Tổng rà soát 474 văn bản khoa học công nghệ: 103 văn bản cần sửa đổi ngay

Việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đang bước vào giai đoạn thẩm định quan trọng. Với tổng số 474 văn bản được rà soát, trong đó có 131 văn bản cần xử lý và 9 văn bản đề xuất ban hành mới, đây là cơ hội để tháo gỡ những điểm nghẽn pháp lý, tạo hành lang thông thoáng cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết kết quả rà soát, các văn bản chịu ảnh hưởng và những gì doanh nghiệp, tổ chức khoa học cần chuẩn bị.

Cuộc tổng rà soát 474 văn bản khoa học công nghệ diễn ra như thế nào?

Sáng ngày 21/7, Bộ Tư pháp đã tổ chức cuộc họp thẩm định đối với báo cáo sơ bộ về kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo ông Hoàng Xuân Hoan, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) – Chủ tịch Hội đồng, nhiệm vụ này nhằm đánh giá độc lập, khách quan kết quả rà soát do Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện.

Nhóm nghiên cứu gồm 17 thành viên, do Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) làm Trưởng nhóm. Thành viên bao gồm đại diện các cơ quan: Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp luật.

Hội đồng thẩm định có trách nhiệm cho ý kiến đối với hai nội dung chính:

• Kết quả tổng rà soát của Bộ Khoa học và Công nghệ
• Báo cáo chuyên đề rà soát về lĩnh vực khoa học, công nghệ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng

474 văn bản gồm những loại nào? Con số cụ thể từng nhóm

Báo cáo tại cuộc họp của ông Nguyễn Hữu Quân, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, tổng số văn bản thuộc phạm vi rà soát là 474 văn bản, bao gồm:

• 15 luật
• 1 nghị quyết của Quốc hội
• 51 nghị định
• 44 quyết định của Thủ tướng Chính phủ
• 363 văn bản cấp bộ

Theo ông Nguyễn Hữu Quân, đây là số lượng văn bản ở mức tương đối trong tổng thể hệ thống văn bản cần rà soát của các Bộ, ngành. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục cập nhật, điều chỉnh về số lượng và tên gọi để bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành.

Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất xử lý bao nhiêu văn bản?

Qua rà soát sơ bộ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa ra các đề xuất xử lý cụ thể:

• 103 văn bản cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ một phần
• 9 văn bản cần ban hành mới
• 19 văn bản đề xuất bãi bỏ toàn bộ

Đối với các văn bản không theo chế độ mật, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định tổng cộng 131 văn bản quy phạm pháp luật cần ban hành mới, bổ sung, thay thế, tạm ngừng hiệu lực hoặc bãi bỏ một phần.

Đáng chú ý, 9 văn bản đề xuất ban hành mới liên quan đến việc hoàn thiện quy định tại hai nghị định và Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mặc dù Luật này mới được ban hành năm 2025 nhằm thể chế hóa yêu cầu tại Nghị quyết số 57, nhưng qua quá trình triển khai đã phát sinh một số vấn đề cần tiếp tục điều chỉnh để bảo đảm tính đồng bộ.

Việc thẩm định dựa trên 6 tiêu chí nào?

Theo Hướng dẫn số 06 của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, việc thẩm định tập trung vào 6 nhóm tiêu chí:

1. Sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng
2. Tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật
3. Tính tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên
4. Việc cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính bất hợp lý
5. Các quy định chưa rõ ràng, chưa phù hợp thực tiễn, gây khó khăn trong áp dụng
6. Những vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh cần được bổ sung

Ý kiến chuyên gia: TS. Hoàng Xuân Châu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, đánh giá cao việc nhóm nghiên cứu đã phân tích nhiều nội dung cụ thể đến điều khoản, chỉ ra các vướng mắc trong thực tiễn, đồng thời tiếp thu kiến nghị từ nhiều nguồn theo đúng yêu cầu của Hướng dẫn số 06.

Những vấn đề cấp thiết nào cần được ưu tiên xử lý?

Các thành viên Hội đồng thẩm định đã tập trung đánh giá phạm vi và chất lượng rà soát, đồng thời đề nghị tiếp tục làm rõ các nội dung liên quan đến:

• Tính thống nhất của hệ thống pháp luật
• Yêu cầu phân cấp, cải cách thủ tục hành chính
• Tháo gỡ điểm nghẽn trong thực tiễn

TS. Hoàng Xuân Châu cho rằng, báo cáo cần tiếp tục hoàn thiện, trong đó có nhiều nội dung cần làm rõ thêm về căn cứ pháp lý, phạm vi đánh giá và sự cần thiết phải xử lý. Một số nội dung liên quan đến mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mã bưu chính, vùng cước, quy hoạch tần số theo địa phương và các thủ tục hành chính cần được ưu tiên xử lý sớm.

Ý kiến chuyên gia: TS. Hoàng Xuân Châu đề nghị tiếp tục ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong quá trình rà soát, song song với việc kiểm chứng, đánh giá của chuyên gia để bảo đảm tính chính xác của kết quả.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp khoa học công nghệ chịu tác động thế nào?

Giả sử bạn đang điều hành một doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Hiện tại, doanh nghiệp của bạn phải tuân thủ nhiều quy định về đăng ký hoạt động khoa học công nghệ, thủ tục nghiệm thu đề tài, chuyển giao công nghệ… Những quy định này có thể đã được ban hành từ nhiều năm trước, không còn phù hợp với tốc độ phát triển của công nghệ mới.

Kết quả tổng rà soát 474 văn bản lần này sẽ giúp:

• Cắt giảm các thủ tục hành chính bất hợp lý
• Bãi bỏ các quy định chồng chéo, mâu thuẫn
• Ban hành mới các quy định về đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp của bạn sẽ được hưởng lợi từ môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng hơn trong thời gian tới.

Lời khuyên từ luật sư: Doanh nghiệp và tổ chức cần chuẩn bị gì?

Trước những thay đổi sắp tới từ kết quả tổng rà soát, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng thực hiện các bước sau:

1. Theo dõi sát sao các văn bản mới được ban hành từ Bộ Khoa học và Công nghệ, đặc biệt là 9 văn bản dự kiến ban hành mới
2. Rà soát nội bộ các quy trình, thủ tục hiện tại của doanh nghiệp để xác định những quy định nào sắp thay đổi
3. Chuẩn bị phương án điều chỉnh kịp thời khi các văn bản sửa đổi, bãi bỏ có hiệu lực
4. Liên hệ với luật sư hoặc chuyên gia pháp lý để được tư vấn cụ thể cho từng lĩnh vực hoạt động
5. Tham gia góp ý vào dự thảo các văn bản mới nếu có cơ hội, để bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp

Việc tổng rà soát này không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan nhà nước mà còn là cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức khoa học cùng tham gia hoàn thiện hệ thống pháp luật.