Luật Việc làm 2025: 6 tác động trọng tâm doanh nghiệp cần biết từ 01/01/2026

Kể từ ngày 01/01/2026, Luật Việc làm 2025 (số 36/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, mang đến nhiều thay đổi quan trọng mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần nắm rõ. Với tư cách là luật sư tư vấn lao động, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết 6 tác động trọng tâm của Luật này đến hoạt động của doanh nghiệp, giúp quý khách chủ động điều chỉnh chính sách nhân sự và tài chính kịp thời.

1. Mức đóng bảo hiểm thất nghiệp từ 01/01/2026 của doanh nghiệp thay đổi thế nào?

Theo Điều 33 Luật Việc làm 2025, người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng BHTN hàng tháng với mức tối đa bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động đang tham gia BHTN. Mức đóng này được trích từ tiền lương của từng người lao động và nộp cùng lúc vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.

Điểm mới quan trọng: Luật Việc làm 2025 bổ sung quy định tại khoản 7 Điều 33, yêu cầu người sử dụng lao động phải đóng đủ BHTN cho người lao động trước khi chấm dứt hợp đồng lao động để kịp thời giải quyết các chế độ BHTN cho họ.

2. Không đóng đủ BHTN, doanh nghiệp phải tự chi trả quyền lợi cho người lao động từ 01/01/2026

Cụ thể, khoản 7 Điều 33 Luật Việc làm 2025 quy định:

“Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định đối với người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc để kịp thời giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Trường hợp người sử dụng lao động không đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động thì phải trả khoản tiền tương ứng với các chế độ bảo hiểm thất nghiệp mà người lao động được hưởng theo quy định của pháp luật.”

Phạm vi áp dụng của quy định này bao gồm các chế độ: trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề, tư vấn giới thiệu việc làm, và đóng bảo hiểm y tế cho người hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp A có 20 lao động, nhưng chỉ đóng BHTN cho 15 người trong 6 tháng cuối trước khi sa thải 5 lao động. Theo Luật mới, doanh nghiệp A sẽ phải tự chi trả khoản trợ cấp thất nghiệp cho 5 người này, tương đương với mức hưởng từ Quỹ BHTN, thay vì để người lao động tự đi làm thủ tục hưởng.

3. Hỗ trợ đào tạo lao động cho doanh nghiệp gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh

Điều 42 Luật Việc làm 2025 quy định rõ các trường hợp doanh nghiệp được hỗ trợ đào tạo lao động:

• Thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế theo quy định tại Bộ luật Lao động.
• Thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm.
• Thực hiện quyết định di dời hoặc thu hẹp địa điểm sản xuất kinh doanh của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Điều kiện để được hỗ trợ:

• Doanh nghiệp phải đóng đủ BHTN từ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng tính đến thời điểm đề nghị hỗ trợ.
• Doanh nghiệp phải có phương án đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề phù hợp để duy trì việc làm cho người lao động.

Trước đây, Luật Việc làm 2013 chỉ quy định chung chung về hỗ trợ đào tạo mà không đề cập cụ thể đến trường hợp thiên tai, dịch bệnh. Quy định mới tạo cơ chế rõ ràng hơn cho doanh nghiệp trong các tình huống bất khả kháng.

4. Doanh nghiệp được giảm tiền đóng BHTN cho người lao động khuyết tật

Theo khoản 1 Điều 33 Luật Việc làm 2025 và Điều 5 Nghị định 374/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi như sau:

• Giảm mức đóng BHTN: Từ 1% xuống 0% tiền đóng BHTN thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người lao động là người khuyết tật trong thời gian người này làm việc.
• Thời gian hỗ trợ: Không quá 12 tháng đầu kể từ khi tuyển mới người lao động khuyết tật.

Thủ tục cần thực hiện: Doanh nghiệp phải đăng ký tham gia BHTN cho người lao động khuyết tật với cơ quan bảo hiểm xã hội và nộp kèm bản sao giấy xác nhận khuyết tật của từng người lao động để được giảm đóng.

5. Điều kiện để doanh nghiệp được cung cấp dịch vụ việc làm

Khoản 2 Điều 28 Luật Việc làm 2025 quy định:

“Doanh nghiệp được cấp giấy phép hoạt động dịch vụ việc làm khi có cơ sở vật chất, nhân sự đáp ứng yêu cầu hoạt động dịch vụ việc làm, đã ký quỹ và phải duy trì các điều kiện này trong suốt quá trình hoạt động.”

So sánh với Luật cũ: Trước ngày 01/01/2026, theo khoản 1 Điều 14 Luật Việc làm 2013, doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng các điều kiện cơ bản như đã thành lập hợp pháp, có trụ sở ổn định tối thiểu 3 năm, có bộ máy chuyên trách và đã ký quỹ. Luật mới bổ sung yêu cầu phải duy trì điều kiện xuyên suốt quá trình hoạt động, đồng thời quy định rõ việc thành lập chi nhánh phải thông báo cho cơ quan chuyên môn về việc làm của UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính trước khi hoạt động.

6. Hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động

Các trường hợp doanh nghiệp được hỗ trợ đào tạo bao gồm:

• Thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế theo quy định tại Bộ luật Lao động.
• Thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm.
• Thực hiện quyết định về việc di dời hoặc thu hẹp địa điểm sản xuất kinh doanh.
• Các trường hợp khác do Chính phủ quy định.

Điều kiện để được hỗ trợ trong thời gian không quá 06 tháng:

• Doanh nghiệp đã đóng đủ BHTN từ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng tính đến thời điểm đề nghị hỗ trợ.
• Doanh nghiệp có phương án đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

Lời khuyên từ luật sư

Để thích ứng với Luật Việc làm 2025, chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện ngay các bước sau:

1. Rà soát và điều chỉnh quy trình đóng BHTN: Đảm bảo đóng đủ và kịp thời cho tất cả người lao động tham gia BHTN, đặc biệt trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, để tránh rủi ro phải tự chi trả các chế độ thay thế.
2. Lập kế hoạch đào tạo dự phòng: Xây dựng phương án đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho người lao động, đặc biệt khi có kế hoạch thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ, để tận dụng chính sách hỗ trợ từ Quỹ BHTN.
3. Tận dụng ưu đãi cho lao động khuyết tật: Nếu có nhu cầu tuyển dụng, doanh nghiệp nên ưu tiên tuyển người lao động khuyết tật để được giảm mức đóng BHTN xuống 0% trong 12 tháng đầu.
4. Cập nhật hồ sơ dịch vụ việc làm: Doanh nghiệp đang hoặc muốn cung cấp dịch vụ việc làm cần đảm bảo duy trì đầy đủ cơ sở vật chất, nhân sự và ký quỹ theo yêu cầu mới, đồng thời thực hiện thông báo khi thành lập chi nhánh.