Thôi hưởng trợ cấp xã hội: 5 trường hợp theo Nghị định 335/2026

Từ ngày 05/10/2026, Nghị định 335/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng/tháng. Theo khoản 2 Điều 9 Nghị định này, có 05 trường hợp người đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng sẽ bị thôi hưởng. Việc nắm rõ các trường hợp này giúp bạn chủ động bảo vệ quyền lợi và tránh bị cắt chế độ ngoài ý muốn.

5 trường hợp bị thôi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP là gì?

Cụ thể, khoản 2 Điều 9 Nghị định 335/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành liệt kê 05 trường hợp bị thôi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng như sau:

1. Đối tượng chết hoặc mất tích theo quy định của pháp luật.
2. Đối tượng không còn đủ điều kiện hưởng theo quy định tại Điều 5 Nghị định 335/2026/NĐ-CP.
3. Đối tượng chấp hành án phạt tù ở trại giam hoặc có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về thôi hưởng.
4. Đối tượng từ chối nhận chế độ, chính sách.
5. Đối tượng không chấp hành yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc xác định lại mức độ khuyết tật, xác định lại điều kiện hưởng trợ cấp xã hội, hỗ trợ kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng hằng tháng hoặc thông tin khác phục vụ công tác quản lý đối tượng sau 03 tháng kể từ khi có quyết định tạm dừng chi trả chính sách mà vẫn không thực hiện thủ tục xác định lại mức độ khuyết tật, xác định lại điều kiện hưởng hoặc cung cấp thông tin theo yêu cầu.

Đáng chú ý, trường hợp thứ năm là quy định mới mang tính “chốt hạ” với những người không hợp tác trong quá trình rà soát. Đây là điểm khác biệt đáng lưu ý so với các văn bản trước đây về trợ giúp xã hội.

Phân biệt “thôi hưởng” và “tạm dừng hưởng” trợ cấp xã hội

Bên cạnh quy định về thôi hưởng, Điều 9 Nghị định 335/2026/NĐ-CP còn nêu rõ các trường hợp bị tạm dừng hưởng trợ cấp xã hội, hỗ trợ kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng hằng tháng, gồm:

• Đối tượng không nhận chế độ, chính sách liên tục từ 03 tháng trở lên;
• Đối tượng không chấp hành yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc xác định lại mức độ khuyết tật, xác định lại điều kiện hưởng trợ cấp xã hội, hỗ trợ kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng hằng tháng hoặc thông tin khác phục vụ công tác quản lý đối tượng.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc phân định rõ hai khái niệm này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng: tạm dừng là biện pháp “treo” quyền hưởng có thể phục hồi, còn thôi hưởng là chấm dứt hoàn toàn. Nếu thuộc trường hợp tạm dừng, bạn vẫn còn cơ hội khắc phục bằng cách liên hệ cơ quan chức năng để hoàn tất thủ tục xác định lại.

Điều kiện nào khiến bạn không còn đủ tư cách hưởng trợ cấp xã hội?

Căn cứ Điều 5 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, các nhóm đối tượng được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng gồm:

