Điện mặt trời mái nhà: Bán tới 50% sản lượng dư – Bạn cần biết gì theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP?

Bạn đang sở hữu hệ thống điện mặt trời mái nhà và băn khoăn về việc bán phần điện dư lên lưới? Tin vui là từ ngày 26/6/2026, Nghị định 243/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành đã nâng tỷ lệ sản lượng điện dư được phép bán từ 20% lên tới 50%. Điều này mở ra cơ hội gia tăng thu nhập đáng kể cho hộ gia đình, doanh nghiệp và các tổ chức có lắp đặt hệ thống này. Trong bài viết dưới đây, chúng tôi – với tư cách là luật sư tư vấn – sẽ giải thích chi tiết các quy định mới, đối tượng áp dụng, giá bán và những lưu ý quan trọng để bạn không bỏ lỡ quyền lợi của mình.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định nào về điện mặt trời mái nhà?

Theo thông tin từ phapluat.gov.vn, Chính phủ đã ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 57/2025/NĐ-CP (về cơ chế mua bán điện trực tiếp) và Nghị định 58/2025/NĐ-CP (về phát triển điện năng lượng tái tạo). Điểm đáng chú ý nhất là việc sửa đổi Điều 14 của Nghị định 58/2025/NĐ-CP, liên quan đến cơ chế mua bán sản lượng điện dư từ nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Cụ thể, thay vì chỉ được bán tối đa 20% sản lượng điện phát ra như quy định cũ, nay tỷ lệ này được nâng lên 50%. Đây là một bước tiến lớn, giúp các hộ gia đình và doanh nghiệp tận dụng tối đa nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia.

“Việc nâng tỷ lệ bán sản lượng điện dư lên 50% là tín hiệu tích cực, khuyến khích đầu tư vào điện mặt trời mái nhà, phù hợp với chủ trương phát triển năng lượng tái tạo của Chính phủ.” – Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý tại Luật Việt Nam.

Đối tượng nào được bán sản lượng điện dư theo quy định mới?

Nghị định 243/2026/NĐ-CP xác định rõ các nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được phép bán sản lượng điện dư bao gồm 5 nhóm đối tượng chính:

• Hộ gia đình sử dụng nhà ở riêng lẻ – đây là nhóm phổ biến nhất, áp dụng cho các căn nhà có lắp hệ thống điện mặt trời trên mái.
• Nguồn điện đấu nối với hệ thống điện quốc gia tại cấp điện áp hạ áp – thường là các tòa nhà, khu công nghiệp, hoặc cơ sở sản xuất nhỏ.
• Khu vực miền núi, biên giới, hải đảo có lưới điện nhưng chưa đấu nối với hệ thống điện quốc gia – tạo điều kiện cho các vùng khó khăn tiếp cận năng lượng sạch.
• Công trình là tài sản công – như trường học, bệnh viện, trụ sở cơ quan nhà nước, nhưng phải tuân thủ thêm quy định về quản lý tài sản công.
• Các nguồn khác có công suất phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực – bao gồm cả các dự án điện mặt trời mái nhà quy mô lớn hơn.

Tỷ lệ 50% sản lượng điện dư được áp dụng như thế nào?

Theo Điều 14 sửa đổi, sản lượng điện dư được xác định tại đầu ra của bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter). Hai bên (người bán và bên mua điện) có thể thỏa thuận mức sản lượng bán, nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát ra theo cường độ bức xạ. Đây là mức tăng đáng kể so với quy định cũ chỉ 20%.

Trường hợp được bán trên 50% sản lượng

Nghị định cho phép bán vượt quá 50% trong hai trường hợp:

• Giai đoạn từ 26/6/2026 đến hết ngày 31/12/2030: Nếu lưới điện tại khu vực đấu nối đảm bảo khả năng tiếp nhận và an toàn vận hành, hai bên có thể thỏa thuận mức cao hơn 50%.
• Khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa có điện lưới quốc gia: Không giới hạn sản lượng điện dư được bán – toàn bộ điện năng phát lên lưới đều được thanh toán.

Giá mua bán sản lượng điện dư được tính thế nào?

Giá mua bán sản lượng điện dư được quy định rõ tại Nghị định 243/2026/NĐ-CP:

• Giá cơ bản: Là giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề, do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố, tính bằng Đồng Việt Nam/kWh.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu giá thị trường bình quân cao hơn mức giá tối đa của khung giá phát điện loại hình điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ (theo từng miền), thì giá mua bán sẽ được xác định bằng mức giá tối đa đó (chưa bao gồm thuế GTGT).

Lưu ý: Giá này chưa bao gồm thuế GTGT, và bạn cần phải kê khai thuế nếu có doanh thu từ việc bán điện dư.

Thủ tục cần thực hiện khi bán sản lượng điện dư

Một điểm quan trọng: Tổ chức, cá nhân bán sản lượng điện dư phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ trường hợp được miễn theo quy định. Các trường hợp miễn thường bao gồm hộ gia đình có quy mô nhỏ, nhưng bạn cần kiểm tra cụ thể với cơ quan điện lực địa phương để tránh vi phạm.

Lời khuyên từ luật sư

1. Kiểm tra điều kiện lưới điện địa phương: Trước khi ký hợp đồng bán điện dư, hãy liên hệ với công ty điện lực để xác nhận khả năng tiếp nhận và các yêu cầu kỹ thuật.
2. Chuẩn bị hồ sơ xin giấy phép: Nếu bạn là doanh nghiệp hoặc tổ chức, hãy chuẩn bị đầy đủ hồ sơ xin cấp giấy phép hoạt động điện lực theo quy định.
3. Theo dõi giá thị trường: Giá mua bán phụ thuộc vào giá thị trường bình quân năm trước, vì vậy bạn nên cập nhật thông tin từ đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện.
4. Tận dụng ưu đãi cho khu vực đặc biệt: Nếu bạn ở miền núi, biên giới, hải đảo, hãy tận dụng quy định không giới hạn sản lượng để tối đa hóa lợi nhuận.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Vì quy định có thể thay đổi và phức tạp, hãy nhờ luật sư tư vấn để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật.