Việt Nam và chiến lược AI tại Diễn đàn Kinh tế Á – Âu: Cơ hội hợp tác mới cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực tăng trưởng toàn cầu, Việt Nam đã chính thức công bố chiến lược phát triển AI dựa trên ba nền tảng cốt lõi tại Phiên toàn thể Diễn đàn Kinh tế Á – Âu (EAEU) diễn ra ngày [ngày diễn ra sự kiện]. Đây là tín hiệu quan trọng cho thấy định hướng của Chính phủ trong việc tận dụng công nghệ số để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy hợp tác kinh tế với các nước thành viên EAEU.

Ba nền tảng phát triển AI mà Việt Nam đang theo đuổi là gì?

Theo phát biểu của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Phiên toàn thể, Việt Nam tiếp cận phát triển AI dựa trên ba nền tảng chiến lược:

1. Ưu tiên đào tạo và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán hiệu năng cao và an toàn, an ninh mạng.
2. Chú trọng phát triển hạ tầng số, bao gồm trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, điện toán hiệu năng cao, hạ tầng dữ liệu quốc gia và các nền tảng dùng chung phục vụ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và ứng dụng sản phẩm công nghệ chiến lược.
3. Hoàn thiện thể chế và quản trị AI theo nguyên tắc quản lý dựa trên mức độ rủi ro, khuyến khích thử nghiệm có kiểm soát, bảo đảm trách nhiệm giải trình, an toàn dữ liệu, an ninh mạng và khả năng kiểm soát của con người.

“Đối với Việt Nam, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là nền tảng, động lực và đột phá chiến lược để bước vào giai đoạn phát triển mới.” — Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng

Việt Nam nhìn nhận AI như thế nào trong nền kinh tế số?

Phó Thủ tướng khẳng định, Việt Nam nhìn nhận AI là hạ tầng thông minh của nền kinh tế số, là năng lực nền tảng để nâng cao năng suất lao động, hiện đại hóa quản trị quốc gia, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới. Điều này phù hợp với chủ đề của Diễn đàn năm nay: “Liên minh Kinh tế Á – Âu trong cạnh tranh kỹ thuật số toàn cầu: Ưu tiên trí tuệ nhân tạo”.

Cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và EAEU trong lĩnh vực AI là gì?

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu đã mở ra không gian hợp tác kinh tế rộng lớn. Trong bối cảnh mới, cần bổ sung thêm nội hàm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cụ thể, Việt Nam đề xuất:

• Tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số, quản trị AI có trách nhiệm, tiêu chuẩn, an toàn dữ liệu và an ninh mạng.
• Thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI trong các lĩnh vực có nhu cầu chung như logistics, hải quan, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, nông nghiệp thông minh, thương mại số, y tế, giáo dục, năng lượng và đô thị thông minh.
• Khuyến khích kết nối giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và trung tâm đổi mới sáng tạo của Việt Nam với các đối tác trong không gian kinh tế Á – Âu.
• Tăng cường hợp tác đào tạo nhân lực, trao đổi chuyên gia, phát triển kỹ năng số và kỹ năng AI cho doanh nghiệp, khu vực công và người lao động.

Lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp Việt Nam từ chiến lược này

Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU) hiện có 5 thành viên chính thức là: Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan. Đây là một trong những khu vực giàu tài nguyên thiên nhiên hàng đầu thế giới, đặc biệt về dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, than đá, uranium, quặng sắt và kim loại màu. Riêng Nga và Kazakhstan nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu năng lượng và khoáng sản lớn của thế giới.

Tình huống thực tế: Một doanh nghiệp logistics Việt Nam có thể tận dụng các đề xuất hợp tác AI để xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa thông minh, giúp giảm 20-30% thời gian thông quan hàng hóa xuất khẩu sang thị trường EAEU. Tương tự, các startup nông nghiệp công nghệ cao có cơ hội tiếp cận công nghệ AI từ các đối tác Nga và Kazakhstan để phát triển giải pháp nông nghiệp thông minh.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những định hướng chính sách này, chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp và cá nhân quan tâm đến lĩnh vực AI và hợp tác quốc tế cần lưu ý:

1. Theo dõi sát các văn bản pháp luật về quản trị AI sắp được ban hành, đặc biệt là quy định về thử nghiệm có kiểm soát và mức độ rủi ro.
2. Chuẩn bị nguồn nhân lực bằng cách đầu tư đào tạo kỹ năng số và AI cho đội ngũ nhân viên, tận dụng các chương trình hợp tác đào tạo với EAEU.
3. Tìm kiếm đối tác chiến lược trong khối EAEU thông qua các diễn đàn, hội thảo và chương trình kết nối doanh nghiệp do Chính phủ tổ chức.
4. Đăng ký tham gia các chương trình thử nghiệm có kiểm soát để được hưởng cơ chế ưu đãi và giảm thiểu rủi ro pháp lý khi ứng dụng AI mới.
5. Tận dụng Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EAEU để mở rộng thị trường, kết hợp với các giải pháp công nghệ số và AI để nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Kỷ nguyên AI không chờ đợi bất kỳ quốc gia nào, nhưng cũng mở ra cơ hội cho các quốc gia tăng cường hợp tác, học hỏi và cùng hành động vì lợi ích chung. Việt Nam mong muốn là đối tác tin cậy, tích cực và có trách nhiệm của Liên minh Kinh tế Á – Âu trong hành trình này.” — Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng