Phổ biến pháp luật cho người dân: 5 đổi mới quan trọng

Tại phiên bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (ngày 24/8), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã yêu cầu đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo tinh thần Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật vừa được Quốc hội thông qua. Mục tiêu là đưa pháp luật đến với người dân và doanh nghiệp nhanh nhất, dễ hiểu nhất, thuận tiện nhất thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ, nền tảng số và phương thức truyền thông mới.

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất đã thông qua những văn bản pháp luật nào?

Theo phát biểu bế mạc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sau 17 ngày làm việc tích cực, khẩn trương và trách nhiệm cao, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra. Cụ thể:

• 15 luật được thông qua;
• 6 nghị quyết quy phạm pháp luật được ban hành;
• 7 nghị quyết quan trọng có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước;
• 7 dự án luật được cho ý kiến lần đầu.

Khối lượng văn bản này nhằm kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc trong thực tế, tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và khơi thông nguồn lực cho người dân, doanh nghiệp.

Vì sao công tác phổ biến pháp luật cần được đổi mới?

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh rằng để các quyết sách của Quốc hội sớm đi vào cuộc sống, công tác tổ chức thực hiện cần được triển khai đồng bộ, khẩn trương và bài bản. Trong đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đóng vai trò cầu nối giữa văn bản pháp luật và người dân.

“Cần đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo tinh thần Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật vừa được Quốc hội thông qua; ứng dụng khoa học, công nghệ, nền tảng số và phương thức truyền thông mới để pháp luật đến với người dân, doanh nghiệp nhanh nhất, dễ hiểu nhất, thuận tiện nhất.”

— Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, phát biểu bế mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, ngày 24/8.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc chuyển từ phương thức tuyên truyền truyền thống (hội nghị, tờ rơi, loa phát thanh) sang nền tảng số giúp tiết kiệm chi phí, mở rộng độ phủ và tăng khả năng tiếp cận nhóm người dân trẻ tuổi — những đối tượng thường ít tham gia các buổi phổ biến pháp luật trực tiếp.

5 định hướng đổi mới công tác phổ biến pháp luật theo chỉ đạo của Quốc hội

1. Chủ động ban hành đầy đủ văn bản theo thẩm quyền: Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương phải chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thi hành luật, nghị quyết ngay từ thời điểm có hiệu lực, không để khoảng trống pháp lý.
2. Đổi mới nếp nghĩ, cách làm: Nội dung thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động quyết định, quyết làm, không trông chờ, đùn đẩy; không được để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi.
3. Ứng dụng khoa học, công nghệ và nền tảng số: Sử dụng phương thức truyền thông mới để pháp luật đến với người dân nhanh nhất, dễ hiểu nhất, thuận tiện nhất.
4. Đẩy nhanh tổng rà soát hệ thống quy phạm pháp luật: Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội, các Bộ, ngành phải hoàn thành theo kế hoạch đã đề ra.
5. Tăng cường giám sát và kiến nghị xử lý vướng mắc: Các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội chủ động giám sát, đề xuất Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội xử lý những bất cập phát sinh từ thực tiễn.

Người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi gì từ chủ trương này?

Khi pháp luật được phổ biến qua nền tảng số và phương thức truyền thông mới, người dân có thể tra cứu văn bản pháp luật mọi lúc, mọi nơi thay vì phải chờ các đợt tuyên truyền tập trung. Đối với doanh nghiệp, việc nắm bắt kịp thời các quy định mới về thuế, lao động, đầu tư, đất đai giúp giảm rủi ro bị xử phạt hành chính và tiết kiệm chi phí tuân thủ.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu với 2 địa phương Quảng Ninh và Bắc Ninh cần chuẩn bị kỹ lưỡng để hệ thống chính trị, bộ máy chính quyền đô thị mới đi vào hoạt động hiệu quả ngay khi Nghị quyết thành lập 2 thành phố có hiệu lực, đảm bảo người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhỏ và vừa cập nhật quy định mới

Anh Minh, chủ một doanh nghiệp sản xuất nhỏ tại Bắc Ninh, từng bị xử phạt hành chính vì không cập nhật kịp quy định mới về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động làm việc bán thời gian. Trước đây, anh chỉ biết đến quy định mới khi cơ quan chức năng đến kiểm tra.

Nếu công tác phổ biến pháp luật được đổi mới theo hướng ứng dụng nền tảng số — ví dụ doanh nghiệp đăng ký nhận thông báo văn bản pháp luật mới theo ngành nghề — anh Minh có thể nắm bắt quy định ngay khi văn bản có hiệu lực, chủ động điều chỉnh hợp đồng lao động và tránh khoản tiền phạt không đáng có.

Đây chính là ý nghĩa thực tiễn của chỉ đạo: pháp luật không chỉ được ban hành đúng, mà còn phải đến được đúng người, đúng thời điểm, đúng cách hiểu.

Lời khuyên từ luật sư

Để chủ động thích ứng với làn sóng đổi mới công tác phổ biến pháp luật, chúng tôi khuyến nghị người dân và doanh nghiệp:

1. Theo dõi cổng thông tin chính thức: Truy cập thường xuyên phapluat.gov.vn, thuvienphapluat.vn và cổng dịch vụ công quốc gia để cập nhật văn bản mới.
2. Đăng ký nhận thông báo văn bản theo lĩnh vực: Nhiều nền tảng pháp luật cho phép lọc văn bản theo ngành nghề, giúp doanh nghiệp không bỏ sót quy định liên quan.
3. Kiểm tra hiệu lực văn bản trước khi áp dụng: Một văn bản có thể bị sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế — cần xác minh tình trạng hiệu lực tại thời điểm áp dụng.
4. Tham vấn luật sư với các giao dịch lớn: Với hợp đồng, đầu tư, chuyển nhượng đất đai có giá trị cao, việc tham vấn chuyên gia giúp phòng ngừa tranh chấp phát sinh.
5. Chủ động phản ánh vướng mắc: Những bất cập từ thực tiễn nếu được phản ánh qua đại biểu Quốc hội hoặc cơ quan chức năng sẽ góp phần vào quá trình rà soát, hoàn thiện pháp luật.