Thông tư 43/2026/TT-BTC: Hướng dẫn chi tiết về Báo cáo tài chính hợp nhất mới nhất

Ngày 20/4/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 43/2026/TT-BTC, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 202/2014/TT-BTC về hướng dẫn phương pháp lập và trình bày Báo cáo tài chính hợp nhất. Đây là văn bản quan trọng mà mọi doanh nghiệp có công ty con, công ty liên doanh, liên kết cần nắm rõ để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Trong bài viết này, chúng tôi – với tư cách luật sư tư vấn pháp lý doanh nghiệp – sẽ phân tích chi tiết những điểm mới, cách áp dụng và các lưu ý thực tiễn khi triển khai Thông tư 43/2026/TT-BTC.

Thông tư 43/2026/TT-BTC sửa đổi những nội dung gì về Báo cáo tài chính hợp nhất?

Theo nội dung Thông tư 43/2026/TT-BTC, trọng tâm sửa đổi tập trung vào Điều 13 Thông tư 202/2014/TT-BTC, quy định về biểu mẫu Báo cáo tài chính hợp nhất. Cụ thể, Thông tư bổ sung các chỉ tiêu sau:

Bổ sung chỉ tiêu trong Báo cáo tình hình tài chính hợp nhất

• Chỉ tiêu VI – “Lợi thế thương mại” (Mã số 279): Nằm trong phần “Tài sản”, phản ánh giá trị còn lại của lợi thế thương mại phát sinh từ giao dịch hợp nhất kinh doanh tại thời điểm báo cáo. Đây là điểm mới giúp doanh nghiệp minh bạch hơn về giá trị vô hình từ các thương vụ M&A.
• Chỉ tiêu “Lợi ích cổ đông không kiểm soát” (Mã số 429): Được trình bày là chỉ tiêu thuộc phần vốn chủ sở hữu, phản ánh giá trị lợi ích lũy kế của cổ đông không kiểm soát trong các công ty con. Điều này giúp nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhìn rõ cơ cấu sở hữu thực tế của tập đoàn.

Bổ sung chỉ tiêu trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất

• Chỉ tiêu “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết” (Mã số 27): Phản ánh phần lãi hoặc lỗ trong kỳ báo cáo thuộc sở hữu của nhà đầu tư, áp dụng khi doanh nghiệp sử dụng phương pháp vốn chủ sở hữu để ghi nhận đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết.
• Chỉ tiêu “Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ” (Mã số 61): Thể hiện phần lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trong kỳ báo cáo.
• Chỉ tiêu “Lợi nhuận sau thuế của cổ đông không kiểm soát” (Mã số 62): Phản ánh phần lợi nhuận sau thuế của cổ đông không kiểm soát trong kỳ báo cáo.

Bên cạnh đó, Thông tư 43/2026/TT-BTC còn quy định chi tiết các thông tin phải trình bày trong Bản thuyết minh Báo cáo tài chính hợp nhất tại Phụ lục số 1 ban hành kèm theo Thông tư. Doanh nghiệp có thể bổ sung thêm chỉ tiêu nếu phù hợp với đặc điểm hoạt động, nhưng phải đảm bảo tuân thủ khoản 1, 2 Điều 29 Luật Kế toán và các nguyên tắc lập báo cáo tài chính hợp nhất.

Thời điểm áp dụng Thông tư 43/2026/TT-BTC là khi nào?

Theo quy định tại Thông tư 43/2026/TT-BTC, văn bản này có hiệu lực kể từ ngày 20/4/2026 và áp dụng cho việc lập và trình bày Báo cáo tài chính hợp nhất cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Điều này có nghĩa:

• Nếu doanh nghiệp có năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026, thì báo cáo tài chính hợp nhất cho năm 2026 phải áp dụng các quy định mới.
• Nếu năm tài chính bắt đầu sau ngày 01/01/2026 (ví dụ: 01/04/2026), thì báo cáo cho năm tài chính đó cũng phải tuân thủ Thông tư 43/2026/TT-BTC.

