Điều kiện công nhận đại học năm 2026: 6 tiêu chuẩn bắt buộc theo Nghị định 91

Việc một cơ sở giáo dục được công nhận là “đại học” không chỉ là thay đổi tên gọi, mà phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chuẩn chặt chẽ theo quy định của pháp luật. Nếu bạn đang là nhà đầu tư, lãnh đạo cơ sở giáo dục hoặc đơn giản là muốn hiểu rõ hơn về quy trình này, bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết.

Theo Nghị định 91/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 4 năm 2026, các cơ sở giáo dục đại học muốn được công nhận là “đại học” phải đáp ứng đồng thời 6 nhóm điều kiện về pháp lý, đội ngũ giảng viên, tổ chức đào tạo, nghiên cứu khoa học, tài chính và thời gian duy trì các tiêu chuẩn này. Chúng tôi sẽ phân tích từng điều kiện để bạn có cái nhìn toàn diện.

Điều kiện 1: Về pháp lý và chủ thể sở hữu – Cần sự chấp thuận từ ai?

Theo Điều 4 Nghị định 91/2026/NĐ-CP, điều kiện đầu tiên và tiên quyết là về mặt pháp lý và chủ thể sở hữu:

• Đối với cơ sở giáo dục đại học công lập: Phải được cơ quan quản lý trực tiếp chấp thuận. Ví dụ, một trường đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có văn bản đồng ý từ Bộ này.
• Đối với cơ sở giáo dục đại học tư thục: Phải đạt được sự đồng thuận của các nhà đầu tư đại diện ít nhất 75% tổng vốn góp. Điều này đảm bảo quyết định chiến lược có sự ủng hộ rộng rãi từ các cổ đông.

Đáng chú ý, quy định này nhằm tránh tình trạng một nhóm nhỏ nhà đầu tư áp đặt quyết định lên toàn bộ cơ sở giáo dục, đảm bảo tính dân chủ và ổn định trong quản trị.

Điều kiện 2: Về đội ngũ giảng viên – Tỷ lệ tiến sĩ và giảng viên quốc tế tối thiểu là bao nhiêu?

Đội ngũ giảng viên là yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng đào tạo. Theo Nghị định 91/2026/NĐ-CP, các cơ sở giáo dục đại học phải đáp ứng hai tiêu chí sau:

• Tỷ lệ giảng viên cơ hữu trình độ tiến sĩ: Đạt tối thiểu 60% tổng số giảng viên cơ hữu. Đây là con số cao, phản ánh yêu cầu về năng lực nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.
• Tỷ lệ giảng viên quốc tế: Bao gồm giảng viên là người Việt Nam ở nước ngoài và người có quốc tịch nước ngoài, tham gia giảng dạy chương trình chính quy, phải đạt tối thiểu 5,0% tổng số giảng viên cơ hữu. Tỷ lệ này được xác định trong khoảng thời gian 12 tháng đến ngày 31 tháng 12 hằng năm.

Tình huống thực tế: Một trường đại học có 500 giảng viên cơ hữu, trong đó có 300 người có trình độ tiến sĩ (đạt 60%) và 30 giảng viên quốc tế (đạt 6%). Trường này đáp ứng được điều kiện về đội ngũ giảng viên. Ngược lại, nếu chỉ có 250 tiến sĩ (50%), trường sẽ không đạt yêu cầu.

Điều kiện 3: Về tổ chức, quy mô và cơ cấu đào tạo – Cần bao nhiêu trường, ngành và sinh viên?

Điều kiện này đảm bảo cơ sở giáo dục có quy mô đủ lớn và cơ cấu tổ chức hoàn chỉnh để được gọi là “đại học”. Cụ thể:

• Có ít nhất 03 trường thuộc cơ cấu tổ chức, đáp ứng các tiêu chí quy định tại Điều 5 Nghị định 91/2026/NĐ-CP.
• Có ít nhất 25 ngành đào tạo ở mỗi trình độ của giáo dục đại học (cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ) đang hoạt động theo quy định hiện hành.
• Quy mô đào tạo chính quy đạt từ 15.000 người học trở lên.
• Tỷ lệ người học sau đại học trên tổng quy mô đào tạo chính quy đạt tối thiểu 20%.
• Tỷ lệ người học quốc tế theo học chương trình đào tạo chính quy cấp văn bằng đạt tối thiểu 3,0%.

