Hướng dẫn chi tiết Quy chế quản lý công trình ghi công liệt sĩ tỉnh Thái Nguyên 2023

Ngày 18 tháng 8 năm 2023, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Quyết định 19/2023/QĐ-UBND kèm theo Quy chế quản lý công trình ghi công liệt sĩ và mộ liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 01 tháng 9 năm 2023, thay thế các quy định trước đó nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và chăm sóc các công trình tri ân liệt sĩ. Là luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết nội dung Quy chế, giúp quý khách (cơ quan quản lý, thân nhân liệt sĩ, tổ chức và cá nhân liên quan) hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.

Quy chế này được xây dựng dựa trên Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 và Nghị định số 131/2021/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ. Đây là khuôn khổ pháp lý quan trọng để đảm bảo các công trình ghi công liệt sĩ luôn sạch đẹp, trang nghiêm và thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Quyết định 19/2023/QĐ-UBND áp dụng cho những đối tượng nào?

Theo Điều 1 của Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 19/2023/QĐ-UBND, đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các sở, ban, ngành tỉnh, UBND cấp huyện, UBND cấp xã liên quan đến quản lý các công trình này.
• Tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, thăm viếng, chăm sóc các công trình ghi công liệt sĩ và mộ liệt sĩ.

Phân cấp trách nhiệm quản lý công trình ghi công liệt sĩ như thế nào?

Điều 4 của Quy chế quy định rõ phân cấp trách nhiệm từ tỉnh xuống xã, đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả.

• UBND tỉnh: Quản lý thống nhất toàn bộ hệ thống. Sở Lao động – Thương binh và Xã hội là cơ quan tham mưu chính.
• UBND cấp huyện: Quản lý trực tiếp các công trình ghi công liệt sĩ, mộ liệt sĩ trên địa bàn huyện. Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội tham mưu giúp UBND huyện.
• UBND cấp xã: Quản lý trực tiếp tại các xã, phường, thị trấn. Công chức Lao động – Thương binh và Xã hội cấp xã chịu trách nhiệm tham mưu.

Điểm đặc biệt quan trọng:

• Nghĩa trang liệt sĩ Dốc Lim (an táng trên 500 mộ) phải thành lập bộ phận quản lý riêng theo khoản 1 Điều 136 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP. Nhân viên được hưởng lương theo vị trí việc làm và các phụ cấp theo quy định pháp luật.
• Nghĩa trang liệt sĩ dưới 500 mộ: UBND cấp huyện, xã có thể hợp đồng thuê người chăm sóc nghĩa trang.

Nội dung quản lý cụ thể đối với nghĩa trang liệt sĩ là gì?

Theo Điều 5 Quy chế, UBND cấp huyện thực hiện các nội dung quản lý sau đối với nghĩa trang liệt sĩ:

• Xây dựng nội quy, sơ đồ nghĩa trang, hồ sơ từng phần mộ (kể cả mộ đã di chuyển hài cốt).
• Quản lý, bảo vệ, chăm sóc phần mộ, vườn hoa, cây cảnh, khuôn viên, đảm bảo sạch đẹp, trang nghiêm.
• Tiếp nhận, tổ chức an táng, cải táng hài cốt liệt sĩ do cơ quan chức năng hoặc thân nhân đưa về. Khắc tên bia mộ theo hướng dẫn của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.
• Đón tiếp, hướng dẫn thân nhân, nhân dân đến thăm viếng, phục vụ lễ viếng, lễ truy điệu, lễ cầu siêu.
• Xem xét, đề nghị di dời hài cốt khi thân nhân có nguyện vọng. Lập biên bản bàn giao và lưu hồ sơ đầy đủ.
• Xây dựng kế hoạch cải tạo, nâng cấp, tu sửa phần mộ và nghĩa trang hằng năm, báo cáo Sở Lao động – Thương binh và Xã hội trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Huy động các nguồn lực hợp pháp khác để hỗ trợ xây dựng, tôn tạo.

Công trình Đài tưởng niệm, Đền thờ liệt sĩ, Nhà bia ghi tên liệt sĩ được quản lý ra sao?

Điều 5.2 Quy chế quy định rõ nhiệm vụ của UBND cấp huyện đối với các công trình này:

• Quản lý, bảo vệ, chăm sóc vườn hoa, cây cảnh và các hạng mục khác, đảm bảo luôn sạch đẹp, trang nghiêm.
• Đón tiếp, hướng dẫn tổ chức, nhân dân đến thăm viếng, phục vụ lễ viếng tưởng niệm theo nghi lễ quy định.
• Xây dựng kế hoạch cải tạo, nâng cấp, sửa chữa các hạng mục hằng năm, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Huy động các nguồn lực hợp pháp để tôn tạo, nâng cấp.

Mộ liệt sĩ được quản lý và chăm sóc như thế nào?

