Huy động tiềm lực KHCN cho Công an nhân dân: 4 quy định mới cần biết

Bạn có biết rằng từ ngày 01/10/2026, Nhà nước có thể huy động công nghệ, thiết bị, thậm chí cả nhân sự của doanh nghiệp và cá nhân bạn để phục vụ hoạt động của Công an nhân dân? Đây là nội dung quan trọng được quy định tại Nghị định mới, hướng dẫn chi tiết khoản 2 Điều 33 Luật Công an nhân dân. Là một luật sư tư vấn, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong quy trình này.

Nghị định nào quy định về huy động tiềm lực khoa học công nghệ phục vụ Công an nhân dân?

Căn cứ pháp lý của quy định này là Luật Công an nhân dân, cụ thể tại khoản 2 Điều 33. Theo đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định quy định chi tiết về nội dung này, thay thế cho các quy định trước đây (nếu có). Nghị định này không chỉ xác định rõ đối tượng, phạm vi mà còn thiết lập các nguyên tắc, phương thức huy động và chính sách bồi thường cho các bên liên quan.

Đáng chú ý, Nghị định này không áp dụng cho một số trường hợp đặc thù như: tình trạng chiến tranh, khẩn cấp, chống khủng bố, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, công tác cảnh vệ hay các hoạt động huy động theo pháp luật chuyên ngành khác. Điều này giúp tránh chồng chéo và đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Những đối tượng nào có thể bị huy động theo quy định mới?

Theo Nghị định, đối tượng được huy động được chia thành 4 nhóm chính:

1. Nhóm về công nghệ và tài sản trí tuệ

• Công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ mới, công nghệ sạch
• Quyền sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, chương trình máy tính, cơ sở dữ liệu, bí mật kinh doanh và các tài sản trí tuệ được bảo hộ

2. Nhóm về cơ sở vật chất, kỹ thuật

• Cơ sở vật chất, hạ tầng nghiên cứu và phát triển công nghệ, phòng thí nghiệm, trạm thử nghiệm, trạm quan trắc
• Phương tiện, thiết bị kỹ thuật thiết yếu, đặc chủng
• Nhân sự vận hành các cơ sở, thiết bị nêu trên

3. Nhóm về hệ thống thông tin, dữ liệu

• Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, tư liệu về khoa học và công nghệ, kỹ thuật
• Nhân sự vận hành hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu; nhân sự công nghệ thông tin, an ninh mạng, chuyển đổi số

4. Nhóm về nhân lực chất lượng cao

• Tổng công trình sư, Kiến trúc sư trưởng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia
• Chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài khoa học trong và ngoài nước
• Nhà giáo giảng dạy, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ
• Nhân sự quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Lưu ý quan trọng: Nếu tiềm lực KHCN do Bộ Quốc phòng quản lý, việc huy động phải có sự thống nhất bằng văn bản giữa Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an.

Ba phương thức huy động được pháp luật cho phép là gì?

Nghị định quy định rõ ràng, việc huy động phải tuân thủ thẩm quyền, trình tự theo quy định và đúng mục đích được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong kế hoạch huy động hằng năm. Cụ thể, có 3 phương thức:

1. Tự nguyện: Cơ quan, tổ chức, cá nhân tự nguyện chuyển giao tiềm lực KHCN của mình.
2. Thỏa thuận: Bộ Công an và bên sở hữu tiềm lực tự thương lượng, thống nhất các điều khoản hợp đồng.
3. Quyết định hành chính: Thủ tướng Chính phủ ra quyết định giao Bộ Công an và cơ quan, tổ chức sở hữu tài sản công. Phương thức này chỉ áp dụng khi 2 phương thức trên không thực hiện được và chỉ đối với tài sản công.

Bên cạnh đó, Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để các bên tự nguyện, thỏa thuận chuyển giao, đồng thời cam kết bồi thường kịp thời, hợp lý cho các bên bị huy động.

Quyền lợi của cá nhân bị huy động được đảm bảo như thế nào?

