Bạn cần biết gì về 3 loại bảo hiểm bắt buộc cho người lao động năm 2025?

Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao mỗi tháng tiền lương thực nhận lại ít hơn so với thỏa thuận? Đó là do các khoản trích đóng bảo hiểm bắt buộc theo quy định pháp luật. Hiểu rõ về các loại bảo hiểm này không chỉ giúp bạn kiểm soát tài chính cá nhân mà còn bảo vệ quyền lợi của chính mình khi gặp rủi ro. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích chi tiết về 3 loại bảo hiểm bắt buộc người lao động (NLĐ) phải đóng, mức đóng cụ thể và những lưu ý quan trọng bạn không thể bỏ qua.

Những loại bảo hiểm nào người lao động bắt buộc phải tham gia?

Theo quy định pháp luật hiện hành, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Đây là 3 loại bảo hiểm bắt buộc mà hầu hết NLĐ đều phải đóng, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù như lao động nước ngoài hoặc người làm việc theo hợp đồng thời vụ dưới 1 tháng.

1. Bảo hiểm xã hội bắt buộc (BHXH)

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, BHXH là chính sách nhằm bù đắp hoặc thay thế một phần thu nhập của người lao động khi gặp các rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, nghỉ hưu hoặc tử tuất. Khi tham gia BHXH bắt buộc, người lao động được hưởng các chế độ tương ứng theo quy định.

2. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)

Theo khoản 4 Điều 2 Luật Việc làm 2025, bảo hiểm thất nghiệp là loại hình bảo hiểm bắt buộc nhằm hỗ trợ người lao động khi mất việc làm thông qua các chế độ như trợ cấp thất nghiệp, tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo nghề.

3. Bảo hiểm y tế (BHYT)

Bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm bắt buộc để chăm sóc sức khỏe cho người tham gia theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014. Người lao động tham gia BHYT được quỹ BHYT thanh toán chi phí khám chữa bệnh theo mức hưởng và phạm vi quyền lợi được pháp luật quy định.

Mức đóng bảo hiểm bắt buộc là bao nhiêu phần trăm lương?

Về mức đóng, người lao động hiện phải đóng tổng cộng 10,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH, bao gồm:

• 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất theo Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024;
• 1% bảo hiểm thất nghiệp theo khoản 1 Điều 33 Luật Việc làm 2025;
• 1,5% bảo hiểm y tế theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP.

Riêng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp do người sử dụng lao động đóng toàn bộ theo khoản 2 Điều 41 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người lao động không phải đóng khoản này.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm – Người lao động cần làm gì?

Anh Minh, một kỹ sư phần mềm tại TP. HCM, phát hiện công ty chưa đóng BHXH cho mình suốt 6 tháng dù vẫn trừ tiền lương. Theo quy định, hành vi chậm đóng, đóng thiếu hoặc trốn đóng BHXH, BHTN có thể bị xử phạt theo Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, đồng thời phải truy nộp đầy đủ số tiền còn thiếu và tiền chậm đóng theo quy định. Thậm chí, hành vi trốn đóng bảo hiểm với số tiền lớn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015. Anh Minh nên liên hệ ngay với cơ quan BHXH địa phương hoặc gọi đến tổng đài tư vấn pháp lý để được hướng dẫn.

Lời khuyên từ luật sư: 5 điều bạn cần ghi nhớ

1. Kiểm tra bảng lương hàng tháng để xác nhận đúng mức đóng 10,5% được trích từ lương.
2. Yêu cầu hợp đồng lao động ghi rõ mức đóng và loại bảo hiểm tham gia để tránh tranh chấp sau này.
3. Giữ lại các chứng từ như sao kê lương, phiếu lương có ghi rõ khoản trích bảo hiểm để làm bằng chứng nếu cần.
4. Liên hệ cơ quan BHXH hoặc gọi tổng đài 1900.6588 để được giải đáp nếu phát hiện doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng.
5. Lưu ý thời hạn: Mức đóng có thể thay đổi khi có văn bản pháp luật mới, bạn nên cập nhật thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp

Để được tư vấn chi tiết về quyền lợi bảo hiểm hoặc giải đáp thắc mắc, bạn có thể liên hệ với chúng tôi qua số tổng đài 1900.6588 hoặc sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn qua số 090 222 9061 (Có phí). Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!