• Trẻ em dưới 16 tuổi thuộc 11 trường hợp cụ thể: bị bỏ rơi chưa có người nhận làm con nuôi; cả cha mẹ đẻ đã chết hoặc một trong hai người đã chết và người kia không xác định được; cha hoặc mẹ đã chết hoặc không xác định được và người còn lại bị tuyên bố mất tích, đang hưởng chế độ chăm sóc nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội, đang chấp hành án phạt tù hoặc chấp hành quyết định xử lý vi phạm hành chính tại trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc; cả cha và mẹ bị tuyên bố mất tích; cả cha và mẹ đang hưởng chế độ chăm sóc nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội; cả cha và mẹ đang chấp hành án phạt tù hoặc chấp hành quyết định xử lý vi phạm hành chính; và các trường hợp kết hợp tương tự.
• Đối tượng đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng đủ 16 tuổi được tiếp tục hưởng chính sách trợ giúp xã hội cho đến hết thời gian học nếu đang học giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học văn bằng thứ nhất và quá trình học liên tục không bị gián đoạn (trừ trường hợp được tạm dừng học, bảo lưu kết quả học tập theo quy định của pháp luật về giáo dục).
• Trẻ em nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo.
• Người đơn thân nghèo nuôi con (thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo chưa có chồng hoặc chưa có vợ; hoặc đã có chồng/vợ nhưng đã chết hoặc mất tích theo quy định của pháp luật) đang nuôi con dưới 16 tuổi. Trường hợp người con đủ 16 tuổi và đang tiếp tục học, người đơn thân nghèo nuôi con tiếp tục được hưởng trợ cấp đến khi người con kết thúc học.
• Người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng hoặc có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng; hoặc người cao tuổi thuộc hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng, không có điều kiện sống ở cộng đồng, đủ điều kiện tiếp nhận vào cơ sở trợ giúp xã hội nhưng có người nhận nuôi dưỡng, chăm sóc tại cộng đồng.
• Người khuyết tật nặng, người khuyết tật đặc biệt nặng theo quy định của pháp luật về người khuyết tật.
• Trẻ em dưới 03 tuổi thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo không thuộc các đối tượng nêu trên, hiện đang sống tại địa bàn các xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đặc biệt khó khăn.
• Người nhiễm HIV/AIDS thuộc diện hộ nghèo không có tiền lương, tiền công, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.

Khi hoàn cảnh thay đổi — ví dụ trẻ em được nhận làm con nuôi, người khuyết tật được phục hồi chức năng, hộ nghèo chuyển sang hộ khá — đối tượng sẽ không còn đủ điều kiện hưởng và thuộc trường hợp thôi hưởng thứ hai. Theo đó, người dân cần chủ động thông báo với UBND cấp xã khi có thay đổi về điều kiện hưởng để tránh bị truy thu.

Mức hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng từ 05/10/2026 là bao nhiêu?

Công thức tính mức hưởng được quy định rõ tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 335/2026/NĐ-CP:

Mức hưởng trợ cấp xã hội = Chuẩn trợ giúp xã hội (540.000 đồng/tháng) × Hệ số

Bảng hệ số và mức hưởng cụ thể như sau:

• Trẻ em dưới 04 tuổi: hệ số 2,5 — 1.350.000 đồng/tháng
• Trẻ em từ đủ 04 tuổi: hệ số 1,5 — 810.000 đồng/tháng
• Đối tượng đủ 16 tuổi tiếp tục đi học: hệ số 1,5 — 810.000 đồng/tháng
• Trẻ em nhiễm HIV/AIDS dưới 04 tuổi: hệ số 2,5 — 1.350.000 đồng/tháng; từ đủ 04 tuổi đến dưới 16 tuổi: hệ số 2,0 — 1.080.000 đồng/tháng
• Người đơn thân nghèo nuôi con: hệ số 1,0 — 540.000 đồng/tháng
• Người cao tuổi từ đủ 60 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo không có người phụng dưỡng (hoặc người phụng dưỡng đang hưởng trợ cấp xã hội): hệ số 1,5 — 810.000 đồng/tháng; từ đủ 75 tuổi trở lên: hệ số 2,0 — 1.080.000 đồng/tháng; trường hợp có người nhận nuôi dưỡng, chăm sóc tại cộng đồng: hệ số 3,0 — 1.620.000 đồng/tháng
• Người khuyết tật đặc biệt nặng: hệ số 2,0 — 1.080.000 đồng/tháng; trẻ em hoặc người cao tuổi là người khuyết tật đặc biệt nặng: hệ số 2,5 — 1.350.000 đồng/tháng
• Người khuyết tật nặng: hệ số 1,5 — 810.000 đồng/tháng; trẻ em hoặc người cao tuổi là người khuyết tật nặng: hệ số 2,0 — 1.080.000 đồng/tháng
• Trẻ em dưới 03 tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo vùng dân tộc thiểu số và miền núi đặc biệt khó khăn; người nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo: hệ số 1,5 — 810.000 đồng/tháng

Thủ tục đề nghị hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng được thực hiện thế nào?

Theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng gồm Tờ khai đề nghị trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội theo Mẫu số 01 ban hành kèm Nghị định. Người dân có thể nộp theo 03 phương thức:

1. Trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia;
2. Qua dịch vụ bưu chính;
3. Trực tiếp tại Bộ phận Một cửa của bất kỳ cấp hành chính nào.

Việc cho phép nộp tại bất kỳ Bộ phận Một cửa nào (không phụ thuộc nơi cư trú) là cải cách thủ tục hành chính đáng chú ý, tạo thuận lợi cho người dân ở vùng sâu, vùng xa hoặc người thường xuyên thay đổi nơi cư trú.

Tình huống thực tế: Khi nào người khuyết tật bị cắt trợ cấp?

Bà Nguyễn Thị H. (62 tuổi, ngụ tại một xã miền núi phía Bắc) đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng với mức hệ số 2,0 do là người khuyết tật đặc biệt nặng, tương đương 1.080.000 đồng/tháng theo Nghị định 335/2026/NĐ-CP. Đầu năm 2027, cơ quan chức năng yêu cầu bà H. đến cơ sở y tế để xác định lại mức độ khuyết tật phục vụ công tác quản lý đối tượng.

Do đi lại khó khăn, bà H. không đến trong thời hạn quy định. Cơ quan bảo trợ xã hội ra quyết định tạm dừng chi trả. Sau 03 tháng kể từ ngày có quyết định tạm dừng mà bà H. vẫn không thực hiện thủ tục xác định lại mức độ khuyết tật, bà H. sẽ thuộc trường hợp bị thôi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng theo điểm e khoản 2 Điều 9 Nghị định 335/2026/NĐ-CP.

Ngược lại, nếu bà H. liên hệ UBND xã hoặc cơ sở y tế để hoàn tất thủ tục xác định lại trước thời hạn 03 tháng, khoản trợ cấp sẽ được phục hồi. Đây là điểm khác biệt căn bản giữa “tạm dừng” và “thôi hưởng” mà người dân cần nắm rõ.

Lời khuyên từ luật sư: 5 điểm cần lưu ý để không mất trợ cấp oan

1. Chủ động cập nhật thông tin với UBND cấp xã khi có thay đổi về nhân thân, hộ khẩu, tình trạng hôn nhân, mức độ khuyết tật hoặc điều kiện kinh tế của hộ gia đình. Việc kê khai không trung thực có thể dẫn đến bị truy thu và xử lý vi phạm hành chính.
2. Không bỏ qua giấy triệu tập hoặc yêu cầu xác định lại của cơ quan chức năng. Thời hạn 03 tháng kể từ khi có quyết định tạm dừng chi trả là “hạn chót” để bạn khắc phục, sau đó sẽ bị thôi hưởng.
3. Kiểm tra kỹ mức hệ số được hưởng. Nhiều trường hợp người dân bị tính sai hệ số (ví dụ người khuyết tật đặc biệt nặng là trẻ em hoặc người cao tuổi được hệ số 2,5 thay vì 2,0). Bạn có quyền yêu cầu giải thích và điều chỉnh nếu phát hiện sai sót.
4. Lưu giữ đầy đủ hồ sơ, quyết định hưởng trợ cấp, biên lai chi trả. Đây là căn cứ quan trọng để khiếu nại khi bị cắt trợ cấp trái quy định hoặc yêu cầu truy lĩnh.
5. Trường hợp con đủ 16 tuổi vẫn đang đi học, gia đình cần cung cấp giấy xác nhận của nhà trường để tiếp tục hưởng trợ cấp đến khi kết thúc học, tránh bị c
   Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?

   Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.

   Gọi ngay Hotline: 1900.6588
   ⚖️

   Tham vấn chuyên môn bởi: Luật Quang Huy

   Bài viết này được kiểm duyệt và hiệu đính chuyên môn bởi đội ngũ Luật sư của Luật Quang Huy. Chúng tôi cam kết cung cấp thông tin pháp lý chính xác, cập nhật và hữu ích nhất cho quý độc giả.