Kiểm soát tàu thuyền xuất nhập cảnh: Thủ tục mới từ 01/10/2026 theo Nghị định mới

Chào quý khách, chúng tôi là luật sư tư vấn pháp lý chuyên sâu về lĩnh vực hàng hải và giao thông vận tải. Hôm nay, chúng tôi sẽ giải đáp chi tiết về thủ tục kiểm soát tàu thuyền xuất nhập cảnh, quá cảnh và chuyển cảng tại Việt Nam, dựa trên Nghị định mới nhất của Chính phủ. Đây là những quy định quan trọng mà mọi chủ tàu, thuyền trưởng và doanh nghiệp vận tải biển cần nắm rõ để tránh vi phạm và các rắc rối pháp lý không đáng có.

Theo Nghị định số [số hiệu cụ thể – cần tra cứu bổ sung] do Chính phủ ban hành, quy định về thủ tục kiểm soát; kiểm tra, giám sát; cấp Giấy phép đi bờ của thuyền viên, Giấy phép xuống tàu; quản lý, kiểm soát hoạt động liên quan đến an ninh, trật tự của người Việt Nam, người nước ngoài, tàu thuyền Việt Nam, tàu thuyền mang cờ quốc tịch nước ngoài và các loại phương tiện khác tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý. Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026.

Thủ tục kiểm soát tàu thuyền xuất nhập cảnh, quá cảnh và chuyển cảng được quy định thế nào?

Theo Nghị định, việc kiểm soát được thực hiện rõ ràng đối với từng trường hợp cụ thể:

• Tàu thuyền nhập cảnh: Khi vào khu vực biên giới biển Việt Nam, thuyền viên và hành khách phải làm thủ tục nhập cảnh tại cửa khẩu cảng đầu tiên nơi tàu đến.
• Tàu thuyền nước ngoài xuất cảnh: Trước khi rời khỏi biên giới quốc gia trên biển, phải làm thủ tục xuất cảnh tại cửa khẩu cảng cuối cùng nơi tàu đi.
• Tàu thuyền Việt Nam xuất cảnh: Trước khi rời khỏi vùng biển Việt Nam, phải làm thủ tục xuất cảnh tại cửa khẩu cảng cuối cùng nơi tàu đi.
• Tàu thuyền quá cảnh: Phải làm thủ tục quá cảnh ngay khi vào khu vực biên giới biển Việt Nam.
• Tàu thuyền chuyển cảng: Phải làm thủ tục chuyển cảng đi trước khi rời cảng này để đến cảng khác trong lãnh thổ Việt Nam, và thủ tục chuyển cảng đến khi tới cảng đích.

Tình huống thực tế:

Một tàu container quốc tế từ Singapore đến cảng Cát Lái (TP.HCM) trước khi vào cảng Cần Thơ. Theo quy định, tàu phải làm thủ tục nhập cảnh tại cảng Cát Lái (cửa khẩu đầu tiên). Nếu tàu muốn rời Việt Nam từ cảng Cần Thơ, nó phải làm thủ tục xuất cảnh tại đây (cửa khẩu cuối cùng).

Thủ tục kiểm soát tàu thuyền theo cách thức điện tử được thực hiện ra sao?

Theo Nghị định này, thủ tục kiểm soát bằng điện tử được thực hiện thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia (theo quy định của pháp luật về cơ chế một cửa quốc gia). Các đối tượng bắt buộc áp dụng bao gồm:

• Tàu thuyền Việt Nam nhập cảnh, xuất cảnh; tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa.
• Tàu thuyền nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, chuyển cảng.
• Các tàu thuyền được cấp phép đặc biệt (chạy bằng năng lượng hạt nhân, vận chuyển chất phóng xạ, nghiên cứu khoa học, cứu hộ cứu nạn, khảo sát công trình biển…).
• Thuyền viên nước ngoài trên các tàu này.
• Tàu cá Việt Nam và thuyền viên Việt Nam có thể áp dụng nếu cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin cho phép.

Lưu ý quan trọng: Trong trường hợp Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố, người làm thủ tục được phép thực hiện theo cách thức thủ công.

Thủ tục kiểm soát thủ công với tàu thuyền xuất nhập cảnh, quá cảnh gồm những gì?

Theo Điều 6 của Nghị định, thủ tục kiểm soát thủ công được thực hiện tại trụ sở chính hoặc văn phòng đại diện của Cảng vụ hàng hải, Cảng vụ đường thủy nội địa hoặc tại tàu trong các trường hợp đặc biệt như:

• Có người trốn trên tàu.
• Tàu thuyền có dấu hiệu vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự.
• Có căn cứ xác định việc khai báo không đầy đủ về thuyền viên, hành khách.
• Có căn cứ cho rằng thuyền viên, hành khách sử dụng hộ chiếu giả mạo.

Giấy tờ cần nộp: Thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý hoạt động hàng hải. Đặc biệt, thuyền viên nước ngoài được phép sử dụng sổ thuyền viên để xuất trình khi không có hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại quốc tế còn giá trị. Khi làm thủ tục xuất cảnh, người làm thủ tục phải nộp lại Giấy phép đi bờ của thuyền viên (nếu có).

Trường hợp tàu chở khách du lịch quốc tế:

Doanh nghiệp lữ hành quốc tế phải nộp cho Công an cửa khẩu cảng chậm nhất 12 giờ trước khi tàu đến cảng các giấy tờ sau:

• 01 bản chính Chương trình du lịch của hành khách.
• 01 bản sao Giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế (lần đầu).
• 01 bản chính công văn trả lời đề nghị cấp thị thực tại cửa khẩu quốc tế của Cục Quản lý xuất nhập cảnh Bộ Công an (nếu có).

Trường hợp khách quan không kịp nộp bản chính, doanh nghiệp có thể nộp bản fax hoặc bản sao, nhưng phải nộp bản chính trong vòng 03 ngày kể từ ngày nộp.

“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định về thủ tục kiểm soát điện tử qua Cổng thông tin một cửa quốc gia là bước tiến quan trọng, giúp giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp và tăng cường tính minh bạch trong quản lý nhà nước. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hạ tầng công nghệ và nhân sự để đáp ứng yêu cầu này.”

Lời khuyên từ luật sư

1. Cập nhật quy định mới: Nghị định này có hiệu lực từ 01/10/2026. Doanh nghiệp và chủ tàu cần theo dõi và cập nhật để điều chỉnh quy trình nội bộ kịp thời.
2. Chuẩn bị hạ tầng điện tử: Đảm bảo nhân sự và hệ thống công nghệ thông tin có thể khai báo điện tử qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Nếu chưa đáp ứng, hãy liên hệ với cơ quan chức năng để được hướng dẫn.
3. Lưu ý thời hạn nộp giấy tờ: Đặc biệt với tàu chở khách du lịch quốc tế, việc nộp chậm hoặc thiếu giấy tờ có thể dẫn đến chậm trễ và bị xử phạt vi phạm hành chính.
4. Kiểm tra tính hợp lệ của giấy tờ: Hộ chiếu, thị thực, sổ thuyền viên phải còn giá trị. Nếu có dấu hiệu giả mạo, tàu và thuyền viên có thể bị từ chối nhập cảnh hoặc xử lý theo pháp luật hình sự.
5. Tư vấn pháp lý chuyên sâu: Trong các trường hợp phức tạp (tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, tàu nghiên cứu khoa học…), hãy tham khảo ý kiến luật sư hoặc cơ quan chuyên môn để tránh rủi ro.