Sửa đổi Luật Dầu khí 2025: 3 thay đổi quan trọng mở rộng năng lượng mới và bảo vệ nhà đầu tư

Chào bạn,

Trong bối cảnh các mỏ dầu khí chủ lực như Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng và Sư Tử Đen đang suy giảm sản lượng, Việt Nam đang đứng trước bài toán chiến lược: làm thế nào để vừa tận thu tài nguyên còn lại, vừa mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới? Dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi (dự kiến thông qua năm 2025) chính là câu trả lời. Bài viết này sẽ giúp quý khách hiểu rõ các thay đổi quan trọng và tác động thực tiễn.

1. Luật Dầu khí sửa đổi 2025 có hiệu lực khi nào và thay đổi gì chính?

Theo các chuyên gia pháp lý và nguồn tin từ Cổng thông tin điện tử Chính phủ (phapluat.gov.vn), Luật Dầu khí năm 2022 mới có hiệu lực chưa lâu, nhưng bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động nhanh chóng đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi. Mục tiêu chính của dự thảo là tạo khuôn khổ pháp lý linh hoạt hơn, khuyến khích đầu tư vào các dự án có rủi ro cao và mở rộng không gian năng lượng từ biển.

2. Các ưu đãi cụ thể cho mỏ cận biên và nâng cao hệ số thu hồi dầu là gì?

TS Phan Ngọc Trung, nguyên Thành viên HĐTV Petrovietnam, Trưởng ban Tư vấn Phản biện Hội Dầu khí Việt Nam, nhận định:

“Những điểm mới trong dự thảo Luật Dầu khí 2022 (sửa đổi) liên quan đến mỏ cận biên và hoạt động nâng cao hệ số thu hồi dầu không chỉ tháo gỡ các vướng mắc từ thực tiễn mà còn tạo động lực mới để duy trì sản lượng khai thác dầu khí trong nước.”

Cụ thể, các ưu đãi bao gồm:

• Ưu đãi thuế và tài chính: Giảm thuế suất, miễn giảm thuế nhập khẩu thiết bị chuyên dùng cho các dự án mỏ cận biên.
• Tăng tỷ lệ thu hồi chi phí (Cost Recovery): Nhà thầu được phép thu hồi phần trăm chi phí đầu tư cao hơn so với hợp đồng PSC truyền thống.
• Hạch toán chi phí rủi ro: Cho phép ghi nhận chi phí thăm dò không thành công như chi phí hợp lý, giảm áp lực tài chính.
• Kéo dài thời hạn hợp đồng: Đối với các dự án nâng cao hệ số thu hồi dầu (EOR), thời hạn hợp đồng có thể được gia hạn thêm để đảm bảo hiệu quả kinh tế.

TS Trần Văn, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách, nay là Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội, nhấn mạnh:

“Nếu vẫn áp dụng các cơ chế tài chính, thuế và phân chia sản phẩm như đối với các mỏ truyền thống thì rất khó thu hút dòng vốn đầu tư mới.”

Ông đề xuất chuyển từ cơ chế “Nhà nước hưởng lợi, doanh nghiệp chịu rủi ro” sang “cùng hưởng lợi, cùng chia sẻ rủi ro”.

3. Mở rộng sang năng lượng mới: Điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh và CCS/CCUS được quy định thế nào?

PGS.TS Lê Quang Duyến, Trưởng khoa Dầu khí và Năng lượng, Trường Đại học Mỏ – Địa chất, khẳng định:

“Luật Dầu khí sửa đổi cần mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hoạt động liên quan đến LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen, CCS, CCUS, đồng thời thiết kế các cơ chế khuyến khích đầu tư, chia sẻ rủi ro, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tạo điều kiện bao tiêu sản phẩm đầu ra dài hạn.”

Các quy định mới dự kiến bao gồm:

• Điện gió ngoài khơi: Cho phép tận dụng hạ tầng dầu khí hiện hữu (giàn khoan, đường ống) để phát triển điện gió ngoài khơi.
• Hydrogen xanh và amoniac xanh: Xây dựng cơ chế khuyến khích sản xuất và tiêu thụ, bao gồm ưu đãi thuế và hỗ trợ giá.
• CCS/CCUS: Quy định về quyền sở hữu carbon thu giữ, trách nhiệm lưu trữ dài hạn và cơ chế bán tín chỉ carbon.
• Bao tiêu sản phẩm: Nhà nước cam kết mua một phần sản lượng đầu ra trong thời gian nhất định để giảm rủi ro cho nhà đầu tư.

