Bạn cần biết gì về Nghị định xử phạt vi phạm lao động, BHXH mới nhất từ 10/9/2026?

Chào bạn,

Trong bối cảnh pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội (BHXH) ngày càng được siết chặt, việc nắm rõ các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính là vô cùng quan trọng đối với cả người sử dụng lao động và người lao động. Mới đây, Chính phủ đã ban hành một nghị định quan trọng, thay thế các quy định cũ, với nhiều mức phạt tăng cao và các hành vi vi phạm được định danh rõ ràng hơn. Bài viết này, với góc nhìn của luật sư tư vấn trực tiếp, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những điểm mới, mức phạt cụ thể và những lưu ý thực tiễn để bạn và doanh nghiệp của mình không bị vướng vào các rủi ro pháp lý không đáng có.

Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính lao động, BHXH có hiệu lực khi nào?

Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử Chính phủ (phapluat.gov.vn), Nghị định này quy định rõ các hình thức xử phạt chính, bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả, thời hiệu xử phạt. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026. Đây là một cột mốc quan trọng mà mọi doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân liên quan đến lĩnh vực lao động, BHXH tại Việt Nam cần đặc biệt lưu tâm.

Các hình thức xử phạt chính và bổ sung nào được áp dụng?

Hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực này sẽ bị xử phạt bằng hình thức chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể bị áp dụng thêm các hình thức xử phạt bổ sung như:

• Tịch thu tang vật vi phạm hành chính.
• Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn.
• Đình chỉ hoạt động có thời hạn.
• Trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Mức phạt cụ thể cho từng nhóm hành vi vi phạm là bao nhiêu?

1. Vi phạm quy định về việc làm

Nghị định phân hóa mức phạt rất chi tiết đối với các hành vi trong lĩnh vực việc làm:

• Từ 5 đến 10 triệu đồng: Hành vi phân biệt đối xử trong việc làm.
• Từ 20 đến 40 triệu đồng: Khai thác, chia sẻ, sử dụng trái phép thông tin về người lao động và thị trường lao động.
• Từ 45 đến 60 triệu đồng: Hoạt động dịch vụ việc làm không phải là tổ chức dịch vụ việc làm hợp pháp.
• Từ 50 đến 70 triệu đồng: Gian lận, giả mạo hồ sơ trong thực hiện chính sách việc làm; lợi dụng hoạt động dịch vụ việc làm xâm phạm lợi ích quốc gia; mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép thông tin, dữ liệu về người lao động (nếu chưa đến mức truy cứu hình sự).

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc trả lại tiền đã thu cùng lãi suất cho tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ việc làm.

2. Vi phạm quy định về tuyển dụng, quản lý lao động

Các lỗi vi phạm thường gặp trong quản lý lao động hàng ngày cũng bị xử phạt nặng:

• Từ 1 đến 3 triệu đồng: Không khai trình việc sử dụng lao động, thu tiền tuyển dụng, không cập nhật sổ quản lý lao động.
• Từ 5 đến 10 triệu đồng: Phân biệt đối xử trong lao động, sử dụng lao động chưa qua đào tạo cho các vị trí yêu cầu chứng chỉ, không báo cáo tình hình thay đổi lao động.
• Từ 50 đến 75 triệu đồng: Lôi kéo, dụ dỗ, quảng cáo gian dối để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động (chưa đến mức truy cứu hình sự).

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc người sử dụng lao động trả lại tiền đã thu trái phép từ người lao động.

3. Vi phạm về chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

Đây là nhóm vi phạm phổ biến và bị xử phạt rất nặng, đặc biệt đối với doanh nghiệp:

• Phạt cảnh cáo: Khi số tiền chậm đóng dưới 400.000 đồng.
• Phạt tiền theo số lượng lao động vi phạm:
  • Dưới 10 lao động: Từ 5 – 10 triệu đồng.
  • Từ 10 – 49 lao động: Từ 10 – 15 triệu đồng.
  • Từ 50 – 99 lao động: Từ 15 – 20 triệu đồng.
  • Từ 100 – 299 lao động: Từ 20 – 30 triệu đồng.
  • Từ 300 – 499 lao động: Từ 30 – 40 triệu đồng.
  • Từ 500 – 699 lao động: Từ 40 – 50 triệu đồng.
  • Từ 700 – 999 lao động: Từ 50 – 60 triệu đồng.
  • Từ 1.000 lao động trở lên: Từ 60 – 75 triệu đồng.
• Phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng (tối đa 75 triệu đồng) đối với hành vi chậm đóng nhưng không bị coi là trốn đóng.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc đóng đủ số tiền chậm đóng và nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng vào quỹ BHXH.

4. Vi phạm về trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc

Hành vi trốn đóng BHXH bị xử lý nghiêm khắc hơn nữa, với mức phạt tương tự nhưng tỷ lệ phần trăm cao hơn:

• Phạt tiền theo số lượng lao động vi phạm: Mức phạt tương tự như chậm đóng, từ 6 triệu đồng (dưới 10 lao động) đến 75 triệu đồng (từ 1.000 lao động trở lên).
• Phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng (tối đa 75 triệu đồng) đối với hành vi đăng ký tiền lương thấp hơn quy định hoặc không đóng sau 60 ngày dù đã bị đôn đốc.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc đóng đủ số tiền trốn đóng và nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền trốn đóng vào quỹ BHXH.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhỏ và nguy cơ bị phạt vì quên báo cáo lao động

Anh Minh, chủ một cửa hàng kinh doanh nhỏ tại Hà Nội, chia sẻ: “Tôi chỉ có 5 nhân viên, thường xuyên quên việc báo cáo tình hình thay đổi lao động hàng quý. Tôi nghĩ chuyện nhỏ không sao.” Tuy nhiên, theo quy định mới, hành vi “Không báo cáo tình hình thay đổi về lao động” sẽ bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng. Đây là một khoản tiền không nhỏ đối với một doanh nghiệp nhỏ. Điều này cho thấy, mọi vi phạm dù nhỏ nhất cũng có thể dẫn đến hậu quả tài chính đáng kể nếu không tuân thủ đúng quy định.

Lời khuyên từ luật sư

Để tránh các rủi ro pháp lý từ Nghị định mới này, chúng tôi khuyến nghị bạn và doanh nghiệp của mình thực hiện các bước sau:

1. Rà soát toàn bộ quy trình tuyển dụng, quản lý lao động: Đảm bảo bạn đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ khai trình, báo cáo, lập sổ quản lý lao động theo đúng quy định.
2. Kiểm tra tình trạng đóng BHXH: Đối chiếu bảng lương và số lao động thực tế với hồ sơ đã đăng ký với cơ quan BHXH. Đảm bảo không có tình trạng chậm đóng, trốn đóng dù chỉ một ngày.
3. Bảo mật dữ liệu người lao động: Có chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân của người lao động, không chia sẻ, mua bán trái phép thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia về lao động.
4. Đào tạo nhân sự phụ trách: Cử nhân viên nhân sự, kế toán tham gia các khóa đào tạo cập nhật về pháp luật lao động và BHXH.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Khi có bất kỳ vướng mắc nào, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn cụ thể, tránh tự ý xử lý dẫn đến sai sót.

Kết luận

Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH có hiệu lực từ ngày 10/9/2026 đánh dấu một bước tiến mới trong việc bảo vệ quyền lợi người lao động và tăng cường kỷ luật trên thị trường lao động. Với các mức phạt cao nhất lên đến 75 triệu đồng, cả cá nhân và doanh nghiệp đều cần chủ động tìm hiểu, tuân thủ để tránh những tổn thất không đáng có. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hơn, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn trực tiếp.