Nghị quyết mới về phòng chống tội phạm: Kiên quyết không hạ chỉ tiêu chất lượng

Ngày 6/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án. Đây là văn bản quan trọng, tác động trực tiếp đến hoạt động của toàn bộ hệ thống cơ quan tư pháp trên cả nước.

Với vai trò là luật sư tư vấn, chúng tôi nhận thấy đây là một thay đổi pháp lý lớn mà doanh nghiệp và người dân cần theo dõi, bởi nó thể hiện rõ định hướng của Quốc hội trong việc tăng cường trách nhiệm giải trình và nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp.

Vì sao phải thay thế Nghị quyết 96/2019/QH14?

Theo Tờ trình do Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày, Nghị quyết mới được ban hành nhằm xây dựng hệ thống các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng. Văn bản này vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động.

Đáng chú ý, sau 6 năm thực hiện (2019-2025), Nghị quyết 96 đã tạo chuyển biến tích cực, thực chất trong công tác phòng, chống tội phạm. Hầu hết chỉ tiêu Quốc hội giao đều được các cơ quan tư pháp thực hiện đạt và vượt yêu cầu. Tuy nhiên, một số chủ trương, chính sách mới của Đảng về phòng, chống tội phạm trong tình hình mới cần được kịp thời thể chế hóa.

Nghị quyết mới có những thay đổi gì so với Nghị quyết 96/2019/QH14?

Dự thảo Nghị quyết thay thế gồm 8 điều, với bố cục rõ ràng:

• Điều 1: Quy định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng
• Điều 2 đến Điều 5: Quy định các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án
• Điều 6 và Điều 7: Quy định trách nhiệm, điều kiện bảo đảm thực hiện
• Điều 8: Quy định về hiệu lực và tổ chức thi hành

Điểm mấu chốt là dự thảo thiết kế 2 phương án đối với 3 nội dung quan trọng:

1. Tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính
2. Chỉ tiêu giải quyết đơn đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm
3. Chỉ tiêu không để người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn khỏi cơ sở giam giữ

Quan điểm “kiên quyết không hạ chỉ tiêu chất lượng” được hiểu như thế nào?

Đây là thông điệp chính trị quan trọng nhất của Tờ trình. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) khẳng định quan điểm kiên quyết không hạ các chỉ tiêu về chất lượng dù bối cảnh kinh tế – xã hội có nhiều khó khăn. Các cơ quan tư pháp phải nỗ lực cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc duy trì chỉ tiêu chất lượng cao là thông điệp mạnh mẽ thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp, đồng thời tạo áp lực tích cực để các cơ quan này không ngừng cải cách, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nghị quyết mới tác động thế nào đến doanh nghiệp và người dân?

Mục tiêu xuyên suốt của Nghị quyết là góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm; nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Đối với doanh nghiệp, môi trường pháp lý ổn định, an toàn sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển sản xuất kinh doanh. Đối với người dân, việc nâng cao chất lượng xét xử, giải quyết các vụ án dân sự, hành chính sẽ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tốt hơn, giảm thiểu tình trạng oan sai, kéo dài thời gian giải quyết vụ việc.

Tình huống thực tế: “KPIs” của các cơ quan tư pháp hoạt động ra sao?

Ông T.V.A (TP.HCM) từng có vụ tranh chấp hợp đồng thương mại kéo dài hơn 3 năm qua hai cấp xét xử. “Chúng tôi rất mong muốn thời gian giải quyết các vụ án dân sự được rút ngắn, phán quyết minh bạch, đúng pháp luật hơn”, ông chia sẻ.

Chính những trăn trở này của người dân, doanh nghiệp là lý do Quốc hội quyết tâm xây dựng hệ thống chỉ tiêu định lượng, đóng vai trò như “KPIs” để Quốc hội giám sát và đánh giá chất lượng của các cơ quan tư pháp. Việc chuyển từ chỉ tiêu định tính sang định lượng giúp việc đánh giá khách quan, chính xác hơn, tạo cơ chế để người dân, doanh nghiệp giám sát hiệu quả hoạt động của bộ máy tư pháp.

Lời khuyên từ luật sư

Với tư cách là luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi lưu ý quý khách hàng một số điểm quan trọng về Nghị quyết mới:

1. Theo dõi tiến độ ban hành: Nghị quyết dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp này. Sau khi ban hành, Nghị quyết sẽ thay thế hoàn toàn Nghị quyết 96/2019/QH14 và có hiệu lực thi hành ngay.
2. Chú ý các chỉ tiêu định lượng mới: Việc chuyển từ chỉ tiêu định tính sang định lượng sẽ tạo ra cơ chế giám sát chặt chẽ hơn. Doanh nghiệp có thể căn cứ vào các chỉ tiêu này để đánh giá tiến độ giải quyết các vụ việc của mình.
3. Tận dụng quyền giám sát của Quốc hội: Người dân và doanh nghiệp có quyền phản ánh, kiến nghị đến các cơ quan dân cử nếu phát hiện cơ quan tư pháp không thực hiện đúng các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao.
4. Chuẩn bị tâm thế cho môi trường pháp lý chặt chẽ hơn: Với nguyên tắc “không hạ chỉ tiêu chất lượng”, các cơ quan tư pháp sẽ chịu áp lực lớn hơn trong việc nâng cao chất lượng xử lý vụ việc, điều này đòi hỏi doanh nghiệp cần tuân thủ pháp luật chặt chẽ hơn.
5. Tham khảo ý kiến luật sư kịp thời: Khi có tranh chấp hoặc vướng mắc pháp lý, quý khách nên liên hệ luật sư sớm để được tư vấn chiến lược giải quyết tối ưu, tránh kéo dài thời gian và chi phí.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết mang tính chất tham khảo về thông tin pháp lý. Nếu quý khách cần tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ trực tiếp.