Nghị định 140/2026/NĐ-CP: Mẫu Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026 và hướng dẫn chi tiết

Ngày 16/4/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 140/2026/NĐ-CP về Báo cáo tài chính nhà nước, trong đó quy định chi tiết mẫu Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026. Văn bản này có hiệu lực ngay từ ngày ký và áp dụng đối với việc lập Báo cáo tài chính nhà nước năm 2025 trở đi. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích toàn diện các quy định mới, giúp quý khách nắm bắt kịp thời và áp dụng đúng pháp luật.

Mẫu Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026 theo Nghị định 140/2026/NĐ-CP là gì?

Theo quy định tại Điều 11 Nghị định 140/2026/NĐ-CP, Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước là văn bản được lập nhằm giải thích và bổ sung các thông tin về tình hình tài chính nhà nước, kết quả hoạt động tài chính nhà nước, tình hình lưu chuyển tiền tệ nhà nước trong kỳ báo cáo trên phạm vi toàn quốc hoặc phạm vi tỉnh.

Cụ thể, mẫu thuyết minh này được quy định chi tiết tại Phụ lục IV kèm theo Nghị định. Đây là mẫu thống nhất, bắt buộc áp dụng đối với tất cả các đơn vị có trách nhiệm lập Báo cáo tài chính nhà nước ở cả cấp tỉnh và cấp toàn quốc.

Nội dung chính của Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026 bao gồm những gì?

Dựa trên quy định tại Điều 11 Nghị định 140/2026/NĐ-CP, nội dung của Thuyết minh Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026 bao gồm ba phần chính sau đây:

• Thông tin khái quát về tình hình kinh tế, xã hội: Phản ánh bối cảnh kinh tế vĩ mô, các yếu tố tác động đến hoạt động tài chính nhà nước trong kỳ báo cáo.
• Thông tin tổng quan Báo cáo tài chính nhà nước: Trình bày tóm tắt các chỉ tiêu tài chính chủ yếu, xu hướng biến động so với kỳ trước.
• Thuyết minh chi tiết các số liệu: Giải trình cụ thể về tình hình tài chính nhà nước, kết quả hoạt động tài chính nhà nước, lưu chuyển tiền tệ nhà nước.

Quy định về công khai Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026 như thế nào?

Theo Điều 15 Nghị định 140/2026/NĐ-CP, việc công khai Báo cáo tài chính nhà nước được thực hiện với các quy định cụ thể như sau:

Nội dung công khai

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Bộ Tài chính có trách nhiệm công khai các thông tin sau:

• Tài sản của Nhà nước
• Nguồn vốn của Nhà nước
• Doanh thu, chi phí và thặng dư/thâm hụt trong năm hoạt động tài chính nhà nước
• Lưu chuyển tiền tệ nhà nước trên phạm vi tỉnh hoặc toàn quốc

Lưu ý quan trọng: Các số liệu chi tiết thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia và các số liệu, tài liệu khác theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước sẽ được loại trừ khỏi nội dung công khai.

Hình thức công khai

Báo cáo tài chính nhà nước được công khai bằng một hoặc một số hình thức sau:

• Đăng trên Cổng thông tin điện tử: Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính đối với Báo cáo tài chính nhà nước toàn quốc; Cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh.
• Phát hành ấn phẩm
• Niêm yết
• Các hình thức khác theo quy định của pháp luật

Thời hạn công khai

Thời hạn công khai được quy định cụ thể như sau:

• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Công khai Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh được báo cáo Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.
• Bộ Tài chính: Công khai Báo cáo tài chính nhà nước toàn quốc trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày Báo cáo tài chính nhà nước toàn quốc được báo cáo Quốc hội.

Căn cứ lập Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026 là gì?

Theo Điều 12 Nghị định 140/2026/NĐ-CP, việc lập Báo cáo tài chính nhà nước được dựa trên các căn cứ pháp lý và tài liệu cụ thể:

Căn cứ lập Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh

• Báo cáo cung cấp thông tin tài chính được quy định tại khoản 1, 2 Điều 17 Nghị định 140/2026/NĐ-CP
• Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh năm trước

Căn cứ lập Báo cáo tài chính nhà nước toàn quốc

• Báo cáo cung cấp thông tin tài chính được quy định tại khoản 1, 2, 3 Điều 18 Nghị định 140/2026/NĐ-CP
• Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh đã được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố
• Báo cáo tài chính nhà nước toàn quốc năm trước

Tình huống thực tế

Ví dụ: Tỉnh A sau khi hoàn thiện Báo cáo tài chính nhà nước tỉnh năm 2025 và báo cáo Hội đồng nhân dân tỉnh vào ngày 15/6/2026. Theo quy định, Ủy ban nhân dân tỉnh A phải công khai báo cáo này trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh chậm nhất vào ngày 15/7/2026 (trong thời hạn 30 ngày). Nội dung công khai bao gồm các thông tin về tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí và lưu chuyển tiền tệ nhà nước trên phạm vi tỉnh, ngoại trừ các số liệu thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh.

Lời khuyên từ luật sư

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật về Báo cáo tài chính nhà nước năm 2026, chúng tôi khuyến nghị quý khách lưu ý các điểm sau:

1. Nắm rõ mẫu biểu mới: Sử dụng đúng mẫu Thuyết minh tại Phụ lục IV Nghị định 140/2026/NĐ-CP cho kỳ báo cáo năm 2025 trở đi.
2. Tuân thủ thời hạn công khai: Đảm bảo công khai Báo cáo tài chính nhà nước trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày báo cáo cơ quan có thẩm quyền.
3. Kiểm tra nội dung loại trừ: Rà soát kỹ các số liệu thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia để loại trừ khỏi nội dung công khai.
4. Lưu trữ đầy đủ căn cứ: Bảo quản các báo cáo cung cấp thông tin tài chính và báo cáo năm trước để làm căn cứ lập báo cáo.
5. Tham vấn chuyên gia: Trong trường hợp có vướng mắc về cách lập hoặc giải trình số liệu, nên tham vấn ý kiến của cơ quan tài chính cấp trên hoặc luật sư chuyên ngành.

“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, Nghị định 140/2026/NĐ-CP đã tạo ra một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch cho việc lập, thuyết minh và công khai Báo cáo tài chính nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công.”