Trang chủ » Tư vấn pháp luật » Luật Hình sự » Căn cứ, thủ tục ra quyết định khởi tố bị can

Căn cứ, thủ tục ra quyết định khởi tố bị can

Khởi tố bị can là gì? Căn cứ khởi tố bị can
Nếu bạn có nhu cầu được tư vấn, hỗ trợ về luật hình sự, hãy liên hệ ngay cho luật sư qua hotline cá nhân 0886.886.246Luật sư can thiệp càng sớm, cơ hội bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp càng cao!

Bạn đang thắc mắc khởi tố bị can là gì? Căn cứ xác định khởi tố bị can được xác định như thế nào? Hãy theo dõi bài viết dưới đây của Luật Quang Huy chúng tôi sẽ giúp bạn.


1. Khởi tố bị can là gì?

Khởi tố bị can là việc quyết định bằng văn bản của Cơ quan điều tra đối với một người khi có đủ căn cứ xác định người đó đã thực hiện hành vi phạm tội. Quyết định này là cơ sở pháp lý để áp dụng các biện pháp ngăn chặn cần thiết và tiến hành các biện pháp điều tra đối với người đó.

Cần chú ý là, đối với một người tuy chưa thực hiện các mặt khách quan của tội phạm cụ thể. Nhưng đang hoặc đã thực hiện việc tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện; hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện một tội rất nghiêm trọng; hoặc một tội đặc biệt nghiêm trọng (giai đoạn chuẩn bị phạm tội) thì vẫn có thể bị khởi tố.

Hiện nay, trong khoa học hình sự và thực tiễn tố tụng hình sự, khởi tố bị can không được coi là một giai đoạn tố tụng mà chỉ là hành vi của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong giai đoạn khởi tố hoặc giai đoạn điều tra.

Việc khởi tố bị can thông thường được thực hiện sau khi đã có quyết định khởi tố vụ án nhưng trong một số trường hợp như các trường hợp phạm tội bị bắt quả tang, các vụ án có thể xác định ngay được người thực hiện hành vi phạm tội hoặc các vụ án được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại thì quyết định khởi tố bị can và quyết định khởi tố vụ án có thể được ban hành đồng thời.


2. Căn cứ khởi tố bị can

Khi xác định có dấu hiệu phạm tội của cá nhân hoặc pháp nhân, cơ quan có thẩm quyền tiến hành việc khởi tố bị can để tiến hành điều tra, truy tố và xét xử theo đúng quy định của pháp luật.

Các hành vi đó của cá nhân hoặc pháp nhân thương mại thực hiện hành vi một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.


3. Thẩm quyền khởi tố bị can

Theo quy định tại khoản 1 Điều 179 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, Cơ quan điều tra sẽ ra Quyết định khởi tố bị can khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm.

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải gửi Quyết định này kèm theo tài liệu liên quan đến việc khởi tố bị can cho Viện kiểm sát cùng cấp để xét phê chuẩn.

Viện kiểm sát phải quyết định phê chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ Quyết định khởi tố bị can hoặc yêu cầu bổ sung chứng cứ, tài liệu làm căn cứ để quyết định việc phê chuẩn và gửi ngay cho Cơ quan điều tra trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được Quyết định khởi tố bị can.

Ngoài Cơ quan điều tra, Viện kiểm soát cũng có quyền trực tiếp ra Quyết định khởi tố bị can trong các trường hợp:

  • Phát hiện có người đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định là tội phạm chưa bị khởi tố, đã yêu cầu Cơ quan điều tra ra Quyết định khởi tố bị can nhưng Cơ quan điều tra không thực hiện.
  • Sau khi nhận hồ sơ và kết luận điều tra viên, Viện kiểm sát phát hiện có người khác đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm trong vụ án chưa bị khởi tố.

Trong một số trường hợp nhất định, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Bộ đội biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngư và cơ quan khác của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân… cũng có thẩm quyền ra Quyết định khởi tố bị can.

Cụ thể, căn cứ điểm a khoản 1 Điều 164 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2021, khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm trong lĩnh vực và địa bàn quản lý của mình thì các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra được ra Quyết định khởi tố bị can đối với tội phạm ít nghiêm trọng trong trường hợp phạm tội quả tang, chứng cứ và lý lịch người phạm tội rõ ràng.

