Nghị định 310/2026/NĐ-CP: Thủ tục hành chính trực tuyến thay đổi gì?

Nghị định 310/2026/NĐ-CP ban hành ngày 05/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 45/2020/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Điểm đáng chú ý nhất là người dân đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc VNeID bằng tài khoản định danh điện tử mức độ 02 sẽ không phải ký số biểu mẫu điện tử tương tác, đồng thời nhiều thủ tục được tái cấu trúc dựa trên dữ liệu để cắt giảm hồ sơ.

Nghị định 310/2026/NĐ-CP sửa đổi những nội dung nào của Nghị định 45/2020/NĐ-CP?

Cụ thể, Nghị định 310/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các điều khoản sau:

• Điều 1: Sửa đổi, bổ sung các khoản 1, 2, 4 Điều 2 Nghị định 45/2020/NĐ-CP về phạm vi cơ quan giải quyết thủ tục hành chính.
• Điều 2: Sửa đổi khoản 4 Điều 3 về khái niệm tài khoản giao dịch điện tử.
• Điều 3: Sửa đổi khoản 1 Điều 9 về chuẩn bị hồ sơ điện tử, kê khai mẫu đơn trực tuyến.
• Điều 4: Sửa đổi toàn bộ Điều 11 về quy trình tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
• Điều 5: Sửa đổi Điều 18 về hệ thống thông tin phục vụ khởi tạo, xử lý hồ sơ điện tử.
• Điều 6: Sửa đổi Điều 21 về tiêu chí xác định thủ tục hành chính đủ điều kiện cung cấp trực tuyến.
• Điều 7: Sửa đổi Điều 22 về thực hiện thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu.
• Điều 8: Sửa đổi khoản 1 Điều 23 về rà soát, cắt giảm thành phần hồ sơ.

Đáng chú ý, Nghị định được ban hành dựa trên căn cứ pháp lý mới gồm Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15, Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 và Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15. Bộ Tư pháp là cơ quan chủ trì đề nghị ban hành.

Ai được xác định là “cơ quan có thẩm quyền” giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến?

Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định 45/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Điều 1 Nghị định 310/2026/NĐ-CP), cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính gồm:

1. Bộ, cơ quan ngang bộ; cục, vụ thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; cơ quan đại diện ngoại giao, đại diện lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài.
2. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã; các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã; các ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao.
3. Các cơ quan khác theo quy định của pháp luật.

Điểm mới quan trọng là cấp xã được quy định tường minh (trước đây chỉ ghi chung là UBND cấp huyện, cấp xã theo mô hình cũ). Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 2 bổ sung nhóm chủ thể tham gia quá trình giải quyết thủ tục, bao gồm doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích, doanh nghiệp cung ứng dịch vụ hỗ trợ theo hợp đồng, tổ chức, cá nhân được thuê hoặc được ủy quyền thực hiện thủ tục hành chính.

Người dân có phải ký số biểu mẫu khi nộp hồ sơ trực tuyến không?

Đây là quy định được nhiều người quan tâm nhất tại Điều 3 Nghị định 310/2026/NĐ-CP. Cụ thể, khi chuẩn bị hồ sơ điện tử, tổ chức, cá nhân thực hiện các bước sau:

• Khai mẫu đơn, tờ khai trên biểu mẫu điện tử có sẵn, ưu tiên tự động điền thông tin, xác nhận dữ liệu trên cơ sở kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
• Đăng tải giấy tờ, tài liệu điện tử hoặc dẫn nguồn tài liệu từ Kho quản lý dữ liệu điện tử. Nếu hệ thống đã kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành thì tự động khai thác, tái sử dụng hồ sơ, giấy tờ đã lưu trữ.
• Ký chữ ký số hoặc chữ ký điện tử vào giấy tờ, tài liệu điện tử nếu pháp luật có yêu cầu. Hồ sơ được ký số có giá trị pháp lý như văn bản giấy được ký hợp lệ.

Quy định miễn ký số biểu mẫu điện tử tương tác giúp cắt giảm một thao tác kỹ thuật mà nhiều người dân gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục trực tuyến. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý ngoại lệ: nếu pháp luật chuyên ngành (ví dụ lĩnh vực đất đai, thuế, hải quan) yêu cầu ký số thì vẫn phải thực hiện đầy đủ.

Quy trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ trực tuyến được thay đổi như thế nào?

Theo Điều 4 Nghị định 310/2026/NĐ-CP (sửa đổi Điều 11 Nghị định 45/2020/NĐ-CP), quy trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ trực tuyến gồm 5 bước:

1. Tiếp nhận tự động: Cổng Dịch vụ công quốc gia tiếp nhận yêu cầu, kiểm tra tự động về mặt kỹ thuật. Nếu hồ sơ đủ thành phần và bảo đảm kỹ thuật, hệ thống phản hồi tự động xác nhận gửi thành công và thông báo thời điểm tiếp nhận.
2. Cán bộ kiểm tra hồ sơ: Kiểm tra tính chính xác của thông tin tại mẫu đơn thông qua khai thác dữ liệu; kiểm tra chữ ký số, chữ ký điện tử theo Luật Giao dịch điện tử; tra cứu thông tin thành phần hồ sơ trong các cơ sở dữ liệu đã công bố để không yêu cầu cung cấp lại.
3. Xử lý hồ sơ: Nếu đủ điều kiện tiếp nhận, cán bộ xử lý theo quy trình tại Chương III Nghị định số 118/2025/NĐ-CP.
4. Lưu giữ dữ liệu: Thông tin, thành phần hồ sơ sau khi được ghi nhận chính xác được lưu tại Kho quản lý dữ liệu điện tử của tổ chức, cá nhân trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính.
5. Dịch vụ công trực tuyến chủ động: Thực hiện theo Luật Chuyển đổi số, Luật Dữ liệu và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý về chuyển đổi số, việc chuyển từ cơ chế “người dân nộp – cán bộ kiểm tra” sang cơ chế “hệ thống tự động kiểm tra – cán bộ thẩm định” là bước tiến quan trọng giúp giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính và hạn chế tiếp xúc trực tiếp.

Thủ tục hành chính “dựa trên dữ liệu” được quy định ra sao?

Điều 7 Nghị định 310/2026/NĐ-CP (sửa đổi Điều 22 Nghị định 45/2020/NĐ-CP) đặt ra cơ chế thực hiện thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu với ba nhóm trách nhiệm chính:

Thứ nhất, công bố dữ liệu và hướng dẫn kết nối: Cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu phải công bố dữ liệu theo mức độ hoàn thành, hướng dẫn kết nối, khai thác sử dụng dữ liệu thay thế thành phần hồ sơ; cập nhật công khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và bảo đảm tính chính xác của dữ liệu.

Thứ hai, tái cấu trúc quy trình thủ tục: Bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh phải rà soát các thủ tục có sử dụng dữ liệu tại cơ sở dữ liệu đã công bố; tái cấu trúc quy trình để cắt giảm hồ sơ, trình tự thực hiện; công bố công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính.

Thứ ba, kết nối, chia sẻ dữ liệu và thiết kế dịch vụ công: Cơ quan quản lý thủ tục được tái cấu trúc phải thiết kế dịch vụ công phù hợp, chủ trì phối hợp với cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu thực hiện kết nối, chia sẻ dữ liệu, kiểm thử và tích hợp dịch vụ công đã tái cấu trúc.

Điều kiện để một thủ tục hành chính được cung cấp trực tuyến là gì?

