Hướng dẫn chi tiết: Nghỉ thai sản có lương không? Quyền lợi bạn cần biết năm 2026

Chào bạn,

Khi mang thai và sinh con, một trong những câu hỏi đầu tiên mà chúng tôi nhận được từ rất nhiều khách hàng là: “Nghỉ thai sản có lương không?”. Đây là vấn đề thiết thực, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và kế hoạch tài chính của gia đình bạn.

Theo quy định mới nhất của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Bộ luật Lao động 2019 (sửa đổi, bổ sung), câu trả lời không đơn giản chỉ là “có” hay “không”. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải đáp chi tiết, giúp bạn hiểu rõ quyền lợi của mình khi nghỉ thai sản trong năm 2026.

1. Người lao động được nghỉ chế độ thai sản trong trường hợp nào?

Theo Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15), người lao động tham gia BHXH bắt buộc được hưởng chế độ thai sản nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Lao động nữ đi khám thai: Được nghỉ tối đa 05 lần, mỗi lần không quá 02 ngày làm việc (không kể ngày nghỉ lễ, tết, nghỉ hằng tuần) – theo Điều 51 Luật BHXH 2024.
• Lao động nữ sảy thai, phá thai, thai chết lưu, thai ngoài tử cung: Thời gian nghỉ từ 10 đến 50 ngày tùy tuổi thai – theo Điều 52 Luật BHXH 2024.
• Lao động nữ sinh con: Được nghỉ 06 tháng (đối với con thứ nhất), 07 tháng (đối với con thứ hai), và nghỉ thêm 01 tháng cho mỗi con từ con thứ hai trở lên nếu sinh đôi, sinh ba – theo khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14), được sửa đổi bổ sung bởi Luật Dân số 2025 (số 71/2025/QH15).
• Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ: Hưởng chế độ thai sản theo quy định tại Điều 54 và 55 Luật BHXH 2024.
• Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi: Được nghỉ đến khi con nuôi đủ 06 tháng tuổi – theo Điều 56 Luật BHXH 2024.
• Lao động nữ thực hiện biện pháp tránh thai: Được nghỉ 07 ngày (hoặc 15 ngày nếu triệt sản) – theo Điều 57 Luật BHXH 2024.
• Lao động nam có vợ sinh con: Được nghỉ từ 05 đến 14 ngày làm việc (nếu sinh ba trở lên có thể nghỉ dài hơn) – theo khoản 2 Điều 53 Luật BHXH 2024.

2. Nghỉ thai sản có lương không? – Câu trả lời chính xác

Đây là câu hỏi trọng tâm. Chúng tôi xin khẳng định: Về nguyên tắc, người lao động nghỉ thai sản sẽ không được công ty trả lương. Lý do là trong thời gian này, bạn không thực hiện công việc cho doanh nghiệp.

Theo khoản 2 Điều 168 Bộ luật Lao động năm 2019 (số 45/2019/QH14), quy định rõ: “Trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội thì người sử dụng lao động không phải trả lương cho người lao động, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.”

Tuy nhiên, bạn vẫn có một nguồn thu nhập thay thế, đó là tiền trợ cấp thai sản từ Quỹ Bảo hiểm xã hội. Mức hưởng cụ thể được tính như sau:

• Mức hưởng một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.
• Trường hợp bạn đóng BHXH chưa đủ 06 tháng, mức hưởng được tính theo mức bình quân tiền lương tháng của các tháng đã đóng.

Đáng chú ý: Nếu công ty và bạn có thỏa thuận bằng văn bản về việc trả lương trong thời gian nghỉ thai sản, bạn sẽ nhận được đồng thời cả lương từ công ty và tiền trợ cấp BHXH. Đây là quyền lợi mà nhiều người lao động chưa biết để thương lượng.

