Bạn cần biết gì về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức mới của Bộ Khoa học và Công nghệ?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định mới quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Nghị định này thay thế Nghị định số 55/2025/NĐ-CP trước đó và mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong cách tổ chức và vận hành của Bộ. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tư vấn chi tiết cho bạn về những quy định mới này, giúp bạn hiểu rõ hơn về cơ quan quản lý nhà nước quan trọng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Nghị định mới quy định về chức năng của Bộ Khoa học và Công nghệ như thế nào?

Theo Nghị định mới, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; sở hữu trí tuệ; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính; viễn thông; tần số vô tuyến điện; công nghiệp công nghệ số; ứng dụng công nghệ thông tin; trí tuệ nhân tạo; giao dịch điện tử; chuyển đổi số quốc gia; quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực quản lý của bộ theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, lần đầu tiên “trí tuệ nhân tạo” được đưa vào chức năng quản lý nhà nước chính thức của Bộ, thể hiện sự thích ứng với xu thế công nghệ mới.

Những nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể nào được giao cho Bộ?

Theo Nghị định, Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ và các nhiệm vụ cụ thể sau đây:

• Trình Chính phủ dự án, dự thảo: luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật hàng năm.
• Trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ: chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển dài hạn, trung hạn; các công trình, chương trình, dự án, đề án quan trọng quốc gia.
• Ban hành thông tư, quyết định, chỉ thị và các văn bản khác về ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ.
• Xây dựng, ban hành kế hoạch tổng thể về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 05 năm; hướng dẫn xây dựng, tổng hợp, kiểm tra kế hoạch về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm của bộ, ngành, địa phương.
• Cấp, cấp lại, công nhận, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, tạm đình chỉ, đình chỉ, thu hồi, chấm dứt, hủy bỏ hiệu lực các loại giấy phép, giấy chứng nhận, giấy xác nhận, giấy công nhận, giấy đăng ký trong phạm vi quản lý nhà nước.
• Quản lý nhà nước các dịch vụ sự nghiệp công trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của bộ; giám sát, đánh giá, kiểm định chất lượng dịch vụ sự nghiệp công.
• Quản lý tài chính, tài sản và tổ chức thực hiện ngân sách được giao theo quy định của pháp luật.
• Thực hiện quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và phần vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp khác.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc quy định chi tiết 20 nhóm nhiệm vụ như trên giúp phân định rõ ràng trách nhiệm của Bộ, tránh chồng chéo với các bộ, ngành khác.

Cơ cấu tổ chức mới của Bộ Khoa học và Công nghệ gồm những đơn vị nào?

Cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ gồm 25 đơn vị, được chia thành hai nhóm:

Nhóm 1: Các tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước (21 đơn vị):

1. Vụ Bưu chính
2. Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ
3. Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ
4. Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên
5. Vụ Kinh tế số và Xã hội số
6. Vụ Hợp tác quốc tế
7. Vụ Kế hoạch – Tài chính
8. Vụ Pháp chế
9. Vụ Tổ chức cán bộ
10. Văn phòng Bộ
11. Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia
12. Cục An toàn bức xạ và hạt nhân
13. Cục Bưu điện Trung ương
14. Cục Chuyển đổi số quốc gia
15. Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo
16. Cục Đổi mới sáng tạo
17. Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ
18. Cục Sở hữu trí tuệ
19. Cục Tần số vô tuyến điện
20. Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học
21. Cục Viễn thông

Nhóm 2: Các đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ chức năng quản lý nhà nước của bộ (4 đơn vị):

22. Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ
23. Báo VnExpress
24. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam
25. Trung tâm Chuyển đổi số

Đáng chú ý, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân là Cục loại 1 và cùng với Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia được sử dụng con dấu hình Quốc huy, thể hiện vị trí đặc biệt quan trọng của các đơn vị này.

Nghị định có hiệu lực từ khi nào và có điều khoản chuyển tiếp gì không?

Theo quy định, Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và thay thế Nghị định số 55/2025/NĐ-CP ngày 02/3/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Về điều khoản chuyển tiếp, các đơn vị như Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên, Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Trung tâm Chuyển đổi số sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ theo quy định hiện hành cho đến khi Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành quyết định mới về chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị này.

Tình huống thực tế

Một doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) muốn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm phần mềm của mình. Với cơ cấu tổ chức mới, doanh nghiệp này sẽ liên hệ trực tiếp với Cục Sở hữu trí tuệ (đơn vị số 18 trong danh sách) để được hướng dẫn thủ tục. Ngoài ra, nếu doanh nghiệp muốn tham gia các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo, họ có thể làm việc với Cục Đổi mới sáng tạo (đơn vị số 16) và Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (đơn vị số 17).

Lời khuyên từ luật sư

Khi làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ, quý khách cần lưu ý:

1. Xác định đúng đơn vị chức năng: Với 25 đơn vị trực thuộc, mỗi đơn vị có chức năng riêng. Hãy xác định chính xác lĩnh vực của mình để liên hệ đúng đầu mối.
2. Nắm rõ thời điểm có hiệu lực: Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Trước thời điểm này, các quy định cũ theo Nghị định 55/2025/NĐ-CP vẫn còn hiệu lực.
3. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Khi xin cấp phép hoặc giấy chứng nhận, cần tuân thủ đúng quy trình và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định của pháp luật.
4. Theo dõi các văn bản hướng dẫn: Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ ban hành các quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị, cần theo dõi để cập nhật.
5. Liên hệ tư vấn pháp lý: Nếu gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, quý khách nên tìm đến sự hỗ trợ của luật sư chuyên ngành.

Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, nhằm cung cấp thông tin tư vấn pháp lý thực tiễn. Nếu quý khách cần hỗ trợ chi tiết hơn, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn trực tiếp.