Trong thời đại số, mỗi hành vi của chúng ta trên mạng xã hội, diễn đàn hay bất kỳ nền tảng trực tuyến nào đều có thể ảnh hưởng đến người khác và chính bản thân mình. Bạo lực mạng, tin giả, xúc phạm danh dự nhân phẩm… đang trở thành vấn nạn nhức nhối. Hiểu rõ quy tắc ứng xử trên không gian mạng không chỉ giúp bạn tránh vi phạm pháp luật mà còn góp phần xây dựng một môi trường số lành mạnh, văn minh.
Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn chi tiết và toàn diện nhất về các quy định tại Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL ngày 05/3/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, áp dụng cho mọi đối tượng tham gia không gian mạng tại Việt Nam.
📋 Mục lục bài viết
- 1. Không gian mạng là gì? Định nghĩa theo pháp luật hiện hành
- 2. Quy tắc ứng xử chung trên không gian mạng – Áp dụng cho tất cả mọi người
- 3. Quy tắc ứng xử cho cá nhân trên mạng xã hội: 7 nghĩa vụ bắt buộc
- 3.1. Sử dụng danh tính thật khi tham gia mạng xã hội
- 3.2. Bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác
- 3.3. Thận trọng khi chia sẻ thông tin – Tránh tiếp tay cho tin giả
- 3.4. Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ
- 3.5. Giao tiếp văn minh, không xúc phạm, công kích
- 3.6. Quy tắc đặc thù cho người có ảnh hưởng (KOL/KOC)
- 4. Trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội
- 5. Quy tắc riêng cho nhà cung cấp dịch vụ Internet
- 6. Quy tắc ứng xử cho cơ quan báo chí, công ty truyền thông
- Đối với cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình
- Đối với công ty truyền thông, người kinh doanh quảng cáo
- 7. Quy tắc ứng xử cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khác
- 8. Mức xử phạt khi vi phạm quy tắc ứng xử trên không gian mạng
1. Không gian mạng là gì? Định nghĩa theo pháp luật hiện hành
Để hiểu đúng về các quy tắc ứng xử, trước tiên chúng ta cần nắm rõ định nghĩa pháp lý về không gian mạng. Theo quy định tại Khoản 5, Điều 2, Luật An ninh mạng 2025:
“Không gian mạng là môi trường được hình thành bởi hệ thống mạng lưới kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu; là nơi con người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian và thời gian.”
Nói một cách dễ hiểu, không gian mạng bao gồm tất cả các nền tảng trực tuyến mà chúng ta tham gia hàng ngày như Facebook, Zalo, Instagram, TikTok, YouTube, các diễn đàn, trang web, sàn thương mại điện tử,… Đây chính là nơi chúng ta giao tiếp, chia sẻ thông tin và tương tác với nhau.
2. Quy tắc ứng xử chung trên không gian mạng – Áp dụng cho tất cả mọi người
Theo Điều 4 Quyết định 423/QĐ-BVHTTDL ngày 05/3/2026, quy tắc ứng xử chung là nền tảng bắt buộc mà mọi đối tượng tham gia không gian mạng phải tuân thủ, bao gồm:
- Tuân thủ pháp luật: Tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của mọi tổ chức, cá nhân.
- Ứng xử văn minh: Ứng xử văn minh, lịch sự, giữ gìn bản sắc văn hóa, giá trị đạo đức và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
- Tôn trọng đa dạng văn hóa: Tôn trọng và thúc đẩy giá trị văn hóa trên môi trường số, tôn trọng sự đa dạng văn hóa, khác biệt vùng miền, dân tộc, tôn giáo.
- Chịu trách nhiệm: Chịu trách nhiệm về hành vi ứng xử trên mạng; phối hợp với cơ quan chức năng xử lý hành vi, nội dung thông tin vi phạm pháp luật.
Đáng chú ý, quy tắc chung này không chỉ mang tính khuyến nghị mà còn là cơ sở để xác định trách nhiệm pháp lý khi có vi phạm xảy ra.
3. Quy tắc ứng xử cho cá nhân trên mạng xã hội: 7 nghĩa vụ bắt buộc
Là người dùng mạng xã hội thông thường, bạn cần đặc biệt lưu ý các quy định tại Điều 5 Quyết định 423. Chúng tôi phân tích chi tiết để bạn dễ dàng nắm bắt:
3.1. Sử dụng danh tính thật khi tham gia mạng xã hội
Quy định khuyến khích cá nhân sử dụng họ tên thật hoặc tên, thương hiệu thuộc sở hữu hợp pháp khi tham gia các hoạt động trên môi trường số. Điều này giúp tăng cường trách nhiệm của người dùng và giảm thiểu các hành vi ẩn danh gây hại.
3.2. Bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác
Khi đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác, bạn cần tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ trẻ em. Cụ thể, cần cân nhắc kỹ trước khi công khai bất kỳ dữ liệu cá nhân nào của người khác trên các nền tảng số.
3.3. Thận trọng khi chia sẻ thông tin – Tránh tiếp tay cho tin giả
Một trong những quy tắc quan trọng nhất là thận trọng khi tiếp nhận thông tin chưa được kiểm chứng. Bạn chỉ nên chia sẻ thông tin có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, mang giá trị tích cực. Khi phát hiện tin giả, bạn có trách nhiệm thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan chức năng.
3.4. Tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ
Không được sao chép, sử dụng trái phép các sản phẩm số như bài viết, hình ảnh, video, âm nhạc… mà không có sự cho phép của chủ sở hữu.
