Thuế TNCN 2026: 5 thay đổi quan trọng từ 01/7 – Triệu người lao động hưởng lợi

Kể từ ngày 01/7/2026, hàng triệu người lao động Việt Nam có thể được hưởng lợi từ 5 đề xuất thay đổi quan trọng về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) do Bộ Tài chính đang lấy ý kiến. Các thay đổi này tập trung vào việc mở rộng diện miễn thuế, nâng ngưỡng khấu trừ, điều chỉnh thu nhập chịu thuế và bổ sung trường hợp được giảm trừ gia cảnh. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết từng thay đổi, kèm theo ví dụ thực tế và lời khuyên pháp lý để quý khách chủ động nắm bắt quyền lợi của mình.

1. Bổ sung 5 khoản thu nhập được miễn thuế TNCN từ 01/7/2026

Câu trả lời ngắn: Dự thảo bổ sung 5 nhóm thu nhập mới được miễn thuế TNCN, tập trung vào lĩnh vực khoa học, công nghệ cao và khởi nghiệp sáng tạo.

Theo Chương III – Mục 1 từ Điều 18 đến Điều 38 của dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, danh mục thu nhập được miễn thuế TNCN được mở rộng lên 21 nhóm, trong đó bổ sung 5 khoản mới:

• Thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
• Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ khi được thương mại hóa.
• Thu nhập của nhà đầu tư, chuyên gia, sáng lập viên trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
• Thu nhập từ tiền lương, tiền công của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao – được miễn thuế trong 05 năm.
• Thu nhập từ tiền lương, tiền công của nhân lực công nghệ cao thực hiện nghiên cứu, phát triển công nghệ cao hoặc công nghệ chiến lược – cũng được miễn thuế trong 05 năm.

Tình huống thực tế: Anh Minh, một kỹ sư trí tuệ nhân tạo (AI) làm việc tại Khu công nghệ cao TP.HCM, có thu nhập tiền lương 50 triệu đồng/tháng. Nếu dự thảo được thông qua, toàn bộ thu nhập từ lương của anh sẽ được miễn thuế TNCN trong 5 năm đầu tiên, giúp anh tiết kiệm khoảng 9,5 triệu đồng/tháng so với mức thuế suất hiện hành.

Bên cạnh đó, Điều 41 và Điều 42 của dự thảo quy định cụ thể các trường hợp miễn thuế cho nhân lực công nghệ số chất lượng cao và nhân lực công nghệ cao, bao gồm thu nhập từ dự án hoạt động trong khu công nghệ số tập trung, sản xuất chip bán dẫn, hoặc nghiên cứu phát triển công nghệ chiến lược.

2. Nâng ngưỡng thu nhập vãng lai khấu trừ thuế TNCN lên 3 triệu đồng/lần

Câu trả lời ngắn: Ngưỡng thu nhập vãng lai phải khấu trừ thuế TNCN được đề xuất nâng từ 2 triệu đồng/lần lên 3 triệu đồng/lần, giúp người lao động có thêm thu nhập tạm thời mà không bị khấu trừ ngay.

Theo khoản 2 Điều 50 của dự thảo Nghị định, đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 03 tháng, nếu thu nhập từ 3 triệu đồng/lần trở lên thì tổ chức chi trả phải khấu trừ thuế TNCN với mức 10% trên thu nhập trước khi chi trả.

So với quy định hiện hành tại điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC (ngưỡng 2 triệu đồng/lần), đề xuất này đã tăng 1 triệu đồng/lần. Điều này có nghĩa là những người làm việc thời vụ, cộng tác viên, hoặc nhận thù lao một lần dưới 3 triệu đồng sẽ không bị khấu trừ thuế ngay.

Ví dụ thực tế: Chị Lan làm cộng tác viên viết bài cho một trang web, mỗi lần nhận thù lao 2,5 triệu đồng. Với quy định hiện hành, chị phải bị khấu trừ 250.000 đồng/lần. Nếu dự thảo được thông qua, chị sẽ không bị khấu trừ vì thu nhập dưới 3 triệu đồng/lần.

3. Thay đổi quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công

3.1 Tăng mức tối đa được trừ với khoản đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện

Mức tối đa được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công cho khoản đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện được đề xuất tăng từ 1 triệu đồng/tháng (theo khoản 8 Điều 2 Nghị định 12/2015/NĐ-CP) lên 3 triệu đồng/tháng (theo khoản 2 Điều 8 dự thảo). Mức này bao gồm cả phần do người sử dụng lao động đóng và người lao động tự đóng.

Tình huống thực tế: Anh Hùng có thu nhập 20 triệu đồng/tháng và đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện 2 triệu đồng/tháng. Với quy định hiện hành, chỉ được trừ tối đa 1 triệu đồng. Nếu dự thảo được thông qua, anh sẽ được trừ toàn bộ 2 triệu đồng, giảm thu nhập chịu thuế xuống còn 18 triệu đồng, tiết kiệm khoảng 200.000 đồng/tháng thuế TNCN.

