ 500 kg đến dưới 2.000 kg: phạt từ 20 – 100 triệu đồng.
  • Từ 2.000 kg trở lên: phạt từ 100 – 200 triệu đồng.

Đặc biệt, trong trường hợp tái phạm hoặc vi phạm hành chính nhiều lần, mức phạt được áp dụng bằng hai lần mức phạt tương ứng, tức có thể lên đến 400 triệu đồng.

Lời khuyên từ luật sư: Nếu bạn là chủ cảng cá hoặc cơ sở thu mua, hãy đảm bảo cảng của bạn đã được chỉ định là cảng xác nhận nguồn gốc nguyên liệu và kiểm tra chặt chẽ sản lượng khai thác trước khi cấp giấy xác nhận. Việc vi phạm có thể dẫn đến mức phạt lên đến 400 triệu đồng nếu tái phạm.

5. Bổ sung mức phạt đối với vi phạm về truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác: Mức phạt từ 10-20 triệu đồng?

Khoản 1 Điều 43 Nghị định 246/2026/NĐ-CP quy định phạt từ 10 – 20 triệu đồng đối với các hành vi:

• Không lưu trữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu, bằng chứng chứng minh nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước được sử dụng để chế biến, xuất khẩu.
• Không thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác.
• Hệ thống truy xuất nguồn gốc không bảo đảm truy xuất được nguồn nguyên liệu.
• Cung cấp không đúng hoặc không đầy đủ thông tin trong các giấy tờ xác nhận, chứng nhận nguồn gốc.
• Quảng cáo trái quy định để kinh doanh loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm hoặc loài thuộc các Phụ lục CITES.

Đây là nhóm chế tài nhằm tăng trách nhiệm của các cơ sở thu gom, chế biến và xuất khẩu trong việc kiểm soát chuỗi cung ứng, ngăn thủy sản có nguồn gốc từ hoạt động khai thác bất hợp pháp đi vào thị trường.

Ví dụ thực tế: Một cơ sở chế biến thủy sản xuất khẩu sang thị trường EU không thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc, dù chưa gây hậu quả, vẫn có thể bị phạt 10-20 triệu đồng theo quy định mới. Điều này khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng ngay từ đầu.

Lời khuyên từ luật sư

Để tuân thủ Nghị định 246/2026/NĐ-CP và tránh rủi ro pháp lý, chúng tôi khuyến nghị:

1. Chủ tàu và thuyền trưởng: Kiểm tra đầy đủ giấy tờ, thông báo trước khi vào vùng biển Việt Nam, và chỉ hoạt động đúng vùng, nghề được cấp phép. Đặc biệt, tránh mọi hành vi chuyển tải hoặc vận chuyển thủy sản từ tàu khai thác bất hợp pháp.
2. Chủ cảng cá và cơ sở thu mua: Đảm bảo cảng đã được chỉ định là cảng xác nhận nguồn gốc; kiểm tra kỹ nguồn gốc tàu trước khi cho bốc dỡ; và chỉ cấp giấy xác nhận đúng sản lượng thực tế.
3. Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu: Thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản, lưu trữ đầy đủ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, và cung cấp thông tin chính xác trong các giấy tờ liên quan.
4. Tham khảo ý kiến luật sư: Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về quy định mới, hãy liên hệ với chúng tôi qua tổng đài tư vấn pháp luật để được hỗ trợ kịp thời.

Nghị định 246/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc quản lý lĩnh vực thủy sản, đặc biệt là chống khai thác bất hợp pháp và bảo vệ nguồn lợi biển. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn thông tin hữu ích. Nếu cần tư vấn chi tiết hơn, đừng ngần ngại gọi cho chúng tôi.