Tăng lương cơ sở 2026: 18 tác động đến quyền lợi bạn cần biết

Bạn có biết, từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở sẽ chính thức tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP? Đây không chỉ là tin vui cho cán bộ, công chức, viên chức mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của hàng triệu lao động tại các doanh nghiệp. Lương cơ sở là nền tảng để tính mức đóng và mức hưởng của nhiều chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và các loại trợ cấp khác. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết 18 tác động của việc tăng lương cơ sở đối với người lao động, giúp bạn nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

Tăng lương cơ sở làm thay đổi mức đóng bảo hiểm của người lao động như thế nào?

Theo quy định, khi lương cơ sở tăng, mức trần đóng các loại bảo hiểm cũng thay đổi. Dưới đây là những ảnh hưởng cụ thể:

1. Mức đóng BHXH bắt buộc tối đa tăng lên 4.048.000 đồng/tháng

Hàng tháng, người lao động trích 8% mức tiền lương tháng của mình để tham gia BHXH bắt buộc. Nếu mức lương này cao hơn 20 tháng lương cơ sở thì mức lương tháng đóng BHXH bắt buộc bằng 20 tháng lương cơ sở. Cụ thể, mức đóng tối đa tăng từ 3.744.000 đồng/tháng lên 4.048.000 đồng/tháng (theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

2. Mức đóng BHYT tối đa tăng lên 759.000 đồng/tháng

Tiền lương tháng đóng BHYT là tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc bằng 4,5%, trong đó người sử dụng lao động đóng 2/3, người lao động đóng 1/3. Mức đóng tối đa tăng từ 702.000 đồng/tháng lên 759.000 đồng/tháng (theo Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

3. Mức đóng BHYT hộ gia đình tăng theo

Người thứ 1 đóng bằng 4,5% mức lương cơ sở, người thứ 2, 3, 4 đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%. Mức đóng của người thứ 1 tăng từ 105.300 đồng/tháng lên 113.850 đồng/tháng, kéo theo mức đóng của những người còn lại cũng tăng (theo điểm b khoản 5 Điều 6 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

4. Điều kiện hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh BHYT thay đổi

Người tham gia BHYT từ đủ 05 năm liên tục trở lên và có số tiền cùng chi trả chi phí khám, chữa bệnh trong năm lớn hơn 06 tháng lương cơ sở thì được thanh toán 100% chi phí. Số tiền này tăng từ 14.040.000 đồng lên 15.180.000 đồng (theo khoản 2 Điều 18 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

5. Mức đóng bảo hiểm thất nghiệp tối đa tăng lên 506.000 đồng/tháng

Hàng tháng, người lao động đóng 1% bảo hiểm thất nghiệp và tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp tối đa là 20 lần mức lương cơ sở. Mức đóng tối đa tăng từ 468.000 đồng/tháng lên 506.000 đồng/tháng (theo Luật Việc làm 2025).

Việc tăng lương cơ sở ảnh hưởng đến mức hưởng trợ cấp và phụ cấp ra sao?

Bên cạnh việc tăng mức đóng, người lao động cũng được hưởng lợi từ việc tăng mức hưởng các chế độ trợ cấp. Dưới đây là 13 tác động tích cực:

6. Trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau

Mức hưởng một ngày bằng 30% mức tham chiếu (bằng lương cơ sở). Tăng từ 702.000 đồng/ngày lên 759.000 đồng/ngày (theo khoản 3 Điều 46 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

7. Trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi

Lao động nữ sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi được trợ cấp một lần bằng 02 lần mức tham chiếu cho mỗi con. Mức trợ cấp tăng từ 4.680.000 đồng lên 5.060.000 đồng (theo Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

8. Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản

Mức hưởng một ngày bằng 30% mức tham chiếu. Tăng từ 702.000 đồng/ngày lên 759.000 đồng/ngày (theo khoản 3 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

9. Trợ cấp một lần khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Suy giảm 5% khả năng lao động được hưởng 05 lần mức lương cơ sở, sau đó cứ suy giảm thêm 1% được hưởng thêm 0,5 lần. Mức trợ cấp tăng từ 11.700.000 đồng lên 12.650.000 đồng nếu suy giảm 5%; mỗi 1% tăng thêm được hưởng thêm 1.265.000 đồng (theo Điều 48 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015).

10. Trợ cấp hàng tháng khi suy giảm khả năng lao động từ 31%

Suy giảm 31% được hưởng 30% mức lương cơ sở, sau đó cứ suy giảm thêm 1% được hưởng thêm 2% mức lương cơ sở. Mức trợ cấp tăng từ 702.000 đồng/tháng lên 759.000 đồng/tháng nếu suy giảm 31%; mỗi 1% tăng thêm được hưởng thêm 50.600 đồng (theo Điều 49 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015).

