Bạn cần biết gì về chính quyền cấp xã sau 1 năm sắp xếp? 3 trọng tâm mới nhất

Chào bạn,

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy chính quyền các cấp là một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đặc biệt, chính quyền cấp xã – cấp hành chính gần dân nhất – đang phải đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ sau một năm vận hành mô hình mới. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ những thay đổi quan trọng, quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi tương tác với chính quyền địa phương.

Mô hình chính quyền 3 cấp sau 1 năm vận hành có hiệu quả không?

Sáng ngày 1/7/2026, tại Hà Nội, Bộ Chính trị đã tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Theo phát biểu của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, thực tiễn kết quả năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 đã khẳng định tính đúng đắn của chủ trương này, mặc dù đất nước phải đối mặt với tình hình thế giới diễn biến phức tạp.

Kết quả nổi bật:

• Kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại ổn định và đạt nhiều thành tựu quan trọng.
• Nhiều địa phương sau sắp xếp đã nổi lên mạnh mẽ, điển hình như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Tây Ninh.
• Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn, hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ, đặc biệt là về năng lực thực thi của chính quyền cấp xã.

Chính quyền cấp xã đang phải thực hiện bao nhiêu nhiệm vụ?

Phân tích số liệu cụ thể:

• Cấp tỉnh: thực hiện tới 1.382 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền từ Trung ương.
• Cấp xã: thực hiện 938 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền, phân cấp từ Trung ương.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, con số 938 nhiệm vụ cho thấy chính quyền cơ sở đang phải gánh vác khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi năng lực tổ chức thực hiện cao. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến hạn chế về hiệu quả thực thi tại một số địa phương.

Đánh giá từ chuyên gia: “Hạn chế lớn nhất hiện nay không phải thiếu thể chế, chính sách mà là nhận thức và hiệu quả thực thi, nhất là tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu một số địa phương và năng lực của chính quyền cấp xã nhiều nơi chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.” – Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại Hội nghị.

3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã

Để khắc phục những hạn chế, Chính phủ xác định tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Chúng tôi sẽ phân tích chi tiết từng nhóm để bạn hiểu rõ hơn.

1. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện

• Số liệu cụ thể: Đến nay, Chính phủ đã hoàn thiện khoảng 1.300 văn bản quy phạm pháp luật; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gần 40%; tỉ lệ thủ tục hành chính do Chính phủ và Bộ, ngành Trung ương giải quyết còn 27,4%, vượt chỉ tiêu Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2.
• Trong thời gian tới, thể chế sẽ tiếp tục được hoàn thiện để trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển.

2. Đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với chuyển đổi số

• Hiện nay, chính quyền cấp xã đang thực hiện 938 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền, phân cấp từ Trung ương.
• Chính phủ sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số để giảm tải khối lượng công việc và nâng cao hiệu quả xử lý.

3. Hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã

• Phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt: Hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt (hoặc đặc khu kinh tế cấp xã) mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng.
• Sắp xếp lại các xã chưa đạt tiêu chuẩn: Hiện nay vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định. Việc sắp xếp phải bám sát yêu cầu về văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo, địa lý.
• Xây dựng đội ngũ cán bộ: Chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là bí thư, chủ tịch cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực; nâng cao chất lượng đội ngũ gắn với đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị.

Tình huống thực tế: Người dân sẽ được hưởng lợi gì từ những thay đổi này?

Ví dụ cụ thể: Giả sử bạn đang muốn xin giấy phép kinh doanh tại một xã thuộc tỉnh Đồng Nai. Trước đây, bạn phải lên tận huyện hoặc tỉnh để làm thủ tục, mất nhiều thời gian và chi phí. Sau khi sắp xếp, với việc phân cấp mạnh mẽ, bạn có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại bộ phận một cửa của xã. Nhờ chuyển đổi số, thời gian xử lý hồ sơ có thể giảm từ 7 ngày xuống còn 2 ngày làm việc.

Theo thống kê, đến nay tỉ lệ thủ tục hành chính do Trung ương giải quyết chỉ còn 27,4%, nghĩa là hơn 70% thủ tục đã được chuyển về địa phương, giúp người dân và doanh nghiệp thuận tiện hơn rất nhiều.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những thay đổi vừa nêu, chúng tôi khuyến nghị bạn và gia đình cần lưu ý những điểm sau để bảo vệ quyền lợi của mình:

1. Cập nhật thông tin thường xuyên: Theo dõi các văn bản mới của Chính phủ và địa phương về thủ tục hành chính, vì quy trình có thể thay đổi nhanh chóng.
2. Tận dụng dịch vụ công trực tuyến: Đẩy mạnh sử dụng cổng dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của tỉnh để tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại.
3. Kiểm tra tiêu chuẩn xã của mình: Nếu bạn đang sinh sống tại một trong 705 xã chưa đạt tiêu chuẩn, hãy chủ động tìm hiểu kế hoạch sắp xếp của địa phương để chuẩn bị cho các thay đổi về địa giới hành chính.
4. Liên hệ trực tiếp với UBND cấp xã: Khi có thắc mắc về thủ tục, hãy đến trực tiếp bộ phận một cửa hoặc gọi điện đến số điện thoại đường dây nóng của xã để được giải đáp.
5. Ghi nhận phản hồi: Nếu bạn gặp khó khăn hoặc chậm trễ trong giải quyết thủ tục, hãy phản ánh lên cấp trên (huyện, tỉnh) hoặc qua đường dây nóng của Chính phủ để được xử lý kịp thời.

Câu hỏi thường gặp

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn tổng quan và chi tiết về những thay đổi quan trọng của chính quyền cấp xã. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn trực tiếp.

Bài viết dựa trên thông tin từ Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp ngày 1/7/2026, do Bộ Chính trị tổ chức. Nguồn tham khảo: Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp (phapluat.gov.vn).