Khơi thông nguồn lực doanh nghiệp: 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm từ Thủ tướng Chính phủ năm 2026

Trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với nhiều thách thức, việc tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp trở thành ưu tiên hàng đầu của Chính phủ. Vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Thông báo số 394/TB-VPCP kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn – Khơi thông nguồn lực – Thúc đẩy tăng trưởng”. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà các doanh nghiệp cần nắm rõ để tận dụng cơ hội và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, những vướng mắc về thủ tục hành chính, tiếp cận vốn, đất đai và thị trường luôn là rào cản lớn. Chúng tôi hiểu rằng, việc nắm bắt kịp thời các chủ trương, chính sách mới không chỉ giúp quý khách hàng giảm chi phí tuân thủ mà còn mở ra cơ hội phát triển bền vững. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những cam kết và giải pháp cụ thể từ Thủ tướng Chính phủ.

1. Vai trò của doanh nghiệp trong nền kinh tế và những tồn tại cần tháo gỡ

Theo Thông báo số 394/TB-VPCP, tính đến hết tháng 6 năm 2026, cả nước có trên 01 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng quy mô vốn đăng ký đạt trên 30 triệu tỷ đồng. Những con số này cho thấy sự đóng góp to lớn của cộng đồng doanh nghiệp vào nền kinh tế quốc dân.

Bên cạnh những kết quả tích cực, Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ ra 5 nhóm tồn tại, hạn chế chính:

1. Doanh nghiệp nhà nước: Hiệu quả sản xuất kinh doanh chưa tương xứng với tiềm năng, tiến độ đầu tư chậm, liên kết với doanh nghiệp tư nhân và FDI còn hạn chế.
2. Doanh nghiệp tư nhân: Chủ yếu là nhỏ và vừa, năng lực vốn, quản trị, công nghệ và tham gia chuỗi giá trị còn hạn chế.
3. Doanh nghiệp FDI: Liên kết nội địa lỏng lẻo, chuyển giao công nghệ và nội địa hóa chưa cao.
4. Môi trường đầu tư, kinh doanh: Còn nhiều rào cản, quy định pháp luật chồng chéo, tổ chức thực hiện chưa hiệu quả.
5. Doanh nghiệp chưa chủ động: Một bộ phận doanh nghiệp chưa tham gia góp ý, phản biện thể chế, ý thức tuân thủ pháp luật còn hạn chế.

2. Nhóm nhiệm vụ 1: Hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính

Đây là nhóm nhiệm vụ trọng tâm, được xem là nền tảng cho kiến tạo phát triển. Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tư pháp là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm chính trong việc theo dõi, kiểm tra, giám sát công tác xây dựng pháp luật. Các giải pháp cụ thể bao gồm:

2.1. Hoàn thiện các dự án luật quan trọng

Các Bộ, ngành liên quan cần khẩn trương hoàn thiện và trình Quốc hội tại các kỳ họp trong năm 2026 các dự án luật sau:

• Bộ luật Hình sự (sửa đổi)
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng chống rửa tiền và Luật các tổ chức tín dụng
• Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Phát triển đô thị
• Các luật về thuế (sửa đổi), Luật Điện lực, Luật Dầu khí, Luật Đấu thầu, Luật Đấu giá

2.2. Đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và ổn định của hệ thống pháp luật

Thủ tướng yêu cầu, trong quá trình xây dựng các dự án luật, cần đồng thời thực hiện nghiêm túc việc xây dựng các dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành, lấy ý kiến rộng rãi, bảo đảm khi luật có hiệu lực thì các văn bản hướng dẫn cũng được ban hành kịp thời, thống nhất, đồng bộ. Điều này rất quan trọng để tránh tình trạng “luật khô” khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong áp dụng.

Chú ý quan trọng: Trường hợp văn bản hướng dẫn chưa được ban hành kịp thời, các cơ quan nhà nước phải thực hiện các thủ tục theo quy định để tiếp tục áp dụng các quy định hiện hành cho đến khi có văn bản thay thế. Điều này nhằm đảm bảo tính liên tục của chính sách, không tạo khoảng trống pháp lý, không làm phát sinh vướng mắc, gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

2.3. Rà soát và hủy bỏ các quy định chồng chéo

Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát toàn diện các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, đấu thầu, thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành để chủ động xử lý ngay các vướng mắc thuộc thẩm quyền. Cụ thể:

• Dứt khoát hủy bỏ các quy định chồng chéo, các thủ tục hành chính bất hợp lý, các cách hiểu khác nhau và thái độ né tránh trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.
• Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với các lĩnh vực đủ điều kiện.
• Đẩy nhanh số hóa, liên thông, đồng bộ số liệu, dữ liệu.

