Nội quy phiên tòa mới nhất 2026: Ghi âm, ghi hình và 10 điều phải biết

Việc tham dự một phiên tòa không chỉ là quyền mà còn đi kèm những nghĩa vụ pháp lý nghiêm túc. Bạn có biết rằng việc sử dụng điện thoại để quay phim, chụp ảnh tại tòa có thể khiến bạn bị buộc rời khỏi phòng xử án, thậm chí bị xử phạt hành chính?

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư số 12/2026/TT-TANDTC ngày 30 tháng 5 năm 2026 quy định chi tiết về Nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp. Văn bản này thay thế các quy định cũ, tạo ra một khuôn khổ pháp lý chặt chẽ hơn cho hoạt động xét xử. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích những điểm quan trọng nhất mà mọi công dân, luật sư và doanh nghiệp cần nắm rõ.

Thông tư 12/2026/TT-TANDTC áp dụng cho những phiên tòa, phiên họp nào?

Thông tư 12/2026/TT-TANDTC áp dụng cho tất cả các loại phiên tòa, phiên họp do Tòa án tổ chức, bao gồm:

• Phiên tòa xét xử: Sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm đối với các vụ án hình sự, hành chính, dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại và lao động.
• Phiên họp giải quyết các vụ việc: Bao gồm phiên họp giải quyết việc dân sự, phiên họp kiểm tra việc giao nộp chứng cứ và hòa giải, phiên họp đối thoại, phiên họp giải quyết phá sản.
• Phiên họp đặc biệt: Xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính, đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.

Theo Điều 2 của Thông tư, các phiên họp khác do Tòa án tổ chức theo quy định của pháp luật về tố tụng cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản này.

Nguyên tắc tổ chức phiên tòa theo Thông tư mới là gì?

Cụ thể, Điều 3 của Thông tư quy định 6 nguyên tắc quan trọng:

1. Đúng thời gian, địa điểm, thành phần: Phiên tòa phải được tiến hành đúng thời gian, địa điểm và đầy đủ thành phần theo quy định.
2. Công khai: Phiên tòa được tổ chức công khai, trừ trường hợp xét xử kín theo quy định pháp luật.
3. Bảo đảm an toàn, tôn nghiêm: Việc tổ chức phải bảo đảm an ninh, trật tự, văn minh và sự tôn nghiêm của Tòa án.
4. Trách nhiệm chuẩn bị: Tòa án và các cơ quan liên quan có trách nhiệm chuẩn bị điều kiện cần thiết, cá nhân phải chấp hành nghiêm chỉnh yêu cầu của Tòa án.
5. Tuân thủ điều hành: Trình tự, diễn biến phiên tòa phải tuân thủ sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa.
6. Bảo vệ người chưa thành niên: Đối với vụ án có người chưa thành niên, việc tổ chức phải đơn giản, thân thiện, phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và bảo đảm lợi ích tốt nhất cho họ.

10 hành vi bị nghiêm cấm tại phiên tòa theo nội quy mới

Điều 4 của Thông tư 12/2026/TT-TANDTC đưa ra danh sách chi tiết các hành vi bị nghiêm cấm hoặc hạn chế. Dưới đây là những điểm đáng chú ý nhất:

• Không xuất trình giấy tờ: Người tham dự phải xuất trình giấy triệu tập, căn cước công dân và chấp hành việc kiểm tra an ninh.
• Mang vật cấm: Nghiêm cấm mang vũ khí, hung khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, truyền đơn, khẩu hiệu vào phòng xử án.
• Mang thiết bị điện tử: Không được mang điện thoại, máy tính bảng, đồng hồ thông minh hoặc bất kỳ thiết bị nào có tính năng ghi âm, ghi hình vào phòng xử án, trừ khi được Thẩm phán chủ tọa cho phép.
• Phát trực tiếp (livestream): Người tham dự không được truyền phát trực tiếp, trực tuyến diễn biến phiên tòa.
• Đến muộn: Người tham gia phải xuất trình giấy tờ cho Thư ký phiên tòa chậm nhất 15 phút trước giờ khai mạc.
• Người dưới 16 tuổi: Không được vào phòng xử án, trừ khi được Tòa án triệu tập.
• Trang phục: Phải mặc trang phục nghiêm chỉnh, không đội mũ, đeo kính màu (trừ lý do chính đáng).
• Tự ý phát biểu: Chỉ những người được Hội đồng xét xử đồng ý mới được hỏi, trả lời hoặc phát biểu, và phải đứng dậy khi phát biểu.
• Ghi âm, ghi hình: Việc ghi âm chỉ được thực hiện trong thời gian diễn ra phiên tòa với sự đồng ý của chủ tọa; việc ghi hình chỉ được thực hiện trong thời gian khai mạc và tuyên án.

Quy định chi tiết về ghi âm, ghi hình tại phiên tòa như thế nào?