TS Bùi Trọng Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu năng lượng bền vững, nhận định:

“Việt Nam đã xây dựng được hệ thống hạ tầng, dịch vụ kỹ thuật và nguồn nhân lực dầu khí đủ mạnh để phát triển biển thành một ‘không gian năng lượng tổng hợp’.”

4. Petrovietnam được trao quyền chủ động thế nào trong dự thảo?

TS Trần Văn chỉ ra điểm nghẽn hiện tại:

“Nhiều quyết định kỹ thuật và thương mại quan trọng vẫn phải trải qua nhiều cấp xem xét, làm giảm tính chủ động và có thể bỏ lỡ cơ hội thị trường.”

Các quyền mới được đề xuất cho Petrovietnam:

• Phân cấp phê duyệt: Được tự quyết một số nội dung kỹ thuật đối với mỏ nhỏ, mỏ cận biên, dự án rủi ro thấp. Cơ quan nhà nước tập trung hậu kiểm.
• Cơ chế bảo vệ rủi ro thăm dò: Nếu doanh nghiệp thực hiện đúng quy trình nhưng kết quả không đạt, chi phí thăm dò được coi là rủi ro nghề nghiệp và người ra quyết định được bảo vệ pháp lý.
• Giữ lại lợi nhuận: Được phép giữ lại tỷ lệ lợi nhuận phù hợp để bổ sung quỹ tìm kiếm, thăm dò dầu khí, giảm phụ thuộc vào thủ tục cấp vốn.
• Đầu tư ra nước ngoài: Trao quyền chủ động hơn trong M&A, góp vốn hoặc đầu tư ra nước ngoài để đa dạng hóa nguồn cung.

Tình huống thực tế

Ví dụ: Một nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia dự án thăm dò dầu khí tại bể Nam Côn Sơn (khu vực nước sâu). Theo cơ chế cũ, chi phí thăm dò không thành công có thể không được khấu trừ thuế, và thủ tục phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ kéo dài 2-3 năm. Với Luật sửa đổi, nhà đầu tư sẽ được:

• Hưởng ưu đãi thuế (giảm 50% thuế TNDN trong 5 năm đầu).
• Chi phí thăm dò được hạch toán ngay vào chi phí hợp lý.
• Thời gian phê duyệt rút ngắn xuống còn 6 tháng (theo cơ chế phân cấp).
• Được quyền kết hợp phát triển điện gió ngoài khơi trên cùng khu vực, giảm chi phí hạ tầng.

Lời khuyên từ luật sư

1. Đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước: Hãy theo dõi sát tiến trình thông qua Luật Dầu khí sửa đổi dự kiến trong năm 2025. Khi Luật có hiệu lực, các ưu đãi về thuế và cơ chế chia sẻ rủi ro sẽ mở ra cơ hội đầu tư hấp dẫn, đặc biệt tại các bể trầm tích mới và dự án năng lượng tái tạo ngoài khơi.
2. Đối với Petrovietnam và các doanh nghiệp dầu khí: Chuẩn bị sẵn sàng bộ máy quản trị để tận dụng quyền tự chủ mới. Việc giữ lại lợi nhuận tái đầu tư đòi hỏi chiến lược tài chính minh bạch và hiệu quả.
3. Đối với doanh nghiệp năng lượng tái tạo: Nghiên cứu khả năng liên doanh với các công ty dầu khí để tận dụng hạ tầng hiện có cho điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh. Hành lang pháp lý mới sẽ giúp giảm rào cản gia nhập thị trường.
4. Đối với nhà đầu tư tài chính: Các quỹ đầu tư mạo hiểm có thể xem xét tài trợ cho các dự án CCS/CCUS hoặc hydrogen xanh nhờ cơ chế bao tiêu sản phẩm dài hạn từ Nhà nước.
5. Lưu ý về thời điểm: Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, nhưng các nghị định hướng dẫn sẽ được ban hành trong năm 2025. Quý khách nên tham vấn luật sư chuyên ngành để xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp.

Câu hỏi thường gặp