Phương pháp điều chỉnh khi áp dụng lần đầu Thông tư 43/2026/TT-BTC

Thông tư 43/2026/TT-BTC quy định rõ về phương pháp điều chỉnh khi áp dụng lần đầu:

• Trường hợp áp dụng lần đầu các quy định của pháp luật hoặc Chuẩn mực kế toán Việt Nam, chế độ kế toán: Nếu không có quy định phải điều chỉnh hồi tố, hồi số đơn giản thì doanh nghiệp được áp dụng phương pháp điều chỉnh phi hồi tố. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp khi chuyển đổi sang quy định mới.
• Trường hợp doanh nghiệp tự nguyện thay đổi chính sách kế toán: Phải áp dụng hồi tố đối với thay đổi chính sách kế toán đó. Đây là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính so sánh và nhất quán trong các kỳ báo cáo.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp cần làm gì khi áp dụng Thông tư 43/2026/TT-BTC?

Tình huống: Công ty cổ phần ABC sở hữu 80% vốn điều lệ của Công ty con XYZ và 30% cổ phần của Công ty liên kết DEF. Năm tài chính của ABC bắt đầu từ 01/01/2026. Theo quy định tại Thông tư 43/2026/TT-BTC, ABC phải:

1. Bổ sung chỉ tiêu “Lợi thế thương mại” (Mã số 279) nếu giao dịch mua XYZ phát sinh lợi thế thương mại, và phải phân bổ dần theo quy định.
2. Trình bày “Lợi ích cổ đông không kiểm soát” (Mã số 429) trong phần vốn chủ sở hữu, tương ứng 20% giá trị tài sản thuần của XYZ tại thời điểm báo cáo.
3. Ghi nhận “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết” (Mã số 27) tương ứng 30% lợi nhuận sau thuế của DEF trong kỳ.
4. Phân bổ lợi nhuận sau thuế hợp nhất thành “Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ” (Mã số 61) và “Lợi nhuận sau thuế của cổ đông không kiểm soát” (Mã số 62).

Nếu ABC chưa từng lập báo cáo tài chính hợp nhất trước đây (áp dụng lần đầu), ABC được phép áp dụng phương pháp điều chỉnh phi hồi tố, trừ khi có quy định khác từ Chuẩn mực kế toán Việt Nam.

Lời khuyên từ luật sư

Để đảm bảo tuân thủ đúng Thông tư 43/2026/TT-BTC, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng thực hiện các bước sau:

1. Rà soát hệ thống kế toán: Kiểm tra xem phần mềm kế toán và quy trình lập báo cáo tài chính hợp nhất hiện tại có đáp ứng được các chỉ tiêu bổ sung mới hay không. Nếu chưa, cần nâng cấp hoặc điều chỉnh kịp thời.
2. Đào tạo nhân sự kế toán: Tổ chức tập huấn cho đội ngũ kế toán về các thay đổi trong biểu mẫu và phương pháp lập báo cáo tài chính hợp nhất theo Thông tư 43/2026/TT-BTC.
3. Xây dựng quy chế hạch toán kế toán nội bộ: Nếu doanh nghiệp bổ sung thêm chỉ tiêu riêng, phải ban hành quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương) làm cơ sở thực hiện, đồng thời thuyết minh trên báo cáo tài chính về các nội dung bổ sung.
4. Đánh giá tác động của thay đổi chính sách kế toán: Nếu doanh nghiệp tự nguyện thay đổi chính sách kế toán, cần chuẩn bị số liệu điều chỉnh hồi tố cho các kỳ trước để đảm bảo tính so sánh.
5. Tham khảo ý kiến chuyên gia: Đối với các doanh nghiệp có cấu trúc tập đoàn phức tạp, việc tham vấn luật sư hoặc kiểm toán viên độc lập là cần thiết để tránh sai sót.

Câu hỏi thường gặp