Phong trào “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” 2026-2031: Quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động

Sáng ngày 7 tháng 6 năm 2026, Ban Thường vụ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã chính thức phát động Phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” giai đoạn 2026-2031. Đây là sự kiện có quy mô toàn quốc, kết nối trực tiếp và trực tuyến tới 51 điểm cầu, với sự tham dự của hơn 1.000 đoàn viên, người lao động và đại diện các doanh nghiệp.

Với tư cách là luật sư tư vấn lao động, chúng tôi nhận thấy phong trào này không chỉ là một hoạt động thi đua mang tính phong trào, mà còn là cơ sở để người lao động và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về quyền lợi, nghĩa vụ cũng như các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các nội dung pháp lý và thực tiễn liên quan.

Phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” là gì và ai được hưởng lợi?

Theo phát biểu chỉ đạo của Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân tại lễ phát động, phong trào được thiết kế để hướng tới mục tiêu: “xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, xứng đáng là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”. Cụ thể, phong trào này sẽ mang lại lợi ích cho:

• Người lao động: Được nâng cao tay nghề, cơ hội đề xuất sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, từ đó tăng thu nhập và phúc lợi.
• Doanh nghiệp: Nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và tăng lợi nhuận.
• Nhà nước: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những chính sách hỗ trợ cụ thể nào dành cho người lao động trong phong trào này?

Phó Chủ tịch nước đã nhấn mạnh rằng, thi đua nâng cao năng suất phải đi đôi với việc tạo ra việc làm bền vững, thu nhập ổn định và cải thiện điều kiện làm việc. Các chính sách cụ thể bao gồm:

• Nhà ở và thiết chế văn hóa: Đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, khu văn hóa, thể thao cho công nhân.
• Chăm sóc sức khỏe: Đảm bảo an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội.
• Hỗ trợ đặc thù: Ưu tiên hỗ trợ người lao động có hoàn cảnh khó khăn, lao động nữ, không để ai bị bỏ lại phía sau.
• Đào tạo kỹ năng: Đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng số, rèn luyện tác phong công nghiệp.

Doanh nghiệp cần làm gì để tham gia và hưởng lợi từ phong trào?

Theo chỉ đạo từ lễ phát động, cộng đồng doanh nghiệp được khuyến nghị thực hiện các hành động sau:

• Đổi mới quản trị: Áp dụng các mô hình quản trị tiên tiến, chuyển đổi số, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) để nâng cao năng suất.
• Xây dựng chính sách lương thưởng: Thiết lập cơ chế tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi công bằng, minh bạch, gắn trực tiếp với năng suất, chất lượng, sáng kiến và hiệu quả công việc.
• Giảm nhọc nhằn cho người lao động: Đầu tư tự động hóa, công nghệ để giảm bớt các công việc nặng nhọc, độc hại.
• Tạo môi trường sáng tạo: Khuyến khích người lao động đề xuất cải tiến kỹ thuật, sáng kiến, tiết kiệm nguyên vật liệu.

Trích dẫn từ Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân: “Dù khoa học công nghệ có phát triển đến đâu, người lao động vẫn là nguồn lực quý giá nhất, là chủ thể trực tiếp tạo ra năng suất, chất lượng, hiệu quả và thương hiệu của doanh nghiệp.”

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp sản xuất nhỏ có thể tham gia phong trào như thế nào?

Anh Minh, chủ một xưởng sản xuất đồ gỗ tại Bình Dương, lo lắng: “Xưởng của tôi chỉ có 20 công nhân, liệu có đủ điều kiện tham gia phong trào này không? Chúng tôi không có vốn để đầu tư robot hay AI.”

Giải đáp từ luật sư: Hoàn toàn có thể. Phong trào không yêu cầu doanh nghiệp phải có quy mô lớn hay đầu tư công nghệ đắt tiền ngay lập tức. Theo tinh thần của lễ phát động, các đơn vị được khuyến khích tổ chức ngay tại công trường, khu công nghiệp, doanh nghiệp sản xuất trực tiếp. Anh Minh có thể bắt đầu bằng các bước nhỏ:

• Cải tiến quy trình thủ công: Sắp xếp lại dây chuyền sản xuất, tối ưu hóa thao tác để giảm thời gian chết.
• Khuyến khích sáng kiến: Phát động công nhân đề xuất các cải tiến nhỏ, có phần thưởng bằng tiền mặt hoặc hiện vật.
• Đào tạo tay nghề: Tổ chức các buổi hướng dẫn kỹ thuật mới, nâng cao tay nghề cho công nhân.
• Gắn lương với năng suất: Xây dựng thang lương cơ bản, có thưởng thêm khi công nhân đạt năng suất vượt mức.

Những hành động này không cần vốn lớn, nhưng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho người lao động và góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Người lao động cần làm gì để hưởng ứng và được hưởng lợi từ phong trào?

Phó Chủ tịch nước đã lưu ý rằng, thi đua trong giai đoạn mới không chỉ là làm việc chăm chỉ hơn, mà còn phải làm việc khoa học hơn, sáng tạo hơn, an toàn hơn, kỷ luật hơn và hiệu quả hơn. Cụ thể:

• Học tập suốt đời: Nâng cao tay nghề, kỹ năng số, khả năng thích ứng với công nghệ mới.
• Chủ động đề xuất sáng kiến: Cải tiến kỹ thuật, tiết kiệm công sức, tài nguyên, nguyên vật liệu.
• Thực hiện kỷ luật lao động: Tuân thủ quy định an toàn lao động, nội quy doanh nghiệp.
• Nâng cao chất lượng sản phẩm: Góp phần xây dựng thương hiệu cho doanh nghiệp và bản thân.

Lời khuyên từ luật sư

1. Doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch tham gia phong trào một cách bài bản: Đăng ký với công đoàn cơ sở, xác định mục tiêu năng suất cụ thể, và xây dựng quy chế khen thưởng rõ ràng. Điều này vừa giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa tạo sự gắn kết với người lao động.
2. Người lao động nên tận dụng tối đa cơ hội đào tạo: Các khóa học về kỹ năng số, tay nghề do công đoàn hoặc doanh nghiệp tổ chức là cơ hội để nâng cao giá trị bản thân, từ đó thương lượng mức lương tốt hơn.
3. Ghi nhận và nhân rộng điển hình tiên tiến: Các doanh nghiệp và công đoàn cần quan tâm phát hiện, bồi dưỡng, tôn vinh các cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc, tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn đơn vị.
4. Đảm bảo tính minh bạch trong chính sách lương thưởng: Mọi khoản thưởng, phúc lợi phải được công khai, rõ ràng, tránh tình trạng “hứa suông” gây mất niềm tin.
5. Liên hệ với tổ chức công đoàn để được tư vấn cụ thể: Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về quyền lợi hoặc cách tham gia, người lao động và doanh nghiệp nên chủ động tìm đến công đoàn cơ sở hoặc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Kết luận

Phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” giai đoạn 2026-2031 không chỉ là một cam kết chính trị mà còn là một cơ hội thực tiễn để cải thiện đời sống người lao động và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Với sự chỉ đạo quyết liệt từ Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân và sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị, phong trào hứa hẹn sẽ mang lại những kết quả thiết thực, đóng góp vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Chúng tôi, với tư cách là luật sư tư vấn lao động, khuyến nghị tất cả các bên liên quan — từ người lao động, doanh nghiệp đến tổ chức công đoàn — hãy chủ động tìm hiểu và tham gia tích cực để không bỏ lỡ những lợi ích thiết thực từ phong trào này.