Lưu ý từ luật sư: Khoản trợ cấp thai sản từ BHXH là khoản tiền được miễn thuế thu nhập cá nhân, trong khi tiền lương từ công ty (nếu có thỏa thuận) vẫn phải chịu thuế TNCN theo quy định.

3. Không nghỉ hết thời gian thai sản, đi làm sớm có được nhận trợ cấp không?

Đây là một tình huống thực tế mà nhiều lao động nữ quan tâm, đặc biệt khi họ muốn quay lại làm việc sớm để không bị gián đoạn sự nghiệp hoặc vì lý do tài chính.

Theo khoản 1 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15), nếu bạn đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh con, bạn vẫn được hưởng chế độ thai sản cho đến khi hết thời hạn 06 tháng (hoặc 07 tháng nếu sinh con thứ hai).

Tuy nhiên, để được đi làm sớm, bạn phải đáp ứng cả ba điều kiện sau đây (theo khoản 4 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019):

1. Đã nghỉ hưởng chế độ ít nhất được 04 tháng.
2. Phải báo trước cho người sử dụng lao động.
3. Được người sử dụng lao động đồng ý cho đi làm trở lại.

Tình huống thực tế: Chị Hoa (Hà Nội) sinh con tháng 1/2026, nghỉ thai sản từ tháng 12/2025. Đến tháng 5/2026 (đã nghỉ được 5 tháng), chị muốn đi làm sớm vì lý do tài chính. Chị thông báo với công ty và được đồng ý. Kết quả: Chị Hoa vẫn nhận đủ tiền trợ cấp thai sản của tháng thứ 6 từ BHXH, đồng thời nhận lương từ công ty cho những ngày làm việc thực tế.

4. Những câu hỏi thường gặp về nghỉ thai sản có lương không

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên kinh nghiệm tư vấn nhiều năm, chúng tôi xin đưa ra một số lưu ý quan trọng để bạn bảo vệ quyền lợi tối đa:

1. Kiểm tra điều kiện hưởng chế độ: Bạn phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con (theo Điều 31 Luật BHXH 2014, vẫn còn hiệu lực đến khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực đầy đủ). Tuy nhiên, Luật BHXH 2024 đã giảm điều kiện này xuống, cho phép lao động nữ sinh con chỉ cần đóng BHXH từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh. Hãy kiểm tra kỹ thời điểm áp dụng.
2. Thương lượng với công ty về việc trả lương: Như đã đề cập, nếu có thỏa thuận, bạn có thể nhận cả lương và trợ cấp. Hãy trao đổi với bộ phận nhân sự hoặc người sử dụng lao động trước khi nghỉ để có văn bản thỏa thuận rõ ràng.
3. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Để nhận trợ cấp thai sản, bạn cần nộp giấy khai sinh (bản sao) hoặc giấy chứng sinh, sổ BHXH, và đơn đề nghị hưởng chế độ thai sản cho công ty. Công ty có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ và gửi lên cơ quan BHXH trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.
4. Lưu ý về thời gian nộp hồ sơ: Theo Điều 102 Luật BHXH 2014, trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc, bạn phải nộp hồ sơ cho công ty. Nếu chậm, bạn có thể bị mất quyền lợi.
5. Liên hệ luật sư nếu gặp khó khăn: Nếu công ty từ chối giải quyết chế độ hoặc có tranh chấp, bạn có quyền khiếu nại lên Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội hoặc khởi kiện ra Tòa án. Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn qua tổng đài 1900.6588 hoặc dịch vụ luật sư tư vấn (có phí) qua số 090 222 9061.

Kết luận: Nghỉ thai sản có lương không? Câu trả lời là KHÔNG từ phía công ty, nhưng bạn vẫn nhận được tiền trợ cấp thai sản từ BHXH – một nguồn thu nhập thay thế quan trọng. Nếu bạn có thỏa thuận với công ty, bạn có thể nhận cả hai. Hãy chủ động tìm hiểu và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ để không bỏ lỡ quyền lợi chính đáng của mình.