Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi: 9 điểm mới quan trọng bạn cần biết

Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi đang được Quốc hội xem xét với nhiều thay đổi lớn, tác động trực tiếp đến hàng triệu người lao động và doanh nghiệp tại Việt Nam. Nếu bạn đang tham gia BHXH bắt buộc, tự nguyện hoặc đang chuẩn bị hưởng lương hưu, những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn nắm bắt kịp thời các chính sách mới.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết 9 điểm mới đáng chú ý nhất của dự thảo Luật BHXH sửa đổi (bản ngày 17/6/2026), dự kiến có hiệu lực từ 01/3/2027 nếu được Quốc hội thông qua.

Dự thảo Luật BHXH sửa đổi có những thay đổi gì so với luật hiện hành?

Theo dự thảo mới nhất do Quốc hội công bố ngày 17/6/2026, Luật BHXH sửa đổi sẽ có những điều chỉnh quan trọng về đối tượng tham gia, mức hưởng, thủ tục hành chính và quản lý quỹ. Dưới đây là phân tích chi tiết từng điểm mới:

1. Điểm mới 1: Nhà nước hỗ trợ tiền đóng BHXH bắt buộc cho nhóm đối tượng nào?

Đây là điểm mới hoàn toàn so với quy định hiện hành. Theo đề xuất, các nhóm đối tượng sau sẽ được Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng BHXH bắt buộc:

• Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng
• Vợ hoặc chồng đi theo thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài
• Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh
• Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên và người đại diện phần vốn không hưởng tiền lương

Chính sách này nhằm mở rộng diện bao phủ BHXH, đảm bảo quyền lợi an sinh cho các nhóm lao động đặc thù, góp phần thực hiện mục tiêu BHXH toàn dân.

2. Điểm mới 2: Người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội có được tham gia BHXH tự nguyện?

Quy định này nhằm tránh tình trạng trùng hưởng chính sách, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong sử dụng quỹ BHXH. Người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được xác định là đã hoàn thành nghĩa vụ tham gia và chuyển sang hưởng chế độ trọn đời.

3. Điểm mới 3: Cách quy đổi thời gian đóng BHXH lẻ thay đổi thế nào?

Theo dự thảo, cách quy đổi thời gian đóng BHXH lẻ sẽ được quy định chi tiết hơn, giúp người lao động dễ dàng tính toán quyền lợi:

• Từ 01 – 03 tháng: tính bằng 0,25 năm
• Từ 04 – 06 tháng: tính bằng 0,5 năm
• Từ 07 – 09 tháng: tính bằng 0,75 năm
• Từ 10 – 11 tháng: tính bằng 1 năm

Cách quy đổi mới này giúp việc tính lương hưu và các chế độ BHXH khác trở nên chính xác và minh bạch hơn, đặc biệt với người lao động có thời gian đóng không tròn năm.

4. Điểm mới 4: Sổ BHXH điện tử được ưu tiên ra sao?

Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành BHXH. Theo đó:

• Sổ BHXH điện tử được xác định là hình thức quản lý chính thức
• Sổ giấy chỉ được cấp khi người tham gia có yêu cầu

Điều này giúp giảm chi phí in ấn, lưu trữ, tạo thuận lợi cho người lao động tra cứu thông tin, đồng thời hạn chế tình trạng làm giả, tẩy xóa sổ BHXH.

5. Điểm mới 5: Giấy ủy quyền nhận lương hưu có còn giới hạn 12 tháng?

Quy định mới này đặc biệt hữu ích với người già yếu, người đang sinh sống ở nước ngoài hoặc người không có điều kiện trực tiếp nhận lương hưu. Việc ủy quyền dài hạn giúp giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người thụ hưởng chính sách.

6. Điểm mới 6: Doanh nghiệp không có công đoàn cơ sở được quyết định nghỉ dưỡng sức?