Đây là phần được nhiều cá nhân, đặc biệt là các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ quan tâm nhất. Nghị định đã dành một điều khoản riêng để quy định chính sách cho cá nhân được huy động:

Đối với cán bộ, công chức, viên chức

• Giữ nguyên toàn bộ tiền lương, tiền thưởng và các chế độ do cơ quan quản lý chi trả
• Được hưởng thêm chi phí hỗ trợ theo thỏa thuận hợp đồng với Bộ Công an, tối đa bằng 100% mức lương đang hưởng

Đối với cá nhân không hưởng lương từ ngân sách

• Được hưởng thù lao theo thỏa thuận hợp đồng với Bộ Công an
• Mức thù lao phải tương xứng với nhiệm vụ được giao, phù hợp mặt bằng tiền lương trên thị trường lao động

Các chế độ đặc thù khác

• Làm thêm giờ, ngày nghỉ, ngày lễ: Được hưởng chế độ theo Bộ luật Lao động
• Thành tích xuất sắc: Được xem xét khen thưởng theo pháp luật về thi đua, khen thưởng
• Thiệt hại về thân thể (bệnh tật, thương tật, hy sinh): Được hưởng chế độ chi phí y tế, trợ cấp tai nạn, bảo hiểm rủi ro đặc thù; có thể được xem xét công nhận thương binh, liệt sĩ theo quy định

“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định mới này tạo ra khung pháp lý đầy đủ và minh bạch, vừa đảm bảo nguồn lực cho an ninh quốc gia, vừa bảo vệ tối đa quyền lợi của tổ chức, cá nhân bị huy động.”

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp công nghệ bị huy động phải làm gì?

Bối cảnh: Công ty TNHH Công nghệ XYZ (Hà Nội) sở hữu hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại và đội ngũ 5 kỹ sư AI hàng đầu. Tháng 11/2026, công ty nhận được văn bản đề nghị từ Bộ Công an về việc huy động hệ thống phòng lab trong 3 tháng phục vụ một chương trình nghiên cứu bảo mật quốc gia.

Theo quy định mới, công ty XYZ cần lưu ý:

1. Xác định đây thuộc phương thức thỏa thuận (phương thức 2) – Bộ Công an không thể tự ý ra quyết định nếu công ty không đồng ý, trừ khi tài sản là tài sản công.
2. Công ty có quyền thương lượng hợp đồng về chi phí hỗ trợ, thù lao cho kỹ sư, thời gian huy động cụ thể.
3. Nếu công ty thuộc diện “cơ quan, tổ chức, cá nhân sở hữu tiềm lực KHCN” bị huy động, công ty sẽ được bồi thường kịp thời, hợp lý theo nguyên tắc chung.
4. Trong thời gian bị huy động, công ty phải đảm bảo không làm gián đoạn hoạt động bình thường của mình – đây là nghĩa vụ thuộc về phía Bộ Công an.
5. Công ty có nghĩa vụ tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, sở hữu trí tuệ và bảo vệ dữ liệu cá nhân khi tham gia huy động.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những phân tích nêu trên, chúng tôi đưa ra một số khuyến nghị cho các tổ chức, cá nhân có tiềm lực KHCN:

1. Chủ động rà soát: Đánh giá xem tổ chức/cá nhân bạn có nằm trong danh mục đối tượng có thể bị huy động (công nghệ cao, phòng lab, cơ sở dữ liệu, nhân sự chất lượng cao) hay không.
2. Chuẩn bị hồ sơ: Lưu trữ đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản trí tuệ, kết quả nghiên cứu, thiết bị – đây là cơ sở quan trọng để đảm bảo quyền bồi thường.
3. Nắm rõ quy trình: Khi nhận được đề nghị huy động, hãy xác định rõ phương thức được áp dụng. Nếu là phương thức 3 (quyết định của Thủ tướng), hãy kiểm tra tính hợp pháp của quyết định.
4. Thương lượng chặt chẽ: Trong hợp đồng thỏa thuận, cần quy định rõ về thù lao, chi phí hỗ trợ, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, thời hạn và điều kiện chấm dứt huy động.
5. Tham vấn pháp lý: Trước khi ký kết bất kỳ thỏa thuận nào với Bộ Công an, nên tham vấn luật sư để đảm bảo quyền lợi tốt nhất.

Câu hỏi thường gặp

Việc huy động tiềm lực khoa học và công nghệ phục vụ hoạt động Công an nhân dân là một chính sách quan trọng nhằm tăng cường năng lực bảo vệ an ninh quốc gia trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về quyền lợi của mình trong các tình huống cụ thể, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.