Cắt giảm TTHC cấp xã: Hướng dẫn mới nhất từ Thủ tướng về chuyển đổi số dựa trên dữ liệu

Chào bạn, trong bối cảnh cải cách hành chính mạnh mẽ, việc cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số là một bước tiến quan trọng. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo cụ thể về vấn đề này, dựa trên Báo cáo số 434/BC-BTP ngày 16 tháng 6 năm 2026 của Bộ Tư pháp. Chúng tôi sẽ phân tích để bạn hiểu rõ những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình như thế nào.

Chỉ đạo của Thủ tướng về cắt giảm thủ tục hành chính cấp xã dựa trên dữ liệu là gì?

Theo chỉ đạo mới nhất, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ quan nhằm thực hiện mục tiêu này. Cụ thể, các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố và Bộ Tư pháp đều có những trách nhiệm rõ ràng.

Trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ

Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, Thủ tướng yêu cầu:

• Ban hành văn bản pháp luật: Trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thực thi phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu đã được công bố thông tin.
• Hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia: Khẩn trương đưa các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành theo danh mục tại Nghị định số 278/2025/NĐ-CP vào vận hành, đáp ứng yêu cầu khai thác, tái sử dụng dữ liệu phục vụ giải quyết TTHC, nhất là các TTHC cấp xã.
• Công bố trường thông tin: Công bố các trường thông tin, dữ liệu được phép khai thác, tái sử dụng, cùng tiêu chuẩn kết nối, chia sẻ.
• Công khai TTHC đã cắt giảm: Bảo đảm nguyên tắc: với dịch vụ công trực tuyến đã kết nối CSDL quốc gia, hệ thống sẽ tự động cung cấp thông tin để người dân, doanh nghiệp kiểm tra trước khi nộp hồ sơ. Trường hợp chưa kết nối, sẽ tải từ Kho quản lý dữ liệu điện tử của cá nhân, tổ chức.

Trách nhiệm của UBND các tỉnh, thành phố

UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm:

• Ban hành văn bản tại địa phương: Trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thực thi phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC tại địa phương.
• Công khai TTHC đã cắt giảm: Cập nhật, công khai các TTHC đã được cắt giảm, thay thế bằng dữ liệu, đảm bảo nguyên tắc tương tự như mục 1d nêu trên.

Vai trò của Bộ Tư pháp

Bộ Tư pháp được giao nhiệm vụ:

• Hướng dẫn thực hiện: Hướng dẫn các bộ, cơ quan, địa phương thực hiện rà soát, công bố tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC có thành phần hồ sơ được thay thế bằng thông tin trên các cơ sở dữ liệu.
• Nghiên cứu bổ sung quy định: Nghiên cứu bổ sung nội dung này trong quá trình xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định về thực hiện TTHC trên môi trường điện tử.
• Kiểm tra, đôn đốc: Tăng cường kiểm tra, đôn đốc và kiến nghị xử lý các trường hợp thực hiện không đúng quy định.
• Phối hợp liên ngành: Tiếp tục phối hợp với Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ để hướng dẫn, đôn đốc thực hiện.

Người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi gì từ chính sách này?

Chính sách này mang lại lợi ích thiết thực cho bạn. Khi các cơ sở dữ liệu quốc gia được hoàn thiện và kết nối, bạn sẽ không cần phải nộp các giấy tờ như sổ hộ khẩu, chứng minh nhân dân, giấy khai sinh… nhiều lần. Hệ thống sẽ tự động lấy thông tin từ Kho quản lý dữ liệu điện tử của cá nhân, tổ chức.

Tình huống thực tế

Ví dụ, trước đây khi làm thủ tục xin xác nhận tình trạng hôn nhân tại UBND xã, bạn phải nộp bản sao chứng minh nhân dân, sổ hộ khẩu. Với quy định mới, nếu dữ liệu đã được kết nối, bạn chỉ cần cung cấp số định danh cá nhân, hệ thống sẽ tự động tra cứu và hiển thị thông tin để bạn kiểm tra trước khi nộp.

Lời khuyên từ luật sư

1. Theo dõi thông tin công khai: Bạn nên thường xuyên truy cập Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc trang thông tin điện tử của UBND địa phương để cập nhật danh mục TTHC đã được cắt giảm.
2. Kiểm tra dữ liệu cá nhân: Đảm bảo thông tin của bạn trên các cơ sở dữ liệu quốc gia (như Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư) là chính xác, để hệ thống có thể khai thác đúng.
3. Sử dụng tài khoản định danh điện tử: Đăng ký và kích hoạt tài khoản định danh điện tử (VNeID) để thuận tiện trong việc nộp hồ sơ trực tuyến và kiểm tra thông tin.
4. Phản ánh nếu gặp khó khăn: Nếu bạn bị yêu cầu nộp giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu, hãy phản ánh ngay qua đường dây nóng hoặc hộp thư điện tử của Bộ Tư pháp hoặc UBND địa phương.
5. Lưu trữ giấy tờ điện tử: Chủ động lưu trữ các bản sao điện tử của giấy tờ quan trọng trong Kho quản lý dữ liệu điện tử của cá nhân, tổ chức trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Lưu ý quan trọng: Thông tin trong bài viết này dựa trên chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 434/BC-BTP ngày 16 tháng 6 năm 2026 và các quy định liên quan. Để được tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn, vui lòng liên hệ với luật sư hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền.