Nghị quyết 57: Hướng dẫn chi tiết thực thi để đạt hiệu quả thực chất cho doanh nghiệp và người dân

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang là tâm điểm chú ý. Tuy nhiên, sau 18 tháng triển khai, câu hỏi lớn được đặt ra là: Làm thế nào để Nghị quyết 57 thực sự đi vào cuộc sống, tạo ra giá trị cụ thể thay vì chỉ dừng lại ở văn bản, hội nghị?

Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết 57 diễn ra vào ngày 1/7/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra những chỉ đạo mang tính đột phá, yêu cầu chuyển từ tư duy “hoàn thành đầu việc” sang tư duy “tạo ra sản phẩm đầu ra”. Bài viết này sẽ phân tích các nội dung cốt lõi, giúp quý khách hàng – từ doanh nghiệp, nhà quản lý đến người dân – hiểu rõ và áp dụng hiệu quả.

Nghị quyết 57 đã đạt được những kết quả gì sau 18 tháng triển khai?

Theo báo cáo tại Hội nghị, Nghị quyết 57 đã mang lại những thành tựu đáng ghi nhận trong giai đoạn xây dựng nền móng. Cụ thể:

• Hạ tầng số: Mạng 5G đã phủ sóng rộng khắp với hơn 91% dân số; truyền dẫn cáp quang kết nối đến 100% xã, phường. Đây là nền tảng quan trọng cho chuyển đổi số quốc gia.
• Cải cách hành chính: Cổng Dịch vụ công quốc gia đã công khai hơn 5.100 thủ tục hành chính, tích hợp hơn 3.700 thủ tục, cắt giảm 697 thủ tục và 1.754 điều kiện kinh doanh. Dữ liệu dân cư quốc gia được hoàn thiện, với hơn 71 triệu tài khoản định danh VNeID được kích hoạt.
• Khoa học, công nghệ: Đã xác định 10 công nghệ chiến lược gắn với 30 sản phẩm công nghệ chiến lược và 20 bài toán lớn của quốc gia. Mô hình liên kết “3 Nhà” (Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp) bước đầu phát huy tác dụng.

Tình huống thực tế: Một số địa phương đã có cách làm sáng tạo, như Hà Nội với nền tảng HanoiWork dùng chung đến cấp xã; Cà Mau đưa công nghệ sinh học và tự động hóa vào nuôi tôm; Đồng Tháp ứng dụng dữ liệu số giám sát sâu bệnh, giúp tiết kiệm chi phí cho nông dân; Ninh Bình, Tuyên Quang dùng AI để quản lý di sản và phát triển du lịch.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư thẳng thắn nhìn nhận: “Chủ trương đã rõ, thể chế đã từng bước hoàn thiện, nguồn lực đã được bố trí, quyết tâm chính trị đã cao, nhưng kết quả thực tế chưa tương xứng, chưa tạo được nhiều sản phẩm cụ thể, chưa đóng góp rõ nét vào tăng trưởng, năng suất và năng lực quản trị quốc gia.”

Tại sao việc thực thi Nghị quyết 57 cần phải thực chất hơn?

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, giai đoạn vừa qua tập trung tạo lập nền móng, nhưng giai đoạn tới phải tập trung tạo ra kết quả. Ông nhấn mạnh: “Phải chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế chuyển sang tạo ra sản phẩm; từ hoàn thành nhiệm vụ chuyển sang tạo ra giá trị; từ chuẩn bị điều kiện chuyển sang đóng góp trực tiếp cho phát triển đất nước.”

Điều này có nghĩa là, các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57 chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được. Không thể chỉ báo cáo đã ban hành văn bản, tổ chức hội nghị, thành lập ban chỉ đạo. Câu hỏi cần trả lời là: “Công nghệ nào được làm chủ, dữ liệu nào được kết nối, thủ tục nào được cắt giảm, doanh nghiệp nào lớn lên, ngành nào tăng năng suất, người dân được hưởng lợi gì, xã hội tiết kiệm được bao nhiêu, tăng trưởng được đóng góp bao nhiêu?”

Đây là một yêu cầu mang tính cách mạng về tư duy quản lý, đòi hỏi sự thay đổi từ gốc rễ trong cách đánh giá hiệu quả công việc.

4 yêu cầu lớn để thực hiện Nghị quyết 57 hiệu quả

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ 4 yêu cầu lớn để triển khai Nghị quyết 57 trong thời gian tới:

1. Tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 57: Phải nhận thức rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình tăng trưởng mới. Đây không phải là sự lựa chọn, mà là con đường bắt buộc để hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước.
2. Chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể: Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng phải coi thực hiện Nghị quyết là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Trung ương quyết liệt thì địa phương cũng phải quyết liệt; tỉnh quyết liệt thì xã cũng phải chuyển động.
3. Bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia: Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn, an ninh ngay từ đầu, không phải làm xong rồi mới bổ sung giải pháp bảo mật.
4. Đổi mới mạnh mẽ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ: Kết quả thực hiện Nghị quyết 57 phải là tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Bộ Chính trị đã quyết định nâng tỉ lệ cán bộ có trình độ khoa học, công nghệ trong cấp ủy từ 5% lên 10-15%.

