Bạn cần biết: Mức giảm trừ gia cảnh 2026 và cách tính thuế TNCN mới nhất

Từ ngày 01/01/2026, mức giảm trừ gia cảnh chính thức được điều chỉnh tăng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Nếu bạn đang thắc mắc mức giảm trừ mới là bao nhiêu, ai được tính là người phụ thuộc, và làm sao để không bị thiệt quyền lợi khi quyết toán thuế, bài viết này sẽ giải đáp chi tiết từ góc nhìn của một luật sư tư vấn thuế.

Mức giảm trừ gia cảnh 2026 là bao nhiêu?

Theo quy định tại Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành, mức giảm trừ gia cảnh từ ngày 01/01/2026 được điều chỉnh như sau:

• Mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm.
• Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

Lưu ý quan trọng: Người nộp thuế chỉ được tính giảm trừ cho người phụ thuộc nếu đã đăng ký thuế và được cấp mã số thuế cho người phụ thuộc đó. Nếu không đăng ký, dù có đối tượng phụ thuộc thực tế, bạn cũng sẽ không được giảm trừ. Đây là lỗi thường gặp khi quyết toán thuế cuối năm.

So với mức cũ trước năm 2026 (11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc), mức mới tăng lần lượt 4,5 triệu đồng và 1,8 triệu đồng. Việc điều chỉnh này nhằm phù hợp với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và đảm bảo đời sống người lao động.

Người phụ thuộc gồm những ai?

Điểm d, Khoản 1, Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết các đối tượng được tính là người phụ thuộc. Cụ thể:

1. Con của người nộp thuế

• Con dưới 18 tuổi (tính đủ theo tháng).
• Con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động.
• Con đang theo học tại Việt Nam hoặc nước ngoài ở bậc đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, kể cả con từ 18 tuổi trở lên đang học phổ thông (bao gồm cả thời gian chờ kết quả thi đại học từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12), với điều kiện không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 01 triệu đồng.

2. Vợ hoặc chồng

Vợ hoặc chồng của người nộp thuế phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi và thu nhập theo quy định tại mục 3 dưới đây.

3. Cha mẹ và người thân trực hệ

• Cha đẻ, mẹ đẻ; cha chồng, mẹ chồng (hoặc cha vợ, mẹ vợ); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp.
• Tất cả các đối tượng này phải đáp ứng điều kiện về độ tuổi và thu nhập (theo quy định tại mục 3).

4. Các cá nhân khác không nơi nương tựa

Người nộp thuế đang phải trực tiếp nuôi dưỡng những người sau, với điều kiện họ không nơi nương tựa:

• Anh ruột, chị ruột, em ruột.
• Ông nội, bà nội; ông ngoại, bà ngoại; cô ruột, cậu ruột, dì ruột, chú ruột, bác ruột.
• Cháu ruột (con của anh, chị, em ruột).
• Người phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định của pháp luật.

Điều kiện để trở thành người phụ thuộc là gì?

Điểm đ, Khoản 1, Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định chi tiết điều kiện để một cá nhân được tính là người phụ thuộc, tùy theo từng trường hợp:

Trường hợp 1: Người trong độ tuổi lao động

Người trong độ tuổi lao động (nam từ 16-60 tuổi, nữ từ 16-55 tuổi theo quy định hiện hành) phải đáp ứng đủ cả hai điều kiện sau:

• Điều kiện 1: Bị khuyết tật, không có khả năng lao động. Theo giải thích tại văn bản hướng dẫn, bao gồm người khuyết tật thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật về người khuyết tật, hoặc người mắc bệnh không có khả năng lao động như bệnh AIDS, suy thận mãn, ung thư,…
• Điều kiện 2: Không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 01 triệu đồng.

Trường hợp 2: Người ngoài độ tuổi lao động

Người ngoài độ tuổi lao động (nam trên 60 tuổi, nữ trên 55 tuổi) chỉ cần đáp ứng một điều kiện duy nhất: không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 01 triệu đồng.

Tình huống thực tế

Anh A (35 tuổi, đi làm) có mẹ đẻ 65 tuổi, không có lương hưu, không có thu nhập. Mẹ anh A đáp ứng điều kiện là người ngoài độ tuổi lao động, không có thu nhập, nên hoàn toàn được tính là người phụ thuộc. Anh A cần đăng ký mã số thuế cho mẹ và kê khai để được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng.

Lời khuyên từ luật sư

1. Đăng ký người phụ thuộc kịp thời: Ngay khi có người phụ thuộc đáp ứng điều kiện, bạn nên đăng ký với cơ quan thuế qua tổ chức trả thu nhập hoặc trực tiếp trên cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế để được cấp mã số thuế. Việc đăng ký chậm có thể ảnh hưởng đến quyền lợi khi quyết toán thuế.
2. Kiểm tra kỹ thu nhập của người phụ thuộc: Ngưỡng 01 triệu đồng/tháng là mức tối đa. Nếu người phụ thuộc có thu nhập vượt quá ngưỡng này, dù chỉ vài chục nghìn đồng, bạn sẽ không được giảm trừ. Hãy tính toán cẩn thận thu nhập bình quân tháng trong năm.
3. Giữ hồ sơ chứng từ: Lưu giữ bản sao giấy khai sinh (cho con), chứng minh nhân dân/căn cước công dân, giấy xác nhận khuyết tật (nếu có), và các giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình để xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu.
4. Lưu ý thời điểm áp dụng: Mức giảm trừ mới áp dụng từ 01/01/2026. Nếu bạn đang tính thuế cho năm 2025, hãy áp dụng mức cũ (11 triệu đồng và 4,4 triệu đồng) để tránh sai sót.
5. Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu có tình huống phức tạp như người phụ thuộc ở nước ngoài, hoặc nhiều người nộp thuế cùng đăng ký một người phụ thuộc, hãy liên hệ luật sư hoặc cơ quan thuế để được hướng dẫn cụ thể.

Một số lưu ý khác về giảm trừ gia cảnh 2026

• Giảm trừ gia cảnh chỉ áp dụng cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Cá nhân không cư trú không được áp dụng giảm trừ này.
• Người nộp thuế chỉ được giảm trừ cho bản thân một lần trong một kỳ tính thuế. Nếu có nhiều nguồn thu nhập, bạn chỉ được tính giảm trừ một lần khi quyết toán.
• Trường hợp nhiều người cùng đăng ký một người phụ thuộc (ví dụ: hai vợ chồng cùng đăng ký con), chỉ một người được tính giảm trừ. Cần thỏa thuận và chọn người có thu nhập cao hơn để tối ưu hóa lợi ích thuế.

“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý tại Luật Việt Nam, việc tăng mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2026 là một bước đi phù hợp nhằm giảm gánh nặng thuế cho người lao động, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Tuy nhiên, người nộp thuế cần chủ động cập nhật quy định và thực hiện đúng thủ tục để được hưởng đầy đủ quyền lợi.”

Bài viết được thực hiện bởi Luật sư tư vấn thuế, dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 5/2026. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về tình huống cụ thể của mình, vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6588 (miễn phí) hoặc dịch vụ Luật sư tư vấn (có phí) qua số 090 222 9061.