3.2 Nâng mức chi tiền ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động

Theo điểm g khoản 2 Điều 8 dự thảo, phần chi tiền ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động chỉ bị tính vào thu nhập chịu thuế nếu vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng. Như vậy, mức tối đa được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế đã được nâng lên 1,2 triệu đồng/tháng, thay vì mức 730.000 đồng/tháng theo quy định cũ tại khoản 4 Điều 22 Thông tư 26/2016/TT-BLĐTBXH (đã bị bãi bỏ).

Ví dụ: Công ty A chi tiền ăn trưa cho nhân viên là 1,5 triệu đồng/tháng. Với quy định mới, chỉ phần vượt 1,2 triệu đồng (300.000 đồng) mới phải tính vào thu nhập chịu thuế của nhân viên.

3.3 Không tính vào thu nhập chịu thuế các khoản trợ cấp thôi việc, mất việc làm

Điểm i khoản 3 Điều 8 dự thảo đề xuất: các khoản trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm theo quy định của pháp luật không tính vào thu nhập chịu thuế. Đặc biệt, nếu doanh nghiệp có quy định tại quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động về mức trợ cấp cao hơn mức quy định của pháp luật lao động, thì phần vượt mức đó cũng không bị tính thuế.

Đây là sự thay đổi lớn so với quy định hiện hành, nơi phần vượt mức trợ cấp thôi việc theo Bộ luật Lao động 2019 phải chịu thuế TNCN. Quy định mới thể hiện sự chia sẻ của Nhà nước với người lao động trong trường hợp mất việc.

4. Quy định chi tiết thu nhập tính thuế TNCN với thu nhập khác

Câu trả lời ngắn: Dự thảo bổ sung 3 loại thu nhập mới vào diện chịu thuế TNCN với thuế suất 5%, nhưng chỉ tính trên phần vượt 20 triệu đồng/lần.

Theo Điều 16 dự thảo, các khoản thu nhập khác thuộc diện chịu thuế TNCN được quy định chi tiết, bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn”.
• Thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon.
• Thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá.

Thuế suất áp dụng là 5% trên thu nhập tính thuế, trong đó thu nhập tính thuế là phần vượt trên 20 triệu đồng/lần phát sinh (theo Điều 19 Luật Thuế TNCN 2025). Điều này có nghĩa là nếu thu nhập từ các hoạt động này dưới hoặc bằng 20 triệu đồng/lần, sẽ không phải nộp thuế TNCN.

Ví dụ: Ông Bình trúng đấu giá biển số xe với giá 50 triệu đồng. Thu nhập tính thuế là 50 triệu – 20 triệu = 30 triệu đồng. Thuế TNCN phải nộp là 30 triệu x 5% = 1,5 triệu đồng.

5. Bổ sung trường hợp con trên 18 tuổi được giảm trừ gia cảnh

Câu trả lời ngắn: Dự thảo mở rộng giảm trừ gia cảnh cho con trên 18 tuổi, bao gồm cả người khuyết tật, người không có khả năng lao động và người mất năng lực hành vi dân sự.

Trước đây, khoản 3 Điều 12 Nghị định 65/2013/NĐ-CP chỉ cho phép giảm trừ gia cảnh đối với con từ 18 tuổi trở lên nếu “bị khuyết tật không có khả năng lao động”. Tuy nhiên, tại điểm b khoản 2 Điều 47 dự thảo Nghị định mới, Bộ Tài chính đề xuất mở rộng thành 03 trường hợp:

1. Người bị khuyết tật.
2. Người không có khả năng lao động.
3. Người mất năng lực hành vi dân sự.

Tình huống thực tế: Anh Tuấn có con trai 22 tuổi bị khuyết tật vận động, không thể làm việc. Với quy định cũ, anh không được giảm trừ gia cảnh vì con không thuộc diện “không có khả năng lao động” theo cách hiểu hẹp. Với quy định mới, anh Tuấn sẽ được giảm trừ gia cảnh cho con, giảm thu nhập chịu thuế thêm 4,4 triệu đồng/tháng (mức giảm trừ hiện hành cho mỗi người phụ thuộc).

Lời khuyên từ luật sư

Để chuẩn bị cho những thay đổi về thuế TNCN từ 01/7/2026, chúng tôi khuyên quý khách:

1. Theo dõi sát sao quá trình ban hành dự thảo Nghị định, vì các đề xuất có thể thay đổi trước khi có hiệu lực.
2. Kiểm tra lại các khoản thu nhập của bản thân để xác định xem có thuộc diện được miễn thuế mới hay không (đặc biệt nếu bạn làm việc trong lĩnh vực công nghệ cao, khởi nghiệp sáng tạo).
3. Rà soát hợp đồng lao động và quy chế nội bộ của công ty về các khoản trợ cấp thôi việc, tiền ăn ca để tận dụng tối đa quyền lợi.
4. Chuẩn bị hồ sơ chứng minh cho người phụ thuộc mới (con trên 18 tuổi bị khuyết tật, mất năng lực hành vi dân sự) để được giảm trừ gia cảnh.
5. Tham khảo ý kiến luật sư nếu bạn có thu nhập từ chuyển nhượng tên miền, tín chỉ carbon hoặc biển số xe, vì đây là các loại thu nhập mới có thể phát sinh nghĩa vụ thuế.

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Hoàng Tuấn Vũ, Công ty Luật TNHH Everest. Mọi thông tin chỉ mang tính tham khảo, quý khách nên liên hệ luật sư để được tư v