11. Trợ cấp phục vụ cho người bị suy giảm khả năng lao động

Người bị suy giảm từ 81% trở lên kèm theo các tình trạng đặc biệt (liệt cột sống, mù hai mắt…), ngoài trợ cấp hàng tháng còn được hưởng trợ cấp phục vụ bằng mức lương cơ sở. Mức trợ cấp tăng từ 2.340.000 đồng/tháng lên 2.530.000 đồng/tháng (theo Điều 52 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015).

12. Trợ cấp một lần khi chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Thân nhân được hưởng trợ cấp một lần bằng 36 lần mức lương cơ sở. Mức trợ cấp tăng từ 84.240.000 đồng lên 91.080.000 đồng (theo Điều 53 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015).

13. Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau điều trị thương tật

Mức hưởng một ngày bằng 30% mức lương cơ sở. Tăng từ 702.000 đồng/ngày lên 759.000 đồng/ngày (theo Điều 54 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015).

14. Mức lương hưu thấp nhất

Mức lương hưu hàng tháng thấp nhất bằng mức tham chiếu (bằng lương cơ sở). Từ 01/7/2026, mức lương hưu thấp nhất tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng (theo khoản 11 và khoản 13 Điều 141 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

15. Trợ cấp mai táng

Thân nhân được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu. Mức trợ cấp tăng từ 23.400.000 đồng lên 25.300.000 đồng (theo Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

16. Trợ cấp tuất hàng tháng

Mức trợ cấp tuất hàng tháng cho mỗi thân nhân bằng 50% mức tham chiếu (tăng từ 1.170.000 đồng/tháng lên 1.265.000 đồng/tháng). Trường hợp thân nhân không có người nuôi dưỡng trực tiếp thì mức trợ cấp bằng 70% mức tham chiếu (tăng từ 1.638.000 đồng/tháng lên 1.771.000 đồng/tháng) (theo Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).

17. Mức thanh toán trực tiếp cho người có thẻ BHYT

Các mức thanh toán trực tiếp khi khám chữa bệnh trái tuyến hoặc không đúng nơi đăng ký ban đầu cũng tăng theo tỷ lệ phần trăm mới của lương cơ sở (theo Điều 57 Nghị định 188/2025/NĐ-CP):

• Ngoại trú tuyến huyện: tăng từ 351.000 đồng lên 379.500 đồng
• Nội trú tuyến huyện: tăng từ 1.170.000 đồng lên 1.265.000 đồng
• Nội trú tuyến tỉnh: tăng từ 2.340.000 đồng lên 2.530.000 đồng
• Nội trú tuyến chuyên sâu: tăng từ 5.850.000 đồng lên 6.325.000 đồng

18. Cơ hội được thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh BHYT

Người tham gia BHYT được thanh toán 100% chi phí nếu chi phí cho một lần khám chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương cơ sở. Ngưỡng này tăng từ 351.000 đồng lên 379.000 đồng (theo khoản 1 Điều 17 Nghị định 188/2025/NĐ-CP).

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý: Việc tăng lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng là một bước đi tích cực, giúp cải thiện đáng kể mức sống của người lao động, đặc biệt là những người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH. Tuy nhiên, người lao động cũng cần lưu ý về việc tăng mức đóng các loại bảo hiểm để chủ động điều chỉnh kế hoạch tài chính cá nhân.

Lời khuyên từ luật sư

Để đảm bảo quyền lợi của mình khi lương cơ sở thay đổi, chúng tôi khuyên bạn nên thực hiện các bước sau:

1. Kiểm tra bảng lương: Yêu cầu doanh nghiệp cung cấp bảng lương chi tiết để đối chiếu mức đóng BHXH, BHYT, BHTN sau khi có hiệu lực từ 01/7/2026.
2. Xác nhận mức hưởng: Nếu bạn đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, hãy liên hệ cơ quan BHXH để biết thời điểm và mức điều chỉnh cụ thể.
3. Cập nhật thông tin: Theo dõi các văn bản pháp luật mới như Nghị định 161/2026/NĐ-CP, Nghị định 188/2025/NĐ-CP để nắm rõ quyền lợi.
4. Lưu giữ hồ sơ: Giữ lại các giấy tờ liên quan đến quá trình đóng và hưởng BHXH, BHYT để làm căn cứ khi cần thiết.
5. Tư vấn pháp lý: Nếu có thắc mắc, hãy liên hệ luật sư hoặc tổng đài tư vấn pháp luật để được giải đáp kịp thời.