Người đứng đầu các Bộ, ngành, địa phương phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm cá nhân nếu để hồ sơ quá hạn hoặc phát sinh thủ tục ngoài quy định. Đây là một cam kết mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm cải cách của Chính phủ.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc yêu cầu người đứng đầu phải chịu trách nhiệm cá nhân là một bước tiến quan trọng, giúp tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, giảm tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

3. Nhóm nhiệm vụ 2: Khơi thông nguồn lực về vốn, đất đai và đầu tư

Nhóm nhiệm vụ này tập trung vào việc giải quyết các vấn đề cốt lõi về tài chính và đất đai, vốn là những “điểm nghẽn” lớn nhất đối với doanh nghiệp hiện nay.

3.1. Phát triển thị trường vốn và trái phiếu doanh nghiệp

Bộ Tài chính và các Bộ, ngành, địa phương liên quan cần:

• Hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam trong tháng 7 năm 2026.
• Thúc đẩy hoạt động của Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, tạo điều kiện huy động vốn thông qua các sản phẩm, công cụ tài chính trên thị trường.
• Chủ động tuyên truyền, thông tin đến cộng đồng doanh nghiệp nội dung mới của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP để thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

3.2. Xử lý dứt điểm các dự án chậm triển khai

Thủ tướng yêu cầu xử lý dứt điểm các dự án chậm triển khai, kéo dài theo đúng quy định của pháp luật, không để đất đai, tài sản và nguồn lực tiếp tục bị lãng phí. Yêu cầu quan trọng là phải triển khai trên thực tế, xử lý dứt điểm và có kết quả cuối cùng. Đồng thời, kịp thời xử lý việc hoàn thuế, thanh quyết toán vốn đầu tư công và các nghĩa vụ thanh toán của Nhà nước theo quy định, không để doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn.

3.3. Mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nhiệm vụ:

• Điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, hiệu quả, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
• Mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng với doanh nghiệp và điều hành linh hoạt hạn mức tăng trưởng tín dụng đối với các tổ chức tín dụng.
• Hoàn thiện Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 7 năm 2026.

4. Nhóm nhiệm vụ 3: Giảm chi phí cho doanh nghiệp, mở rộng thị trường

Nhóm nhiệm vụ này hướng tới việc giảm gánh nặng tài chính và thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận thị trường mới.

4.1. Cắt giảm chi phí tuân thủ

Các Bộ, ngành, địa phương cần:

• Rà soát, cắt giảm chi phí logistics, kiểm tra chuyên ngành và các chi phí tuân thủ không cần thiết.
• Thực hiện quản lý rủi ro, không kiểm tra chồng chéo, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu.
• Việc ban hành chính sách mới phải được đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp; hạn chế tối đa việc phát sinh thêm gánh nặng tuân thủ.

Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và VCCI sẽ phối hợp thường xuyên đánh giá thực chất việc cắt giảm chi phí tuân thủ.

4.2. Đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng hiệu quả xúc tiến phải được đánh giá bằng số lượng hợp đồng, đơn hàng và thị phần thực tế của doanh nghiệp Việt Nam. Các Đại sứ, các thương vụ phải “bám sát” từng thị trường, từng mặt hàng, đánh giá hiệu quả theo kết quả cụ thể.

Ngoài ra, cần tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Thực hiện có hiệu quả Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 và khẩn trương đề xuất Chương trình “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” trình cấp có thẩm quyền trong tháng 7 năm 2026.

5. Nhóm nhiệm vụ 4: Thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực

Nhóm nhiệm vụ cuối cùng tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam thông qua đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

5.1. Thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì:

• Hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
• Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ mới.
• Xác định và phát huy vai trò của các doanh nghiệp dẫn dắt trong từng ngành, lĩnh vực then chốt, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuỗi giá trị số.
• Hoàn thiện Khung kiến trúc tổng thể Quốc gia số đồng bộ, kết nối, liên thông và đẩy mạnh hoàn thiện cơ sở hạ tầng dữ liệu.

5.2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Các Bộ, ngành, địa phương cần tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, thúc đẩy liên kết giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.

Bộ Công an có trách nhiệm đảm bảo Cổng Dịch vụ công quốc gia và thủ tục hành chính một cửa vận hành thông suốt.

6. Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó trong tiếp cận vốn