Bạn cần biết gì về Quyết định 19/2019/QĐ-UBND tổ chức hoạt động ấp, khu phố Bình Dương?

Kể từ ngày 01 tháng 11 năm 2019, Quyết định số 19/2019/QĐ-UBND ngày 18/10/2019 của UBND tỉnh Bình Dương chính thức thay thế Quyết định 07/2014/QĐ-UBND để điều chỉnh toàn bộ hoạt động của ấp, khu phố trên địa bàn tỉnh. Quy định mới này tác động trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của hàng triệu cư dân đang sinh sống tại các khu dân cư, tổ dân phố tại Bình Dương.

Với vai trò là luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những điểm mới, điều kiện thành lập, sáp nhập ấp/khu phố và quy trình thực hiện để quý khách hàng nắm rõ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Quyết định 19/2019/QĐ-UBND là gì và áp dụng cho ai?

Theo Điều 1 và Điều 2 của Quyết định, văn bản này áp dụng cho toàn bộ ấp và khu phố trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Cụ thể:

• Ấp được tổ chức ở xã (cấp dưới xã).
• Khu phố được tổ chức ở phường, thị trấn (cấp dưới phường, thị trấn).
• Bản chất pháp lý: Ấp, khu phố không phải là một cấp hành chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư.

“Ấp, khu phố không phải là một cấp hành chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư có chung địa bàn cư trú… nơi thực hiện dân chủ trực tiếp và rộng rãi” (Điều 2, Quyết định 19/2019/QĐ-UBND).

Bộ máy tổ chức của ấp, khu phố được quy định thế nào?

Theo Điều 4 của Quy định ban hành kèm theo Quyết định 19/2019/QĐ-UBND, cơ cấu tổ chức được quy định như sau:

• Mỗi ấp có Trưởng ấp, mỗi khu phố có Trưởng khu phố.
• Ấp có trên 350 hộ gia đình có thể bố trí 01 Phó Trưởng ấp.
• Khu phố có trên 500 hộ gia đình có thể bố trí 01 Phó Trưởng khu phố.
• Phó Trưởng do Trưởng ấp/khu phố lựa chọn sau khi thống nhất với Trưởng Ban công tác mặt trận, và được UBND cấp xã quyết định công nhận.

Việc bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng ấp, Trưởng khu phố là một trong những nội dung hoạt động chính của cộng đồng dân cư (theo khoản 5, Điều 5).

Điều kiện thành lập ấp mới, khu phố mới tại Bình Dương là gì?

Điều 7 của Quy định nêu rõ hai nhóm điều kiện để thành lập ấp mới, khu phố mới:

Điều kiện về quy mô số hộ gia đình

• Ấp ở xã: Có từ 350 hộ gia đình trở lên.
• Khu phố ở phường, thị trấn: Có từ 400 hộ gia đình trở lên.

Điều kiện về cơ sở hạ tầng

Cần có cơ sở hạ tầng kinh tế – xã hội thiết yếu, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để phục vụ hoạt động cộng đồng và bảo đảm ổn định cuộc sống của người dân.

Lưu ý đặc thù: Đối với các ấp nằm trong quy hoạch giải phóng mặt bằng, quy hoạch giãn dân, ấp hình thành do di dân, ấp ở cù lao, cồn trên sông, hoặc có địa hình bị chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn thì áp dụng theo quy định tại Thông tư số 14/2018/TT-BNV ngày 03/12/2018 của Bộ Nội vụ (sửa đổi Thông tư 04/2012/TT-BNV).

Khi nào thì ấp, khu phố bắt buộc phải sáp nhập?

Điều 8 của Quy định phân chia thành các trường hợp cụ thể:

• Bắt buộc sáp nhập: Ấp, khu phố có quy mô số hộ gia đình dưới 50% quy mô quy định (dưới 175 hộ với ấp; dưới 200 hộ với khu phố) thì phải sáp nhập với ấp, khu phố liền kề.
• Tự nguyện sáp nhập: Ấp, khu phố đạt từ 50% quy mô trở lên ở những nơi có đủ điều kiện thì có thể thực hiện sáp nhập.
• Điều kiện quan trọng: Đề án sáp nhập phải được trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình của từng ấp, khu phố tán thành.