Theo Điều 5.3 Quy chế:

• Mộ liệt sĩ phải được quản lý, chăm sóc, sửa chữa và tu bổ thường xuyên.
• Trường hợp thân nhân liệt sĩ (hoặc người thờ cúng) không có nguyện vọng an táng trong nghĩa trang liệt sĩ, họ được hỗ trợ một lần kinh phí xây mộ theo quy định tại Nghị định số 75/2021/NĐ-CP. Đồng thời, thân nhân có trách nhiệm chăm sóc phần mộ đó, đảm bảo tôn nghiêm, sạch đẹp, không làm ảnh hưởng đến chính sách người có công.
• UBND cấp huyện giao Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội lập danh sách, theo dõi, quản lý mộ liệt sĩ an táng ngoài nghĩa trang và báo cáo hằng năm về Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.
• Mộ trong cùng một nghĩa trang liệt sĩ phải thống nhất về kích thước, quy cách và nội dung theo khoản 2 Điều 152 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP.

Kinh phí cho việc quản lý, chăm sóc được quy định thế nào?

Điều 6 Quy chế quy định hai nguồn kinh phí chính:

• Ngân sách nhà nước: Kinh phí đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp, sửa chữa, chăm sóc, quản lý thực hiện theo Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư công và pháp luật về ưu đãi người có công.
• Nguồn lực đóng góp hợp pháp: Huy động từ các tổ chức, cá nhân thông qua Quỹ Đền ơn đáp nghĩa hằng năm và các khoản thu hợp pháp khác. Các cơ quan quản lý phải xây dựng quy chế quản lý nguồn tài trợ, ủng hộ ngoài ngân sách để đảm bảo tính minh bạch, sử dụng đúng mục đích.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong thực hiện Quy chế?

Điều 7, 8, 9 Quy chế phân công trách nhiệm cụ thể:

• Sở Lao động – Thương binh và Xã hội: Chủ trì tổng hợp nhu cầu, lập kế hoạch, dự toán kinh phí hằng năm, trình Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội phân bổ; hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện Quy chế.
• UBND cấp huyện: Tổ chức triển khai, ban hành nội quy cụ thể; tuyên truyền nâng cao ý thức giữ gìn; xây dựng kế hoạch, bố trí kinh phí hằng năm; tổ chức thanh tra, kiểm tra.
• Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh: Chủ trì phối hợp tổ chức chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ; tổ chức thắp nến tri ân vào hồi 20 giờ ngày 26 tháng 7 hằng năm.
• Các tổ chức, cá nhân đến viếng: Có trách nhiệm giữ gìn, bảo quản; không tự ý lắp đặt, cải tạo, làm thay đổi kết cấu, thiết kế, mỹ quan của công trình; chấp hành nội quy và hướng dẫn của nhân viên quản lý.

Tình huống thực tế: Thân nhân muốn di dời hài cốt liệt sĩ về quê

Trong thực tế, nhiều thân nhân liệt sĩ có nguyện vọng đưa hài cốt liệt sĩ từ nghĩa trang liệt sĩ về an táng tại quê nhà. Theo Quy chế 19/2023/QĐ-UBND, quy trình này được quy định rõ tại Điều 5.1.d và Điều 5.1.đ:

1. Thân nhân liệt sĩ (hoặc người hưởng trợ cấp thờ cúng) có nguyện vọng cất bốc, di dời hài cốt. Việc này được xem xét, đề nghị bởi UBND cấp huyện phối hợp với cơ quan liên quan.
2. Đối với phần mộ đã di chuyển hài cốt, vỏ mộ được sửa chữa lại. Trong danh sách quản lý, phải ghi rõ hài cốt đã di chuyển về nơi an táng.
3. Lập biên bản bàn giao hài cốt cho thân nhân và lưu giữ hồ sơ di chuyển theo quy định.

Như vậy, thân nhân không được tự ý bốc mộ mà phải làm đơn đề nghị và tuân thủ quy trình hành chính do UBND cấp huyện thực hiện.

Lời khuyên từ luật sư

Để đảm bảo quyền lợi và thực hiện đúng pháp luật, chúng tôi khuyến nghị quý khách lưu ý các điểm sau:

1. Thân nhân liệt sĩ: Nếu có nguyện vọng di dời, cải táng mộ liệt sĩ, hãy liên hệ trực tiếp với Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện nơi quản lý nghĩa trang để được hướng dẫn thủ tục. Tuyệt đối không tự ý thực hiện.
2. UBND cấp xã/huyện: Cần xây dựng kế hoạch quản lý, chăm sóc hằng năm, lập dự toán kinh phí và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đúng hạn. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền để nhân dân hiểu và thực hiện đúng quy định.
3. Các tổ chức, cá nhân khi đến viếng: Tuân thủ nội quy của nghĩa trang, không tự ý lắp đặt, thay đổi kết cấu công trình. Nếu muốn hỗ trợ kinh phí, hãy đóng góp qua Quỹ Đền ơn đáp nghĩa hoặc các kênh hợp pháp khác.
4. Các sở, ban, ngành: Phối hợp chặt chẽ với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội trong việc huy động nguồn lực và tổ chức các hoạt động tri ân.

Câu hỏi thường gặp