Hướng dẫn chi tiết: Chính sách mới không đẩy khó khăn cho người dân và doanh nghiệp năm 2026

Trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với nhiều thách thức, việc xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật đóng vai trò then chốt trong việc tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Tại Phiên họp Chính phủ chuyên đề về xây dựng pháp luật mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh một quan điểm quan trọng: “Không đẩy khó khăn cho người dân, doanh nghiệp trong thiết kế chính sách và xây dựng pháp luật.” Bài viết này sẽ phân tích chi tiết những chính sách mới, những thay đổi cụ thể và cách thức doanh nghiệp, người dân có thể tận dụng để giảm thiểu chi phí tuân thủ.

1. Chính sách mới về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng, các bộ, ngành phải tập trung rà soát và cắt giảm triệt để các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh bất hợp lý. Cụ thể:

• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường: Yêu cầu chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, khắc phục triệt để những khó khăn, vướng mắc, tuyệt đối không phát sinh thủ tục mới.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan: Cần có giải pháp mạnh hơn, đột phá hơn để cải cách quy trình thủ tục, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư: Xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, thể chế hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Văn bản pháp lý liên quan: Theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 10/6/2024 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, việc sửa đổi Luật Đầu tư sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

2. Các dự án luật được sửa đổi và tác động đến doanh nghiệp

Tại Phiên họp, Chính phủ đã xem xét, cho ý kiến đối với 12 dự án luật và nghị quyết quan trọng, bao gồm:

1. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc – Nhằm đơn giản hóa thủ tục cấp phép xây dựng.
2. Luật Dầu khí (sửa đổi) – Thúc đẩy đầu tư trong lĩnh vực năng lượng.
3. Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) – Tăng cường giải quyết tranh chấp tại cộng đồng.
4. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) – Nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân.
5. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước – Bảo vệ quyền lợi người dân khi bị thiệt hại do cơ quan nhà nước gây ra.
6. Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt – Đảm bảo an ninh quốc gia.
7. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản – Quản lý chặt chẽ hoạt động xuất bản.
8. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan – Cải cách thủ tục hải quan.
9. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng – Thúc đẩy thị trường vốn, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp.
10. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường – Đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp nông nghiệp.
11. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử, Luật Tần số vô tuyến điện – Thúc đẩy chuyển đổi số.
12. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng – Bảo vệ quyền lợi lao động xuất khẩu.

3. Yêu cầu về lắng nghe ý kiến người dân và doanh nghiệp

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, trong quá trình xây dựng pháp luật, các cơ quan phải:

• Đánh giá tác động kỹ lưỡng: Phân tích chi phí tuân thủ, lợi ích đối với người dân và doanh nghiệp.
• Lắng nghe ý kiến: Tổ chức hội thảo, lấy ý kiến rộng rãi từ các hiệp hội doanh nghiệp, người dân trước khi trình Quốc hội.
• Không lồng ghép thủ tục: Tuyệt đối không để tình trạng cắt giảm, bãi bỏ thủ tục, điều kiện kinh doanh nhưng lại lồng ghép vào tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Trích dẫn nguồn: Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, “Phải coi việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh bất hợp lý là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, không chỉ thực hiện trong các chiến dịch ngắn hạn”.

4. Thời hạn và tiến độ thực hiện các chính sách

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tập trung nguồn lực, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ các dự án luật để trình Quốc hội tại:

• Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI – Dự kiến diễn ra trong năm 2026.
• Kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XVI – Tiếp tục hoàn thiện các dự án luật còn lại.

Đáng chú ý, Thủ tướng cũng yêu cầu thí điểm việc đánh giá, chấm điểm (KPI) trong công tác xây dựng pháp luật từ quý III/2026, gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu cơ quan và đơn vị chủ trì.

5. Tình huống thực tế: Doanh nghiệp gặp khó khăn do thủ tục hành chính rườm rà

Anh Nguyễn Văn A, chủ một doanh nghiệp sản xuất nông sản tại tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ: “Chúng tôi phải mất gần 3 tháng để hoàn thiện thủ tục cấp phép xuất khẩu hàng hóa. Các quy định về kiểm dịch, xuất xứ, mã số khiến chi phí tuân thủ tăng lên đáng kể.”

Với chính sách mới về chuyển đổi từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong lĩnh vực nông nghiệp, anh A có thể kỳ vọng giảm được khoảng 50% thời gian xử lý thủ tục, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và đẩy nhanh tiến độ sản xuất.

6. Lời khuyên từ luật sư

Dưới đây là những lưu ý quan trọng dành cho doanh nghiệp và người dân để tận dụng tối đa các chính sách mới:

1. Chủ động cập nhật thông tin: Theo dõi các văn bản pháp luật mới được ban hành trên cổng thông tin điện tử của Chính phủ (phapluat.gov.vn) hoặc các trang uy tín như thuvienphapluat.vn.
2. Tham gia góp ý chính sách: Khi các dự thảo luật được công bố lấy ý kiến, doanh nghiệp và người dân nên chủ động gửi ý kiến đóng góp, phản ánh những khó khăn thực tế.
3. Rà soát lại các thủ tục hiện tại: Xem xét các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh mà doanh nghiệp đang phải tuân thủ, phát hiện những quy định bất hợp lý để kiến nghị cơ quan chức năng.
4. Tận dụng tư vấn pháp lý: Liên hệ với luật sư hoặc các cơ quan tư vấn pháp luật để được hướng dẫn chi tiết về các quy định mới, tránh vi phạm không đáng có.
5. Chú ý đến các nghị quyết đặc thù: Các Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án APEC 2027 hay xử lý vi phạm trong lĩnh vực khoa học, công nghệ có thể mang lại cơ hội kinh doanh mới.

Câu hỏi thường gặp