Trong quá trình sáp nhập, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét các yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, địa hình, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư.

Quy trình thành lập ấp mới, khu phố mới gồm những bước nào?

Theo Điều 9, quy trình thành lập ấp mới, khu phố mới được thực hiện như sau:

1. Bước 1: UBND tỉnh quyết định chủ trương và chỉ đạo UBND cấp huyện giao UBND cấp xã xây dựng Đề án.
2. Bước 2: UBND cấp xã tổ chức lấy ý kiến toàn thể cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình, lập biên bản.
3. Bước 3: Nếu được trên 50% cử tri tán thành, UBND cấp xã trình HĐND cùng cấp thông qua. Trong 10 ngày làm việc, hoàn chỉnh hồ sơ trình UBND cấp huyện.
4. Bước 4: Trong 15 ngày làm việc, UBND cấp huyện có tờ trình gửi Sở Nội vụ. Sở Nội vụ thẩm định trong thời hạn không quá 15 ngày làm việc.
5. Bước 5: UBND tỉnh trình HĐND tỉnh xem xét.
6. Bước 6: HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết thành lập ấp mới, khu phố mới.

Giải thể ấp, khu phố được thực hiện khi nào?

Căn cứ khoản 2, Điều 8, việc giải thể ấp, khu phố được thực hiện trong các trường hợp:

• Nhà nước thu hồi đất để giải phóng mặt bằng.
• Sắp xếp, ổn định dân cư theo Đề án đã được phê duyệt.
• Các trường hợp khác do cấp có thẩm quyền quyết định.

Việc di dân, bố trí dân cư và giải quyết các vấn đề liên quan được thực hiện theo phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc Đề án sắp xếp dân cư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Về đặt tên, đổi tên ấp, khu phố có quy định gì?

Điều 8 cũng quy định rõ:

• Tên của ấp, khu phố mới hoặc sau sáp nhập không được trùng với tên của ấp, khu phố hiện có trong cùng một đơn vị hành chính cấp xã.
• Việc đổi tên được thực hiện theo nguyện vọng của nhân dân sinh sống tại ấp, khu phố đó.

Tình huống thực tế: Ấp Tân Phước (Bình Dương) dưới 175 hộ có bị sáp nhập không?

Giả sử ấp Tân Phước tại huyện Bàu Bàng hiện có 150 hộ gia đình. Theo quy định, ấp ở xã phải có tối thiểu 350 hộ để đạt chuẩn. Với 150 hộ, ấp này đang ở mức dưới 50% (dưới 175 hộ) so với quy mô tối thiểu. Do đó, ấp Tân Phước bắt buộc phải sáp nhập với một ấp liền kề theo quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 8.

Trong trường hợp này, người dân cần lưu ý: Đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri đại diện hộ gia đình của ấp tán thành. Nếu chưa đạt tỷ lệ này, việc sáp nhập không thể thực hiện.

Hội nghị ấp, khu phố được tổ chức bao nhiêu lần mỗi năm?

Theo Điều 6, hội nghị ấp, khu phố được tổ chức mỗi năm 2 lần (giữa năm và cuối năm), có thể họp bất thường khi cần thiết. Điều kiện tiến hành hội nghị là có trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình tham dự.

Lời khuyên từ luật sư

Chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng và người dân tại Bình Dương cần lưu ý những điểm sau:

1. Nắm rõ quy mô hộ gia đình của ấp/khu phố nơi mình cư trú để biết có thuộc diện phải sáp nhập hay không.
2. Tham gia đầy đủ các hội nghị do Trưởng ấp/khu phố triệu tập để nắm bắt thông tin và thực hiện quyền biểu quyết của mình.
3. Kiểm tra tính hợp pháp của quy trình lấy ý kiến: Đề án thành lập/sáp nhập phải được trên 50% cử tri tán thành mới hợp lệ.
4. Giữ vai trò giám sát đối với việc sử dụng các khoản đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi công cộng.
5. Liên hệ luật sư ngay khi phát hiện quy trình thành lập, sáp nhập, giải thể ấp/khu phố có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc không bảo đảm quyền lợi hợp pháp của cư dân.