Theo Điều 6 Nghị định 310/2026/NĐ-CP (sửa đổi Điều 21 Nghị định 45/2020/NĐ-CP), thủ tục hành chính đủ điều kiện cung cấp trên môi trường điện tử khi đáp ứng 5 tiêu chí:

1. Quy định về các bộ phận tạo thành thủ tục đáp ứng yêu cầu cung cấp dịch vụ công trên môi trường điện tử.
2. Đã được tái cấu trúc quy trình dựa trên dữ liệu: thiết kế biểu mẫu điện tử tương tác có cắt giảm thông tin phải điền; tái sử dụng thành phần hồ sơ, kết quả đã số hóa; tích hợp thanh toán trực tuyến với thủ tục có nghĩa vụ tài chính; có quy trình số hóa, cấp kết quả điện tử.
3. Sẵn sàng về dữ liệu và hạ tầng phù hợp với tần suất, đối tượng thực hiện thủ tục.
4. Dịch vụ công trực tuyến được thiết kế, xây dựng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, phù hợp phương án tái cấu trúc.
5. Đã được kiểm thử về kỹ thuật và trải nghiệm người dùng trước khi triển khai chính thức.

Theo khoản 2 Điều 21, Bộ trưởng Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn chi tiết quy định này.

Tình huống thực tế: Người dân nộp hồ sơ đăng ký khai sinh trực tuyến

Anh Minh trú tại phường X, quận Y, thành phố Z muốn đăng ký khai sinh cho con qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Trước đây, anh phải khai biểu mẫu điện tử, tải giấy chứng sinh, CCCD, giấy đăng ký kết hôn và ký số toàn bộ biểu mẫu. Nếu không có chữ ký số cá nhân, anh phải ra phường nộp trực tiếp.

Sau khi Nghị định 310/2026/NĐ-CP có hiệu lực, anh Minh đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản VNeID mức độ 02. Hệ thống tự động điền thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; giấy chứng sinh được dẫn nguồn từ Kho quản lý dữ liệu điện tử của bệnh viện. Anh Minh không phải ký số biểu mẫu điện tử tương tác. Hồ sơ được Cổng Dịch vụ công quốc gia kiểm tra tự động và phản hồi xác nhận gửi thành công ngay sau khi nộp.

Trường hợp anh Minh chưa có tài khoản VNeID mức 2, anh vẫn có thể nộp trực tuyến nhưng phải thực hiện ký số hoặc chọn nộp trực tiếp tại Bộ phận Một cửa theo quy định hiện hành.

Lời khuyên từ luật sư

1. Kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 02 ngay: Đây là điều kiện để hưởng lợi ích miễn ký số biểu mẫu điện tử tương tác theo Điều 3 Nghị định 310/2026/NĐ-CP.
2. Kiểm tra pháp luật chuyên ngành trước khi nộp: Một số lĩnh vực (đất đai, thuế, hải quan) có thể vẫn yêu cầu ký số theo quy định riêng. Nghị định 310/2026/NĐ-CP chỉ miễn ký số biểu mẫu tương tác, không miễn mọi nghĩa vụ ký số.
3. Lưu trữ kết quả xác nhận tự động: Thông báo xác nhận gửi thành công của Cổng Dịch vụ công quốc gia có giá trị chứng minh thời điểm nộp hồ sơ. Bạn nên lưu lại ảnh chụp hoặc email xác nhận để đối chiếu khi cần.
4. Theo dõi Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính: Khi thủ tục được tái cấu trúc dựa trên dữ liệu, thành phần hồ sơ có thể được cắt giảm. Kiểm tra danh mục công bố mới nhất trước khi chuẩn bị hồ sơ để tránh nộp thừa giấy tờ.
5. Liên hệ luật sư khi hồ sơ bị từ chối không rõ lý do: Nếu cán bộ tiếp nhận yêu cầu nộp thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ s
   Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?

   Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.

   Gọi ngay Hotline: 1900.6588
   ⚖️

   Tham vấn chuyên môn bởi: Luật Quang Huy

   Bài viết này được kiểm duyệt và hiệu đính chuyên môn bởi đội ngũ Luật sư của Luật Quang Huy. Chúng tôi cam kết cung cấp thông tin pháp lý chính xác, cập nhật và hữu ích nhất cho quý độc giả.