3.5. Giao tiếp văn minh, không xúc phạm, công kích
Khi tham gia thảo luận, phản biện trên mạng xã hội, bạn cần thể hiện thái độ tôn trọng, giao tiếp văn minh, lịch sự. Tuyệt đối không sử dụng ngôn từ thô tục, không xúc phạm hoặc công kích cá nhân, không nói xấu, bôi nhọ tổ chức, cá nhân khác.
3.6. Quy tắc đặc thù cho người có ảnh hưởng (KOL/KOC)
Đối với người có ảnh hưởng, chủ các trang cộng đồng, kênh nội dung, ngoài các quy định trên còn phải tuân thủ thêm:
- Tích cực sản xuất nội dung có giá trị, góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa Việt Nam.
- Gương mẫu chấp hành pháp luật, không cổ xúy hành vi vi phạm pháp luật.
- Không lợi dụng niềm tin của công chúng để trục lợi cá nhân.
- Khi quảng cáo phải công khai, minh bạch về việc nhận tài trợ, đảm bảo nội dung trung thực.
4. Trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội
Đối với các nền tảng như Facebook, Google, TikTok… và các mạng xã hội nội địa, Điều 6 Quyết định 423 đặt ra những yêu cầu cụ thể:
- Công bố công khai điều khoản sử dụng dịch vụ: Bao gồm quyền và nghĩa vụ của cả nhà cung cấp và người sử dụng, phương thức phân phối nội dung, quảng cáo và các hình thức xử lý vi phạm.
- Chủ động ngăn chặn hành vi vi phạm: Rà quét, phát hiện và ngăn chặn lừa đảo, tin giả, quảng cáo vi phạm pháp luật. Khuyến khích sử dụng AI và phân tích dữ liệu.
- Cung cấp cơ chế báo cáo vi phạm: Xây dựng công cụ báo cáo rõ ràng, dễ sử dụng, có cơ chế phản hồi cho người dùng.
- Bảo vệ trẻ em: Phân loại, cảnh báo nội dung không phù hợp với trẻ em, triển khai giải pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường số.
- Phối hợp với cơ quan chức năng: Xử lý và loại bỏ nội dung vi phạm, truyền thông chính sách đến người dùng.
5. Quy tắc riêng cho nhà cung cấp dịch vụ Internet
Các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kiểm soát nội dung. Theo Điều 7 Quyết định 423, họ phải:
- Triển khai công cụ lọc, cảnh báo, hạn chế nội dung vi phạm pháp luật, đặc biệt là bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên qua các tính năng kiểm soát nội dung, giới hạn độ tuổi, thời gian.
- Tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, không thu thập hoặc sử dụng trái phép thông tin người dùng.
- Hỗ trợ người dùng khi bị xâm hại trên mạng, hợp tác với trường học, tổ chức xã hội để giáo dục kỹ năng số.
6. Quy tắc ứng xử cho cơ quan báo chí, công ty truyền thông
Điều 8 Quyết định 423 đưa ra các yêu cầu đối với cơ quan báo chí và công ty truyền thông:
Đối với cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình
- Tăng cường cung cấp thông tin tích cực, định hướng dư luận xã hội, lan tỏa giá trị văn hóa tốt đẹp.
- Chủ động xác minh, đấu tranh, phản bác trước tin giả, thông tin lừa đảo, thông tin thiếu kiểm chứng.
- Cân nhắc việc hợp tác với người có ảnh hưởng có hành vi vi phạm pháp luật.
Đối với công ty truyền thông, người kinh doanh quảng cáo
- Chủ động kiểm soát nội dung truyền thông, quảng cáo trên môi trường số.
- Cân nhắc hợp tác với người có ảnh hưởng vi phạm pháp luật hoặc khi có khuyến nghị từ cơ quan quản lý nhà nước.
7. Quy tắc ứng xử cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khác
Đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nói chung (không phải nhà cung cấp dịch vụ mạng), quy định tại Điều 9 Quyết định 423 bao gồm các nghĩa vụ sau:
- Sử dụng danh tính chính danh: Dùng tên cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc thương hiệu hợp pháp khi hoạt động trên môi trường số.
- Phổ biến quy tắc ứng xử: Phổ biến đến cán bộ, nhân viên, học sinh, sinh viên thuộc phạm vi quản lý.
- Minh bạch thông tin: Công khai, minh bạch trong truyền thông, quảng cáo; có cơ chế tiếp nhận, xử lý khiếu nại.
- Bảo đảm thông tin đúng sự thật: Không lan truyền tin giả, không đăng tải nội dung vi phạm pháp luật, trái đạo đức, đặc biệt ảnh hưởng đến trẻ em, người yếu thế.
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Tôn trọng quyền riêng tư, tuân thủ pháp luật khi lưu trữ, xử lý dữ liệu.
- Chủ động lan tỏa giá trị tích cực: Quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.
- Phối hợp xử lý vi phạm: Thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện nội dung vi phạm.
8. Mức xử phạt khi vi phạm quy tắc ứng xử trên không gian mạng
Việc vi phạm các quy tắc ứng xử không chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở. Tùy theo tính chất, mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:
- Phạt hành chính từ 10 – 20 triệu đồng đối với cá nhân, từ 20 – 40 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật (theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP).
- Phạt từ 20 – 30 triệu đồng đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác trên mạng xã hội (Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP).
- Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