Khởi tố bị can là gì? Căn cứ khởi tố bị can
Khởi tố bị can là gì? Căn cứ khởi tố bị can

4. Nội dung trong quyết định khởi tố bị can

Quyết định khởi tố bị can là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra tiếp theo hoặc áp dụng các biện pháp ngăn chặn.

Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.

Quyết định khởi tố bị can ghi rõ:

  • Thời gian, địa điểm ra quyết định;
  • Họ tên, chức vụ người ra quyết định;
  • Họ tên, ngày, tháng, năm sinh, quốc tịch, dân tộc, tôn giáo, giới tính, chỗ ở, nghề nghiệp của bị can;
  • Bị can bị khởi tố về tội gì, theo điều, khoản nào của Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung 2017;
  • Thời gian, địa điểm phạm tội và những tình tiết khác của tội phạm.

Trường hợp bị can bị khởi tố về nhiều tội khác nhau thì quyết định khởi tố bị can phải ghi từng tội danh và điều, khoản của Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 được áp dụng.


5. Thủ tục khởi tố bị can

Với tính chất làm phát sinh quan hệ tố tụng hình sự giữa cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng với bị can, phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên, hơn thế, người bị khởi tố còn có thể bị áp dụng các biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc nhất, hạn chế tự do của người bị áp dụng trong một khoảng thời gian nhất định.

Chính vì vậy, quy trình khởi tố bị can phải tuân theo những trình tự, thủ tục nhất định như sau:

5.1. Ra quyết định khởi tố bị can

Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.

5.2. Gửi quyết định khởi tố bị can cho Viện Kiểm Sát

Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải gửi quyết định khởi tố và tài liệu liên quan đến việc khởi tố bị can cho Viện kiểm sát cùng cấp để xét phê chuẩn.

5.3. Xem xét quyết định khởi tố bị can

  • Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải quyết định phê chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố bị can hoặc yêu cầu bổ sung chứng cứ, tài liệu làm căn cứ để quyết định việc phê chuẩn và gửi ngay cho Cơ quan điều tra.
  • Trường hợp Viện kiểm sát yêu cầu bổ sung chứng cứ, tài liệu thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được chứng cứ, tài liệu bổ sung, Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố bị can.
  • Trường hợp phát hiện có người đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm chưa bị khởi tố thì Viện kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can hoặc trực tiếp ra quyết định khởi tố bị can nếu đã yêu cầu nhưng Cơ quan điều tra không thực hiện. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải gửi cho Cơ quan điều tra để tiến hành điều tra.
  • Sau khi nhận hồ sơ và kết luận điều tra nếu Viện kiểm sát phát hiện có người khác đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm trong vụ án chưa bị khởi tố thì Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố bị can và trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra để điều tra bổ sung.

5.4. Phê chuẩn quyết định khởi tố bị can

Thời hạn phê chuẩn khởi tố bị can của Viện kiểm sát là trong vòng 3 ngày. Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can hoặc quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra phải giao ngay quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can.

5.5. Xử lý quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can

Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải chụp ảnh, lập danh bản, chỉ bản của người bị khởi tố và đưa vào hồ sơ vụ án.


6. Mẫu biên bản giao nhận quyết định khởi tố bị can

Theo quy định tại Điều 179, việc giao, nhận các quyết định nêu trên được lập biên bản theo quy định tại Điều 133 của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2021.

Theo đó, tại phụ lục ban hành kèm theo Thông tư số 119/2021/TT-BCA Quy định biểu mẫu, giấy tờ, sổ sách về điều tra hình sự.

Mẫu biên bản giao nhận quyết định khởi tố bị can, quý bạn đọc có thể tham khảo mẫu sau:

TẢI MẪU BIÊN BẢN GIAO NHẬN QUYẾT ĐỊNH KHỞI TỐ BỊ CAN


7. Cơ sở pháp lý

  • Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017;
  • Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2021;
  • Thông tư số 119/2021/TT-BCA Quy định biểu mẫu, giấy tờ, sổ sách về điều tra hình sự.

Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi về vấn đề khởi tố bị can. Qua bài viết này, chúng tôi mong rằng sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Để được tư vấn đầy đủ và chính xác nhất, mời quý khách hàng liên hệ tới Tổng đài tư vấn Luật hình sự trực tuyến qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy để nhận tư vấn thêm về vấn đề mà quý khách hàng đang gặp phải.

Trân trọng./.

5/5 - (1 bình chọn)
phone-call

GỌI ĐỂ TƯ VẤN MIỄN PHÍ

Scroll to Top