Hướng dẫn chi tiết: Đẩy nhanh tiến độ nhiệm vụ KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026

Quý khách hàng thân mến,

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, việc thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KH, CN, ĐMST&CĐS) không chỉ là yêu cầu về mặt kỹ thuật mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều dự án, nhiệm vụ vẫn đang chậm tiến độ, giải ngân vốn thấp. Để giải quyết vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị quan trọng về đẩy nhanh tiến độ thực hiện trong năm 2026. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định mới, giúp bạn nắm bắt kịp thời và có kế hoạch hành động phù hợp.

Tại sao cần đẩy nhanh tiến độ nhiệm vụ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số?

Theo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, mặc dù đã đạt được những kết quả ban đầu tích cực, nhưng tình trạng chậm tiến độ, quá hạn thực hiện, và tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách nhà nước trong lĩnh vực này còn thấp, đặc biệt là giải ngân vốn cho chuyển đổi số. Nguyên nhân chủ yếu đến từ:

• Cơ chế, chính sách chưa được hoàn thiện đồng bộ, kịp thời.
• Công tác tổ chức thực hiện ở một số bộ, ngành, địa phương chưa chủ động.
• Năng lực triển khai nhiệm vụ ở cấp xã còn nhiều hạn chế.
• Tâm lý e ngại, thiếu quyết liệt của người đứng đầu.

Để khắc phục tình trạng này, Thủ tướng đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách của năm 2026, nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và các chủ trương của Đảng.

Trách nhiệm của người đứng đầu trong việc thực hiện nhiệm vụ KHCN

Chỉ thị nhấn mạnh vai trò then chốt của người đứng đầu. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải:

• Trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tiến độ, chất lượng, hiệu quả triển khai nhiệm vụ và giải ngân vốn.
• Đẩy nhanh tiến độ đi đôi với nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng vốn, chống lãng phí, tiêu cực.
• Khẩn trương rà soát toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án được giao năm 2026, phân loại theo các nhóm: đủ điều kiện triển khai, còn vướng mắc, hoặc không còn khả năng thực hiện.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc gắn trách nhiệm cá nhân người đứng đầu với kết quả thực hiện là một bước tiến quan trọng, giúp loại bỏ tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong quá trình triển khai các dự án công nghệ trọng điểm.

Các giải pháp trọng tâm để tháo gỡ vướng mắc

1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách (Hoàn thành trong Quý IV năm 2026)

• Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách về KH, CN, ĐMST&CĐS nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn.
• Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát các quy định về ngân sách, đầu tư công, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát để đảm bảo công khai, minh bạch, chống thất thoát, lãng phí.

2. Đẩy nhanh tiến độ triển khai nhiệm vụ năm 2026

Thủ tướng yêu cầu một số mốc thời gian cụ thể:

• Hoàn thành trong tháng 7 năm 2026: Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải chỉ đạo khắc phục các hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện và giải ngân kinh phí KH, CN, ĐMST&CĐS cấp xã, phường. Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Tài chính phải rà soát, đánh giá nhu cầu vốn để phân bổ cho các lĩnh vực trọng điểm, không dàn trải.
• Hoàn thành trong năm 2026: Các nhiệm vụ, dự án được giao vốn phải đảm bảo hoàn thành đồng bộ, đặc biệt là các nhiệm vụ cơ sở dữ liệu, nền tảng số dùng chung và các nhiệm vụ được chuyển nguồn từ năm 2025 sang năm 2026.

3. Ưu tiên nguồn lực cho các lĩnh vực trọng điểm

• Lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Ưu tiên cho nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, các nhiệm vụ tạo ra sản phẩm có tiềm năng, lợi thế của địa phương, và đầu tư nâng cấp các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia.
• Lĩnh vực chuyển đổi số: Tập trung đầu tư xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia, các cơ sở dữ liệu lớn, các nền tảng số dùng chung và các dự án chuyển đổi số phục vụ chính quyền địa phương theo mô hình chính quyền hai cấp.

Tình huống thực tế

Ông Nguyễn Văn A, Chủ tịch UBND một huyện, chia sẻ: “Chúng tôi gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai các dự án chuyển đổi số ở cấp xã do thiếu hướng dẫn cụ thể và năng lực đội ngũ còn hạn chế. Với chỉ đạo mới, chúng tôi sẽ tập trung rà soát, đánh giá năng lực và xem xét việc phân cấp hoặc để tỉnh tổ chức mua sắm tập trung các dịch vụ công nghệ số phức tạp nhằm đảm bảo tiến độ và hiệu quả.”

Lời khuyên từ luật sư

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và đẩy nhanh tiến độ thực hiện, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng là các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp lưu ý:

1. Rà soát và cập nhật ngay các văn bản pháp luật mới: Đặc biệt là Chỉ thị của Thủ tướng, Nghị quyết 57-NQ/TW và Quyết định 21/2026/QĐ-TTg để làm căn cứ triển khai.
2. Xây dựng kế hoạch chi tiết: Phân loại nhiệm vụ theo nhóm (đủ điều kiện, còn vướng mắc, không khả thi) và xác định rõ lộ trình, nguồn lực cho từng nhóm.
3. Tăng cường phối hợp liên ngành: Chủ động làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính để tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế tài chính, thủ tục đầu tư.
4. Nâng cao năng lực đội ngũ: Đặc biệt là đội ngũ ở cấp xã, phường thông qua các khóa đào tạo, tập huấn về chuyển đổi số và quản lý dự án.
5. Chịu trách nhiệm giải trình: Người đứng đầu cần trực tiếp theo dõi, đôn đốc và báo cáo kết quả thực hiện theo đúng tiến độ yêu cầu.

Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chi tiết và cụ thể cho từng trường hợp, quý khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi hoặc các cơ quan có thẩm quyền để được hỗ trợ kịp thời.