Hướng dẫn chi tiết điều kiện để di chúc nhà đất viết tay hợp pháp năm 2025

Tóm tắt cốt lõi: Pháp luật Việt Nam cho phép lập di chúc nhà đất viết tay dưới hai hình thức: có người làm chứng hoặc không có người làm chứng, theo quy định tại Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015.

Tóm tắt cốt lõi: Để di chúc nhà đất viết tay hợp pháp, cần đáp ứng đồng thời ba điều kiện: (1) người lập di chúc đủ điều kiện về độ tuổi và năng lực, (2) nội dung di chúc không vi phạm pháp luật, (3) hình thức di chúc đúng quy định.

Khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ: “Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây: a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.”

2.1. Điều kiện về người lập di chúc

• Độ tuổi: Người lập di chúc phải từ đủ 15 tuổi trở lên. Riêng trường hợp người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, việc lập di chúc phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý bằng văn bản (theo khoản 2 Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015).
• Năng lực hành vi: Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập di chúc. Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.

Tình huống thực tế: Ông Nguyễn Văn A (70 tuổi) bị tai biến, mất khả năng nhận thức. Con trai ông tự viết di chúc và bắt ông điểm chỉ. Di chúc này chắc chắn vô hiệu vì ông A không còn minh mẫn tại thời điểm lập.

2.2. Điều kiện về nội dung di chúc

Nội dung di chúc không được vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Cụ thể, di chúc viết tay phải bao gồm các nội dung chủ yếu sau (theo Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015):

• Ngày, tháng, năm lập di chúc.
• Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc.
• Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản.
• Di sản để lại (ví dụ: thửa đất số…, nhà tại địa chỉ…) và nơi có di sản.

Lưu ý quan trọng: Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu. Nếu di chúc gồm nhiều trang, mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc. Trường hợp có tẩy xóa, sửa chữa, người tự viết hoặc người làm chứng phải ký tên bên cạnh chỗ sửa.

2.3. Điều kiện về hình thức di chúc

Đối với di chúc viết tay không có người làm chứng: Người lập di chúc phải tự tay viết và ký vào bản di chúc. Đây là yêu cầu bắt buộc, không thể nhờ người khác viết hộ.

Đối với di chúc viết tay có người làm chứng:

• Phải có ít nhất 02 người làm chứng. Người làm chứng không được là:
  • Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
  • Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.
  • Người chưa thành niên (dưới 18 tuổi), người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức.
• Người lập di chúc phải ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt những người làm chứng. Sau đó, những người làm chứng xác nhận chữ ký, điểm chỉ và ký vào bản di chúc.

3. Di chúc nhà đất viết tay có giá trị thấp hơn di chúc công chứng không?