Doanh nghiệp và địa phương cần làm gì để thực hiện Nghị quyết 57?

Đối với doanh nghiệp: Theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các doanh nghiệp cần:

• Tăng cường đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số.
• Đào tạo nhân lực chất lượng cao, tham gia các chương trình công nghệ chiến lược quốc gia (AI, dữ liệu lớn, chip bán dẫn, robot…).
• Đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ các viện, trường.
• Các doanh nghiệp lớn, tập đoàn kinh tế nhà nước và tư nhân cần dẫn dắt, tiên phong làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ Việt Nam, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với địa phương: Phải chuyển từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật. Mỗi địa phương cần xuất phát từ điều kiện thực tiễn, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển của mình để lựa chọn trọng tâm, trọng điểm. Mạnh dạn đăng ký đảm nhận các bài toán lớn; chủ động đề xuất cơ chế mới, mô hình mới.

Đối với viện nghiên cứu, trường đại học: Cần tập trung mạnh hơn vào các bài toán thực tiễn của đất nước, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Lấy hiệu quả ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa làm thước đo quan trọng. Khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời thực tiễn, kết quả nằm trong ngăn kéo.

“Những ví dụ này cho thấy Nghị quyết 57 đã từng bước đi vào từng ngõ ngách của cuộc sống. Khoa học công nghệ không ở đâu xa, mà nằm ngay trong con tôm, cây lúa, hạt gạo, sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch, quy trình hành chính, nền tảng dữ liệu, doanh nghiệp sản xuất, trường học, bệnh viện, chính quyền cấp xã.” — Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Các công nghệ chiến lược nào cần được ưu tiên?

Theo chỉ đạo, các công nghệ chiến lược quốc gia phải được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể. Danh mục 10 công nghệ chiến lược gồm:

• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Dữ liệu lớn (Big Data)
• Robot và tự động hóa
• Công nghệ sinh học và y sinh
• Vật liệu mới và năng lượng
• Chip bán dẫn
• An ninh mạng và lượng tử
• Thiết bị bay không người lái (Drone)
• Công nghệ biển, đại dương
• Công nghệ lòng đất

Tổng Bí thư yêu cầu: “Phải đặt mục tiêu sau 1 năm, 3 năm, 5 năm, 10 năm, chúng ta làm chủ được công nghệ nào, có sản phẩm gì, xuất khẩu được gì, đóng góp được bao nhiêu cho tăng trưởng, quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ quốc gia.” Bộ nào chủ trì dự án công nghệ chiến lược, bộ đó phải chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng; không chỉ chịu trách nhiệm về quy trình, thủ tục, mà phải chịu trách nhiệm về kết quả, hiệu quả và tác động thực tế.

Lời khuyên từ luật sư: Làm thế nào để doanh nghiệp và tổ chức tận dụng Nghị quyết 57?

Dựa trên các chỉ đạo mới nhất, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng – đặc biệt là doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước – cần lưu ý:

1. Chuyển đổi tư duy ngay lập tức: Không chờ đợi văn bản hướng dẫn chi tiết. Hãy bắt đầu bằng việc xác định “sản phẩm đầu ra” cụ thể mà tổ chức của bạn có thể tạo ra trong 6 tháng tới. Đó có thể là một nền tảng số, một quy trình tự động hóa, hoặc một sản phẩm công nghệ mới.
2. Rà soát và tối ưu hóa quy trình nội bộ: Xem xét lại tất cả các quy trình hành chính, sản xuất, kinh doanh. Xác định những khâu có thể ứng dụng công nghệ số, AI, dữ liệu lớn để cắt giảm chi phí, nâng cao năng suất. Mỗi thủ tục được cắt giảm, mỗi đồng chi phí tiết kiệm được đều là kết quả cụ thể.
3. Đầu tư vào nhân lực và công nghệ chiến lược: Ngay từ năm học 2025-2026, ngành giáo dục đã được yêu cầu ưu tiên đào tạo các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Doanh nghiệp cần chủ động đặt hàng đào tạo, hoặc tự đào tạo nội bộ về kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI.
4. Tận dụng các cơ chế, chính sách mới: Nghị quyết 57 đã và đang mở ra nhiều cơ chế đặc thù, ưu đãi cho nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số. Doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên các văn bản hướng dẫn từ các bộ, ngành để không bỏ lỡ cơ hội.
5. Đo lường và báo cáo kết quả bằng số liệu: Thay vì báo cáo “đã triển khai”, hãy báo cáo “đã tiết kiệm được 20% chi phí vận hành”, “đã tăng 15% năng suất lao động”, “đã có 10.000 người dùng mới”. Đây chính là ngôn ngữ mà Nghị quyết 57 đang yêu cầu.