Ví dụ: Một đại học có 20.000 sinh viên chính quy, trong đó có 4.500 học viên sau đại học (đạt 22,5%) và 700 sinh viên quốc tế (đạt 3,5%) là đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, nếu chỉ có 2 trường trực thuộc, trường đó sẽ không đạt điều kiện dù các chỉ số khác đều vượt.

Điều kiện 4: Về nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo – Sản phẩm khoa học và nguồn thu từ nghiên cứu

Nghiên cứu khoa học là thước đo quan trọng để đánh giá năng lực của một “đại học” thực thụ. Điều kiện này bao gồm:

• Sản phẩm khoa học: Tỷ lệ sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo bình quân của một giảng viên cơ hữu ít nhất trong một năm là 01 bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus, hoặc sách xuất bản, hoặc bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích.
• Tỷ trọng thu từ hoạt động khoa học: Đạt tối thiểu 20% tổng nguồn thu sự nghiệp của cơ sở giáo dục đại học. Nguồn thu này bao gồm cả ngân sách nhà nước, nhà đầu tư hỗ trợ và thực hiện nhiệm vụ không thường xuyên, nhưng không bao gồm kinh phí đầu tư do Nhà nước hoặc nhà đầu tư cấp.

Lời khuyên từ luật sư: Để đạt điều kiện này, các cơ sở giáo dục cần đầu tư mạnh vào quỹ nghiên cứu, khuyến khích giảng viên công bố quốc tế và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Việc này không chỉ giúp đáp ứng quy định mà còn nâng cao uy tín học thuật.

Điều kiện 5: Về tài chính – Nguồn thu ổn định và minh bạch

Điều kiện tài chính đảm bảo tính bền vững của cơ sở giáo dục. Cụ thể:

• Nguồn thu hợp pháp ổn định: Đối với cơ sở giáo dục đại học công lập, phải bảo đảm tự chủ chi thường xuyên theo quy định.
• Công khai, minh bạch tài chính: Báo cáo tài chính hằng năm phải được lập và kiểm toán đúng chế độ.

Yêu cầu này nhằm tránh tình trạng các “đại học” hoạt động không lành mạnh, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người học và xã hội.

Điều kiện 6: Thời gian duy trì các tiêu chuẩn – Phải ổn định ít nhất 3 năm

Đây là điều kiện “cuối cùng” nhưng không kém phần quan trọng. Theo khoản 6 Điều 4 Nghị định 91/2026/NĐ-CP, các điều kiện tại mục (2), (3), (4) phải được duy trì liên tục ít nhất 03 năm tính đến ngày 31 tháng 12 của năm liền kề trước năm nộp hồ sơ.

Ví dụ: Nếu nộp hồ sơ vào năm 2027, các tiêu chuẩn về giảng viên, quy mô đào tạo và nghiên cứu khoa học phải được duy trì ổn định từ ngày 31/12/2023 đến ngày 31/12/2026. Điều này đảm bảo cơ sở giáo dục không chỉ “đạt” một cách tạm thời mà phải có sự ổn định lâu dài.

Nguyên tắc đặt tên cơ sở giáo dục đại học

Bên cạnh các điều kiện trên, việc đặt tên cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Điều 3 Nghị định 91/2026/NĐ-CP. Dưới đây là những nguyên tắc quan trọng:

• Tên phải bảo đảm tính ổn định, lâu dài.
• Việc sử dụng các từ “đại học”, “trường đại học”, “học viện” phải phù hợp với điều kiện thành lập, cơ cấu tổ chức và hoạt động.
• Không gây nhầm lẫn về loại hình, phạm vi hoạt động, cơ quan quản lý, chất lượng đào tạo hoặc vị thế của cơ sở.
• Không sử dụng từ ngữ thể hiện danh hiệu, thứ hạng; không trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với tên của cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị – xã hội hoặc cơ sở giáo dục khác.
• Không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
• Hạn chế sử dụng các từ “quốc gia”, “quốc tế”, “Việt Nam” trừ các trường hợp đặc biệt như đại học quốc gia, cơ sở có 100% vốn đầu tư nước ngoài hoặc thành lập theo Hiệp định Chính phủ.

Lời khuyên từ luật sư: Khi đặt tên, các cơ sở giáo dục nên tham khảo ý kiến của chuyên gia pháp lý để tránh vi phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc gây hiểu nhầm. Việc này giúp tránh các rủi ro pháp lý sau này.

Câu hỏi thường gặp

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn về điều kiện công nhận đại học theo Nghị định 91/2026/NĐ-CP. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý chi tiết, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua tổng đài 1900.6588 để được giải đáp miễn phí, hoặc gọi số 090 222 9061 để sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn (có phí).