Trước đây, việc quyết định thời gian nghỉ dưỡng sức phụ thuộc vào công đoàn cơ sở. Quy định mới sẽ tháo gỡ vướng mắc cho nhiều doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp chưa đủ điều kiện thành lập công đoàn, giúp người lao động sớm tiếp cận chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau, thai sản.

7. Điểm mới 7: Cách điều chỉnh tiền lương đóng BHXH để tính lương hưu thay đổi ra sao?

Việc điều chỉnh tiền lương đóng BHXH là cơ sở quan trọng để tính mức lương hưu công bằng. Dự thảo đề xuất cách tính mới nhằm phản ánh đúng hơn mức đóng thực tế và biến động tiền lương qua các thời kỳ, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho người lao động khi về hưu.

8. Điểm mới 8: Tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội có giảm xuống 70 tuổi?

Đây là chính sách an sinh quan trọng, hướng tới mục tiêu mở rộng diện bao phủ trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi. Việc giao thẩm quyền cho Chính phủ giúp linh hoạt điều chỉnh theo tình hình thực tế mà không cần sửa luật.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý tại LuatVietnam, việc giảm dần tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi thể hiện cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong việc đảm bảo an sinh xã hội cho mọi người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.

9. Điểm mới 9: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai về BHXH thay đổi thế nào?

Việc điều chỉnh thẩm quyền này nhằm khắc phục tình trạng chậm trễ, chồng chéo trong giải quyết khiếu nại, bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của người tham gia BHXH.

Tình huống thực tế: Tác động của dự thảo Luật BHXH sửa đổi đến người lao động

Anh Minh (32 tuổi, Hà Nội) là lao động tự do, đang tham gia BHXH tự nguyện được 5 năm. Anh thắc mắc: “Nếu Luật mới được thông qua, tôi có bị ảnh hưởng gì không?”

Trả lời: Với quy định mới về cách quy đổi thời gian đóng lẻ, anh Minh sẽ dễ dàng tính toán được thời gian đóng của mình hơn. Nếu anh có thời gian đóng 2 năm 5 tháng, anh sẽ được tính là 2,5 năm (2 năm + 0,5 năm cho 5 tháng lẻ). Điều này giúp anh chủ động hơn trong kế hoạch đóng – hưởng BHXH của mình.

Chị Hoa (45 tuổi, TP. Hồ Chí Minh) đang là chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh. Theo dự thảo mới, chị Hoa có thể được Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng BHXH bắt buộc – một lợi ích thiết thực giúp giảm gánh nặng tài chính khi tham gia BHXH.

Lời khuyên từ luật sư: Những điều cần lưu ý khi Luật BHXH sửa đổi có hiệu lực

Dựa trên những phân tích trên, chúng tôi đưa ra một số lời khuyên thiết thực cho người lao động và doanh nghiệp:

1. Theo dõi sát tiến độ thông qua dự thảo: Dự kiến Luật có hiệu lực từ 01/3/2027, hãy cập nhật thường xuyên để có kế hoạch tài chính phù hợp.
2. Chuyển sang sử dụng sổ BHXH điện tử: Ngay khi luật có hiệu lực, hãy chủ động đăng ký sổ điện tử qua ứng dụng VssID để tiện theo dõi và giảm thiểu thủ tục giấy tờ.
3. Kiểm tra lại thời gian đóng BHXH của bản thân: Áp dụng cách quy đổi mới để nắm chính xác số năm đã đóng, từ đó tính toán được mức lương hưu dự kiến.
4. Với doanh nghiệp không có công đoàn cơ sở: Cần chuẩn bị quy chế nội bộ về chế độ dưỡng sức để sẵn sàng thực thi khi luật được thông qua.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Với những trường hợp phức tạp về quyền lợi BHXH, nên có sự tư vấn pháp lý chuyên sâu để đảm bảo quyền lợi tối đa.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết trên được thực hiện bởi đội ngũ luật sư tại LuatVietnam nhằm cung cấp thông tin pháp lý hữu ích cho cộ