Đây là quy định được nhiều người quan tâm nhất. Cụ thể, việc ghi âm lời nói và ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa được quy định như sau:

• Về ghi âm: Được thực hiện trong toàn bộ thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp.
• Về ghi hình: Chỉ được thực hiện trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và khi tuyên án, công bố quyết định.
• Điều kiện bắt buộc: Phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa. Nếu ghi âm, ghi hình người tiến hành tố tụng khác hoặc người tham gia phiên tòa, thì phải được sự đồng ý của chính họ.
• Xét xử trực tuyến: Việc sử dụng thiết bị điện tử để xét xử trực tuyến phải tuân theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa.

Hậu quả pháp lý khi vi phạm nội quy phiên tòa là gì?

Theo quy định tại Điều 5 và Điều 12 của Thông tư 12/2026/TT-TANDTC, người vi phạm nội quy có thể phải đối mặt với các chế tài sau:

1. Cấm vào phòng xử án: Áp dụng cho các vi phạm như không xuất trình giấy tờ, mang vật cấm, mang thiết bị điện tử trái phép, đến muộn, vi phạm trang phục.
2. Buộc rời khỏi phiên tòa: Áp dụng cho các vi phạm như ghi âm, ghi hình trái phép, phát biểu không được cho phép, gây rối trật tự.
3. Xử phạt vi phạm hành chính: Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
4. Tạm giữ hành chính: Trong trường hợp gây rối trật tự nghiêm trọng.
5. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, Tòa án sẽ kiến nghị cơ quan có thẩm quyền khởi tố.

Đáng chú ý, Điều 6 của Thông tư giao trách nhiệm cho lực lượng Cảnh sát bảo vệ phiên tòa và quân đội nhân dân trong việc thi hành các quyết định của Hội đồng xét xử, bao gồm cả việc tạm giữ người gây rối.

Tình huống thực tế: Luật sư và phóng viên cần lưu ý gì?

Trong thực tiễn xét xử, chúng tôi thường gặp các tình huống sau đây mà quý khách cần đặc biệt lưu ý:

Tình huống 1: Một phóng viên đến đưa tin về phiên tòa hình sự và mang theo máy quay phim. Theo quy định mới, phóng viên chỉ được ghi hình trong thời gian khai mạc và tuyên án, và phải xin phép Thẩm phán chủ tọa trước khi phiên tòa bắt đầu. Nếu tự ý quay phim phần xét hỏi, phóng viên có thể bị buộc rời khỏi phòng xử án.

Tình huống 2: Một luật sư muốn dùng điện thoại để tra cứu tài liệu trong phiên tòa. Luật sư cần xin phép Thẩm phán chủ tọa trước khi phiên tòa bắt đầu. Việc sử dụng thiết bị điện tử phải tuân theo sự điều hành của chủ tọa và chỉ phục vụ cho việc tra cứu hồ sơ, tài liệu liên quan.

Tình huống 3: Một người nhà của bị cáo có hành vi quay livestream phiên tòa bằng điện thoại. Hành vi này bị nghiêm cấm tuyệt đối và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xét xử.

Lời khuyên từ luật sư khi tham dự phiên tòa

1. Kiểm tra giấy tờ trước khi đi: Đảm bảo mang đầy đủ giấy triệu tập, căn cước công dân và đến sớm ít nhất 15 phút trước giờ khai mạc để làm thủ tục.
2. Không mang thiết bị điện tử: Nếu không thực sự cần thiết, hãy để điện thoại và các thiết bị điện tử ở nhà hoặc ngoài phòng xử án để tránh rắc rối.
3. Xin phép trước khi ghi âm, ghi hình: Nếu bạn là luật sư, phóng viên hoặc có nhu cầu chính đáng, hãy xin phép Thẩm phán chủ tọa trước khi phiên tòa bắt đầu.
4. Giữ thái độ tôn trọng: Đứng dậy khi Hội đồng xét xử vào phòng xử án và khi tuyên án. Không phát biểu khi chưa được cho phép.
5. Tuân thủ trang phục: Mặc trang phục lịch sự, không đội mũ, đeo kính màu khi vào phòng xử án.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, Thông tư 12/2026/TT-TANDTC được xây dựng theo hướng siết chặt hơn so với các quy định trước đây, đặc biệt là trong việc quản lý thiết bị điện tử và các hành vi ghi âm, ghi hình. Điều này phản ánh xu hướng bảo vệ nghiêm ngặt hơn sự tôn nghiêm của hoạt động tư pháp, đồng thời bảo vệ quyền riêng tư của các bên tham gia tố tụng.

“Nội quy phiên tòa không chỉ là những quy định khô khan mà là sự bảo đảm cho một nền tư pháp văn minh, khách quan và đúng pháp luật. Việc tuân thủ nội quy chính là thể hiện sự tôn trọng của công dân đối với pháp luật và quyền lợi hợp pháp của các bên trong vụ án.”

Câu hỏi thường gặp

Lưu ý: Thông tư 12/2026/TT-TANDTC có hiệu lực theo quy định của pháp luật, thay thế các quy định trước đây về nội quy phiên tòa. Để được tư vấn chi tiết về từng trường hợp cụ thể, quý khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.