Buôn lậu, hàng giả 6 tháng đầu năm 2026: 67.685 vụ bị xử lý, mức phạt tăng 49%

Trong bối cảnh thương mại điện tử và logistics xuyên biên giới phát triển mạnh, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đang có những diễn biến phức tạp hơn bao giờ hết. Chúng tôi nhận được nhiều câu hỏi từ quý khách hàng về các quy định pháp luật mới nhất liên quan đến vấn đề này, cũng như những rủi ro pháp lý mà doanh nghiệp và cá nhân có thể gặp phải. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết kết quả đấu tranh 6 tháng đầu năm 2026 và những thay đổi quan trọng trong chính sách pháp luật mà bạn cần nắm rõ.

Thực trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 6 tháng đầu năm 2026 như thế nào?

Theo báo cáo từ Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tình hình vi phạm trong nửa đầu năm 2026 có sự gia tăng đáng kể cả về số vụ lẫn quy mô. Cụ thể:

• Tổng số vụ việc bị xử lý: 67.685 vụ (tăng 36,15% so với 6 tháng đầu năm 2025).
• Tổng số tiền thu nộp ngân sách: 9.647,747 tỷ đồng (tăng 49,36% so với cùng kỳ).
• Số vụ án hình sự bị khởi tố: 1.512 vụ, với 2.570 đối tượng.

Đáng chú ý: Lực lượng Công an đã phát hiện và xử lý nhiều vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử. Các mặt hàng bị làm giả phổ biến bao gồm thực phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc lá thế hệ mới, vàng, ngoại tệ và hàng hóa giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu.

Theo đánh giá của Phó Thủ tướng Chính phủ: “Kết quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tuy có nhiều chuyển biến nhưng chưa thực sự vững chắc. Tình trạng hàng hóa nhập lậu, giả mạo nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt gia tăng trên môi trường thương mại điện tử với quy mô lớn, thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe Nhân dân.”

Các văn bản pháp luật mới nào đang được áp dụng?

Để tăng cường hiệu quả đấu tranh, các cơ quan nhà nước đã ban hành một loạt văn bản pháp luật mới mà doanh nghiệp và người dân cần đặc biệt lưu ý:

1. Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 05/12/2025 của Chính phủ – Ban hành Kế hoạch hành động đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.
2. Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ – Về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới.
3. Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 09/6/2026 – Về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.
4. Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 – Về tập trung chỉ đạo quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành đang tiếp tục rà soát để đề xuất sửa đổi, bổ sung các luật quan trọng như: Bộ Luật Hình sự, Luật Thương mại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật Hải quan, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Sở hữu trí tuệ.

Doanh nghiệp và người dân cần làm gì để tránh vi phạm pháp luật?

Tình huống thực tế

Anh Minh, chủ một cửa hàng tạp hóa tại Hà Nội, vừa bị lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra và tịch thu 200 thùng mỹ phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Anh cho biết mình nhập hàng qua một trang thương mại điện tử với giá rẻ hơn 30% so với thị trường, nhưng không hề biết đó là hàng giả. Trong trường hợp này, anh Minh có thể bị xử phạt hành chính từ 10-20 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP, và thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu giá trị hàng hóa trên 20 triệu đồng.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên các quy định pháp luật hiện hành và các chỉ đạo mới nhất, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng thực hiện các biện pháp sau để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh các rủi ro pháp lý:

1. Kiểm tra kỹ nguồn gốc hàng hóa: Yêu cầu đầy đủ hóa đơn, chứng từ, nhãn mác hàng hóa theo quy định. Đối với hàng nhập khẩu, cần có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
2. Đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ: Nếu bạn là nhà sản xuất hoặc phân phối, hãy đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp để được pháp luật bảo vệ trước các hành vi xâm phạm.
3. Cập nhật các văn bản pháp luật mới: Theo dõi thường xuyên các nghị định, thông tư, chỉ thị từ Chính phủ và các bộ ngành liên quan đến lĩnh vực kinh doanh của mình.
4. Báo cáo kịp thời cho cơ quan chức năng: Nếu phát hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại hoặc hàng giả, hãy thông báo ngay qua đường dây nóng của lực lượng Quản lý thị trường, Công an hoặc Hải quan.
5. Không tiếp tay, bảo kê, bao che: Đây là yêu cầu nghiêm túc từ Phó Thủ tướng đối với cán bộ, công chức, nhưng cũng là nguyên tắc đạo đức kinh doanh mà mọi doanh nghiệp cần tuân thủ.

Các biện pháp mới nào sẽ được triển khai trong thời gian tới?

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, các bộ, ngành sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

• Đẩy mạnh chuyển đổi số: Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bộ Công Thương và Bộ Công an sẽ phối hợp xây dựng dữ liệu về truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
• Tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin: Nâng cao hiệu quả các đường dây nóng, đảm bảo thu thập và xử lý kịp thời tin báo từ doanh nghiệp và người dân.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát của Đảng: Gắn với công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành đối với lực lượng thực thi nhiệm vụ, giáo dục cán bộ, công chức nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức, lối sống, không tiếp tay, bảo kê, bao che cho hoạt động buôn lậu.
• Sửa đổi Quyết định số 19/2016/QĐ-TTg: Về trách nhiệm và quan hệ phối hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý nhà nước, dự kiến báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026.

Mức xử phạt đối với hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là bao nhiêu?

Theo quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP) và Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), mức xử phạt được phân hóa rõ ràng:

• Xử phạt hành chính: Mức phạt tiền tối đa lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm về buôn bán hàng giả, hàng cấm.
• Xử lý hình sự:
  • Tội buôn lậu (Điều 188 BLHS): Khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù hoặc chung thân nếu giá trị hàng hóa từ 300 triệu đồng trở lên hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
  • Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192 BLHS): Phạt tù đến 15 năm, kèm theo phạt tiền đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc tịch thu tài sản.

Lưu ý quan trọng: Các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử, kinh doanh xăng dầu, thuốc lá thế hệ mới sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn theo các chỉ thị mới.

Kết luận: Công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đang được đẩy mạnh với nhiều giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện pháp luật đến ứng dụng công nghệ. Quý khách hàng cần chủ động nắm bắt các quy định mới để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết.