Thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân: Mức phạt tù lên đến 7 năm cần biết

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển, việc thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân bất hợp pháp đang trở thành vấn nạn nhức nhối. Nhiều quý khách hàng thường nghĩ rằng việc trao đổi thông tin cá nhân chỉ là hành vi vi phạm hành chính nhẹ, nhưng thực tế, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án tù lên đến 07 năm. Bài viết dưới đây, chúng tôi với tư cách là luật sư tư vấn, sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan, từ đó có hành vi ứng xử phù hợp và bảo vệ quyền lợi của mình.

Hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân bị phạt tù bao nhiêu năm?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (số 91/2025/QH15 do Quốc hội ban hành), tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, tùy theo tính chất, mức độ hậu quả, có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân sẽ bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015 về “Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”. Luật sư chúng tôi xin phân tích chi tiết các mức hình phạt tại Bộ luật này:

Mức phạt tù cơ bản: Từ 06 tháng đến 03 năm

Người thực hiện một trong các hành vi dưới đây để thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân thì bị phạt như sau:

• Phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 200 triệu đồng
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm
• Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm

Các hành vi vi phạm bao gồm:

1. Đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái với quy định của pháp luật (nếu không thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điều 117, 155, 156 và 326 của Bộ luật Hình sự 2015);
2. Mua bán, trao đổi, tặng cho, sửa chữa, thay đổi hoặc công khai hóa thông tin riêng hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên mạng máy tính, mạng viễn thông mà không được phép của chủ sở hữu thông tin đó;
3. Hành vi khác sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông.

Mức phạt tù tăng nặng: Từ 02 năm đến 07 năm

Người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 01 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Phạm tội có tổ chức;
• Lợi dụng quyền quản trị mạng máy tính, mạng viễn thông;
• Thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên;
• Gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên;
• Xâm phạm bí mật cá nhân dẫn đến người bị xâm phạm tự sát;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc quan hệ đối ngoại của Việt Nam;
• Dẫn đến biểu tình.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung như: phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Lưu ý từ luật sư: Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, mức phạt tù cao nhất 07 năm thường áp dụng cho các hành vi có tổ chức, quy mô lớn hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng như dẫn đến tự sát hoặc biểu tình. Các hành vi nhỏ lẻ, lần đầu có thể chỉ bị phạt hành chính.

Tình huống thực tế: Mua bán dữ liệu khách hàng tại công ty thương mại điện tử

Anh A là nhân viên IT của một công ty thương mại điện tử nhỏ. Trong quá trình làm việc, anh A đã sao chép trái phép cơ sở dữ liệu của 5.000 khách hàng (gồm họ tên, số điện thoại, địa chỉ) và bán cho một đơn vị quảng cáo với giá 80 triệu đồng. Sau đó, thông tin này bị sử dụng để gọi điện quấy rối, lừa đảo, gây thiệt hại kinh tế cho nhiều người với tổng số tiền là 150 triệu đồng.

Trong trường hợp này, anh A đã thực hiện hành vi “Mua bán, trao đổi thông tin riêng hợp pháp của cá nhân trên mạng máy tính, mạng viễn thông mà không được phép”. Với mức thu lợi 80 triệu đồng (trong khoảng 50-200 triệu đồng) và gây thiệt hại 150 triệu đồng (trong khoảng 100-500 triệu đồng), anh A sẽ đối mặt với mức án tù từ 06 tháng đến 03 năm theo quy định tại Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015.

Các mức phạt hành chính đối với hành vi vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân từ 01/01/2026

Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân được thực hiện theo quy định tại khoản 3, 4, 5, 6 và 7 Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Chúng tôi tổng hợp các mức phạt cụ thể cho quý khách như sau:

Lưu ý quan trọng: Các mức phạt nêu trên áp dụng đối với tổ chức. Nếu cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền tối đa bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức. Ví dụ, đối với hành vi mua bán dữ liệu cá nhân, mức phạt tối đa cho cá nhân là 1,5 tỷ đồng (bằng 1/2 của 03 tỷ đồng).

Lời khuyên từ luật sư

Để tránh rủi ro pháp lý liên quan đến hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân, chúng tôi khuyến nghị quý khách:

1. Tuân thủ quy định về thu thập dữ liệu: Chỉ thu thập dữ liệu cá nhân khi có sự đồng ý rõ ràng của chủ thể dữ liệu và phục vụ đúng mục đích đã thông báo.
2. Không mua bán, trao đổi dữ liệu trái phép: Mọi hành vi mua bán dữ liệu cá nhân mà không được sự cho phép của chủ sở hữu đều có thể bị xử lý hình sự với mức án tù cao.
3. Bảo vệ dữ liệu trong doanh nghiệp: Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình bảo vệ dữ liệu cá nhân, phân quyền truy cập chặt chẽ để tránh rò rỉ thông tin.
4. Tham khảo ý kiến luật sư: Nếu có thắc mắc hoặc phát hiện hành vi vi phạm, hãy liên hệ ngay với luật sư để được tư vấn hướng xử lý phù hợp.

Trên đây là nội dung tư vấn của chúng tôi về hành vi thu thập, mua bán dữ liệu cá nhân. Nếu quý khách cần hỗ trợ thêm hoặc có tình huống cụ thể cần giải đáp, vui lòng liên hệ hotline 1900.6588 để được luật sư tư vấn miễn phí hoặc số 090 222 9061 để sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn (có phí).