Đi làm việc ở nước ngoài 2025: 3 thay đổi lớn trong dự thảo Luật sửa đổi

Việc đi làm việc ở nước ngoài luôn là cơ hội lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là nạn lừa đảo và thủ tục hành chính phức tạp. Hiểu được điều này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) vừa có phiên họp cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những thay đổi quan trọng nhất, giúp bạn – dù là người lao động hay doanh nghiệp – nắm bắt kịp thời để bảo vệ quyền lợi của mình.

Dự thảo Luật được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người lao động và doanh nghiệp, đồng thời siết chặt quản lý để ngăn chặn các hành vi vi phạm. Dưới đây là những nội dung cốt lõi mà bạn cần biết.

Dự thảo Luật sửa đổi lần này có gì đặc biệt?

Theo Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình trình bày, dự thảo Luật lần này không làm thay đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật hiện hành (Luật số 69/2020/QH14). Thay vào đó, nó tập trung sửa đổi, bổ sung 22 điều, trong đó có 5 điều được sửa đổi tương đối toàn diện (các điều 18, 31, 34, 39 và 53).

Dự thảo được kết cấu gồm 3 điều, cụ thể:

• Điều 1: Quy định các điều khoản sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật số 69/2020/QH14.
• Điều 2: Quy định về điều khoản thi hành.
• Điều 3: Quy định về điều khoản chuyển tiếp.

Đáng chú ý, các sửa đổi này nhằm thể chế hóa 03 nhóm quy định lớn:

1. Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số.
2. Xử lý một số vấn đề cấp thiết, vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
3. Đẩy mạnh phân quyền đối với chính quyền địa phương và giải quyết các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, đây là bước đi cần thiết để thích ứng với bối cảnh mới, đặc biệt là yêu cầu về Chính phủ số và kinh tế số.

Thủ tục hành chính sẽ được cắt giảm như thế nào?

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng chuyển đổi số. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh: “Mục tiêu cuối cùng là dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng: số hóa để đảm bảo tính minh bạch, siết chặt định nghĩa pháp lý để chống lừa đảo, và cắt giảm thủ tục hành chính nhằm kiến tạo thị trường lao động.”

Cụ thể, dự thảo hướng tới:

• Đơn giản hóa hồ sơ, trình tự, thủ tục để người lao động dễ dàng tiếp cận thông tin chính thống, giảm thiểu rủi ro bị lừa đảo qua mạng.
• Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, cập nhật cơ sở dữ liệu để bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời.
• Chuyển đổi cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giúp doanh nghiệp dịch vụ chủ động hơn trong hoạt động, nhưng vẫn chịu sự giám sát chặt chẽ sau đó.

Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cơ quan này đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm dự thảo Luật thể hiện đầy đủ các nhóm chính sách, gắn với mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí, thời gian cho người dân và doanh nghiệp.

Dự thảo Luật có quy định gì để bảo vệ người lao động khỏi lừa đảo?

Vấn nạn lừa đảo trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài luôn là nỗi lo thường trực. Dự thảo Luật lần này đã có những quy định cụ thể để tăng cường bảo vệ người lao động:

• Tăng cường công khai, minh bạch thông tin: Các doanh nghiệp dịch vụ phải công khai rõ ràng các thông tin về hợp đồng, chi phí, quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động.
• Giữ nguyên trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc hướng dẫn người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo đảm quyền lợi lâu dài cho người lao động.
• Nghiên cứu quy định cụ thể hơn về thời hạn hoặc tiêu chí thực hiện nghĩa vụ báo cáo, hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết, nhằm siết chặt kỷ luật quản lý.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các quy định này và đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý, cập nhật cơ sở dữ liệu để bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời.

Tình huống thực tế

Anh Nguyễn Văn A (quê Hà Tĩnh) từng bị một công ty môi giới “ma” lừa đảo, mất hơn 50 triệu đồng tiền phí môi giới để đi làm ở Hàn Quốc. Sau khi dự thảo Luật mới được thông qua, với quy định về công khai thông tin doanh nghiệp và cơ sở dữ liệu quốc gia, anh A có thể dễ dàng tra cứu thông tin doanh nghiệp dịch vụ trước khi ký hợp đồng, tránh được rủi ro tương tự.

Doanh nghiệp dịch vụ sẽ có thêm quyền và nghĩa vụ gì?

Dự thảo Luật không chỉ bảo vệ người lao động mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp dịch vụ hoạt động. Theo đó:

• Đẩy mạnh phân quyền: Chính quyền địa phương được trao nhiều quyền hơn trong quản lý, giám sát hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
• Đơn giản hóa thủ tục: Doanh nghiệp được giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà, tiết kiệm thời gian và chi phí.
• Tăng trách nhiệm giải trình: Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm cao hơn trong việc hướng dẫn người lao động tham gia bảo hiểm xã hội và báo cáo định kỳ.

Theo báo cáo thẩm tra, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về cơ chế quản lý, cập nhật cơ sở dữ liệu để bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời; đồng thời giữ nguyên trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc hướng dẫn người lao động tham gia bảo hiểm xã hội.

Khi nào dự thảo Luật này có hiệu lực?

Theo phát biểu kết luận của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, UBTVQH cơ bản tán thành với nội dung dự thảo Luật và báo cáo thẩm tra sơ bộ. Đồng thời, đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp thu tối đa ý kiến thảo luận để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật.

Hồ sơ dự án Luật sau khi hoàn thiện sẽ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất vào tháng 8/2025. Do đó, nếu bạn đang có kế hoạch đi làm việc ở nước ngoài trong thời gian tới, hãy theo dõi sát sao các thông tin cập nhật từ các cơ quan chức năng.

Lời khuyên từ luật sư

Trong bối cảnh pháp luật đang có nhiều thay đổi quan trọng, chúng tôi khuyên bạn:

1. Luôn kiểm tra thông tin doanh nghiệp dịch vụ trước khi ký hợp đồng. Hãy truy cập cổng thông tin điện tử của Bộ Nội vụ hoặc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội địa phương để tra cứu danh sách doanh nghiệp được cấp phép.
2. Đọc kỹ hợp đồng và các điều khoản về quyền lợi, nghĩa vụ, chi phí trước khi ký. Nếu có bất kỳ điểm nào chưa rõ, hãy yêu cầu doanh nghiệp giải thích hoặc nhờ luật sư tư vấn.
3. Yêu cầu doanh nghiệp hướng dẫn tham gia bảo hiểm xã hội theo đúng quy định. Đây là quyền lợi quan trọng giúp bạn được bảo vệ khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động.
4. Cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống như phapluat.gov.vn, thuvienphapluat.vn hoặc website của Bộ Nội vụ để nắm bắt kịp thời các thay đổi của pháp luật.
5. Khi có tranh chấp hoặc bị lừa đảo, hãy liên hệ ngay với cơ quan công an nơi gần nhất hoặc đường dây nóng của Bộ Nội vụ để được hỗ trợ kịp thời.