Mức phạt vi phạm hành chính lĩnh vực bảo hiểm xã hội 2026: Bảng tra cứu chi tiết

Việc trốn đóng bảo hiểm xã hội, thỏa thuận không tham gia bảo hiểm hoặc kê khai sai sự thật đều có thể khiến bạn và doanh nghiệp đối mặt với mức phạt tiền lên đến 150 triệu đồng. Vậy đâu là mức phạt mới nhất áp dụng từ ngày 15/04/2026 theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP? Chúng tôi sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây.

Là luật sư chuyên tư vấn trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm, chúng tôi hiểu rằng các quy định về xử phạt vi phạm hành chính luôn là mối quan tâm hàng đầu của cả người lao động lẫn người sử dụng lao động. Bài viết này sẽ cung cấp cho quý khách bảng tra cứu mức phạt mới nhất, kèm theo những lưu ý quan trọng để tránh vi phạm.

Mức phạt vi phạm hành chính lĩnh vực bảo hiểm mới nhất đối với người lao động là bao nhiêu?

Theo quy định tại Điều 47 và Điều 48 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người lao động có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với các mức cụ thể sau:

• Phạt từ 500.000 – 01 triệu đồng đối với hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động không tham gia BHXH bắt buộc, BHTN; tham gia không đúng đối tượng, không đúng mức hoặc không đúng thời hạn quy định (Điểm a khoản 2 Điều 48).
• Phạt từ 500.000 – 01 triệu đồng nếu thuộc đối tượng quy định tại điểm m, n khoản 1 Điều 2 Luật BHXH nhưng không đăng ký tham gia, đăng ký không đúng hạn hoặc đóng sau thời hạn chậm nhất (Điểm b khoản 2 Điều 48).
• Phạt từ 01 – 02 triệu đồng khi kê khai không đúng sự thật hoặc sửa chữa, tẩy xóa làm sai lệch nội dung liên quan đến việc đóng, hưởng BHXH, BHTN mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (Điểm a khoản 1 Điều 47).
• Phạt từ 01 – 02 triệu đồng khi không thông báo với tổ chức dịch vụ việc làm công trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đã có việc làm (Điểm b khoản 1 Điều 47).
• Phạt từ 01 – 02 triệu đồng đối với người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng không thông báo khi có việc làm, thực hiện nghĩa vụ quân sự, hưởng lương hưu hằng tháng hoặc đi học tập trên 12 tháng (Điểm c khoản 1 Điều 47).

Lưu ý đặc biệt: Đối với hành vi gian lận để hưởng BHXH, BHTN, ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị buộc nộp lại toàn bộ số tiền đã nhận do vi phạm cho cơ quan BHXH.

Mức phạt đối với doanh nghiệp trốn đóng BHXH, BHTN theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Theo Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức (doanh nghiệp) bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Dưới đây là bảng chi tiết mức phạt áp dụng cho doanh nghiệp:

Vi phạm về đăng ký và đóng BHXH bắt buộc

Vi phạm về đăng ký và đóng BHTN

Các vi phạm khác của doanh nghiệp

• Làm giả hồ sơ hưởng BHXH, BHTN: Phạt 20 – 40 triệu đồng/hồ sơ, tối đa 150 triệu đồng (Khoản 2 Điều 47).
• Không lập danh sách, hồ sơ hưởng chế độ: Phạt 04 – 08 triệu đồng/NLĐ, tối đa 150 triệu đồng (Khoản 3 Điều 47).
• Đóng BHXH cho người không thuộc đối tượng; không trả sổ BHXH; không trả trợ cấp dưỡng sức: Phạt 04 – 08 triệu đồng/NLĐ, tối đa 150 triệu đồng (Khoản 3 Điều 48).
• Không thông báo biến động lao động: Phạt 04 – 08 triệu đồng (Khoản 5 Điều 48).
• Không cung cấp tài liệu khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu: Phạt 10 – 20 triệu đồng (Khoản 8 Điều 48).
• Tổ chức đào tạo không đúng phương án được phê duyệt: Phạt 20 – 40 triệu đồng (Khoản 9 Điều 48).
• Chiếm dụng tiền hưởng BHXH của người lao động: Phạt 36% – 40% tổng số tiền đã chiếm dụng, tối đa 150 triệu đồng (Khoản 10 Điều 48).

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý: “Việc quy định mức phạt tối đa 150 triệu đồng cho các hành vi trốn đóng BHXH cho thấy sự quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ quyền lợi an sinh của người lao động. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến thời hạn 60 ngày – đây là ranh giới giữa hành vi ‘chậm đóng’ và ‘trốn đóng’, vì mức phạt của hai nhóm hành vi này chênh lệch đáng kể.”

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về bảo hiểm xã hội là bao lâu?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội là 01 năm. Việc xác định hành vi vi phạm đã kết thúc hay đang được thực hiện để tính thời hiệu được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Đáng chú ý, đối với hành vi trốn đóng BHXH kéo dài, thời hiệu xử phạt thường được tính từ thời điểm hành vi chấm dứt. Vì vậy, các doanh nghiệp cố tình trốn đóng trong nhiều năm vẫn có thể bị xử phạt nếu hành vi chưa được phát hiện.

Lời khuyên từ luật sư để tránh vi phạm về bảo hiểm xã hội

Trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành, chúng tôi đưa ra những khuyến nghị sau để giúp quý khách tránh vi phạm và giảm thiểu rủi ro pháp lý:

1. Đối với người lao động: Tuyệt đối không thỏa thuận với doanh nghiệp để không tham gia BHXH. Hãy nhớ rằng, khoản trợ cấp thất nghiệp và lương hưu sau này sẽ là nguồn thu nhập quan trọng khi bạn mất việc hoặc hết tuổi lao động.
2. Đối với doanh nghiệp: Đăng ký tham gia BHXH, BHTN cho toàn bộ người lao động trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày đủ điều kiện tham gia. Đây là ranh giới quan trọng để phân biệt hành vi “chậm đóng” và “trốn đóng” với mức phạt rất khác nhau.
3. Kê khai chính xác tiền lương: Việc kê khai tiền lương thấp hơn thực tế để giảm chi phí đóng BHXH có thể dẫn đến mức phạt 36% – 40% tổng số tiền trốn đóng.
4. Tuân thủ nghĩa vụ thông tin: Doanh nghiệp phải kịp thời thông báo với tổ chức dịch vụ việc làm khi có biến động lao động, đồng thời cung cấp đầy đủ sổ BHXH, giấy tờ chấm dứt hợp đồng lao động cho người lao động.
5. Thường xuyên cập nhật quy định: Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/04/2026, thay thế các quy định cũ. Doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ quy trình nội bộ để đảm bảo tuân thủ đúng quy định mới.