Miễn phí sách giáo khoa toàn quốc từ 2029: Bạn cần biết gì về Nghị định 271/2026/NĐ-CP?

Chào bạn,

Gần đây, nhiều phụ huynh và học sinh đã rất quan tâm đến thông tin về việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh toàn quốc. Với tư cách là luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi xin phân tích chi tiết về Nghị định số 271/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, quy định về chính sách quan trọng này. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và lộ trình thực hiện.

Theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, từ năm học 2029-2030, tất cả học sinh phổ thông trên toàn quốc sẽ được miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn – trả. Chính sách này nhằm giảm gánh nặng chi phí cho gia đình, đồng thời thúc đẩy tinh thần tiết kiệm, bảo vệ môi trường thông qua việc tái sử dụng sách giáo khoa.

Đối tượng nào được hưởng chính sách miễn phí sách giáo khoa?

Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định rõ đối tượng được miễn phí sách giáo khoa bao gồm:

• Học sinh đang theo học tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) ban hành.
• Người học theo chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở (THCS), cấp trung học phổ thông (THPT).
• Người học theo chương trình xóa mù chữ.

Như vậy, không chỉ học sinh trường công lập, mà cả học sinh trường tư thục và người học trong các chương trình giáo dục thường xuyên cũng thuộc diện được hưởng chính sách này.

Mô hình mượn – trả sách giáo khoa hoạt động như thế nào?

Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định cụ thể về quy trình mượn – trả sách:

• Vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh được mượn 01 bộ sách giáo khoa đầy đủ các môn học tương ứng với chương trình học tập tại lớp.
• Sách giáo khoa được miễn phí bao gồm sách trong danh mục do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc, và sách chuyển đổi hoặc học liệu thay thế phù hợp với năng lực nhận thức của học sinh khuyết tật.
• Học sinh có nghĩa vụ hoàn trả bộ sách cho thư viện nhà trường sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ đó.
• Trường hợp học sinh chuyển trường, phải hoàn trả sách cho cơ sở giáo dục nơi chuyển đi trước khi hoàn tất thủ tục. Cơ sở giáo dục nơi tiếp nhận có trách nhiệm bố trí sách cho học sinh mượn ngay, không để gián đoạn việc học.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, mô hình mượn – trả này không chỉ giúp giảm chi phí cho các gia đình mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường, hạn chế lãng phí giấy in ấn và nâng cao ý thức giữ gìn tài sản công cho học sinh.

Quy trình quản lý, điều chuyển và thu hồi sách giáo khoa được quy định thế nào?

Nghị định 271/2026/NĐ-CP xây dựng một quy trình quản lý chặt chẽ, hiệu quả:

• Quản lý tại thư viện: Tuân thủ đúng tiêu chuẩn thư viện cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông do Bộ GD&ĐT ban hành. Trước ngày 15 tháng 6 hằng năm, các cơ sở giáo dục phải hoàn thành việc tiếp nhận, nhập kho, kiểm kê, dán nhãn, mã hóa sách.
• Điều chuyển sách: Chủ tịch UBND cấp tỉnh chỉ đạo việc điều chuyển sách giữa các thư viện trên cùng địa bàn. Ưu tiên điều chuyển sách còn đủ chất lượng, không rách nát. Không thực hiện điều chuyển nếu chi phí vận chuyển, bảo quản lớn hơn so với mua sắm bổ sung.
• Thu hồi và xử lý: Trong 15 ngày làm việc kể từ khi kết thúc năm học hoặc khi học sinh chuyển trường, thôi học, học sinh phải hoàn trả sách (trừ trường hợp cần ôn tập, kiểm tra lại). Cơ sở giáo dục kiểm tra, đánh giá và phân loại: sách đủ điều kiện tiếp tục sử dụng, sách cần sửa chữa, và sách đề nghị thanh lý.

Đối với cơ sở giáo dục tư thục, khi không còn nhu cầu sử dụng, phải bàn giao lại sách cho cơ quan quản lý để điều chuyển.

Lộ trình thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa như thế nào?

Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định lộ trình rõ ràng:

• Từ năm học 2029 – 2030: Miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc.
• Khuyến khích các địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc có nguồn xã hội hóa thực hiện sớm hơn, ưu tiên cho vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
• Thời điểm cung cấp miễn phí sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số sẽ thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ.

Nhận định từ chuyên gia pháp lý: Việc quy định lộ trình đến năm 2029-2030 giúp các địa phương có thời gian chuẩn bị ngân sách, cơ sở vật chất và nhân lực. Đồng thời, chính sách khuyến khích thực hiện sớm đối với vùng khó khăn cho thấy sự ưu tiên đúng đắn trong việc đảm bảo công bằng giáo dục.

Hình thức thực hiện và nguồn lực cho chính sách này là gì?

Nhà nước sẽ đầu tư mua sắm sách giáo khoa trang bị cho thư viện các cơ sở giáo dục. Việc quản lý sách được thực hiện thông qua hệ thống số đăng ký hoặc phần mềm quản lý thư viện. Cơ sở giáo dục thực hiện kiểm kê định kỳ hằng năm để xác định nhu cầu bổ sung.

Đặc biệt, Nhà nước khuyến khích phát triển sách giáo khoa điện tử và các hình thức cung cấp tài liệu học tập số, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục.

Tình huống thực tế

Gia đình anh Minh (Hà Nội): Anh có hai con đang học lớp 5 và lớp 8. Mỗi năm, gia đình anh phải chi khoảng 2-3 triệu đồng cho sách giáo khoa mới. Với chính sách mới, từ năm học 2029-2030, anh sẽ không còn phải lo khoản chi phí này nữa. Tuy nhiên, anh cũng cần hướng dẫn các con giữ gìn sách cẩn thận để cuối năm có thể hoàn trả lại trường.

Lời khuyên từ luật sư

1. Bảo quản sách cẩn thận: Học sinh có nghĩa vụ hoàn trả sách trong tình trạng sử dụng được, việc giữ gìn sách sẽ tránh các rắc rối về bồi thường khi làm hỏng hoặc mất sách.
2. Nắm rõ thời hạn: Phải hoàn trả sách trong vòng 15 ngày làm việc sau khi kết thúc năm học. Nếu có nhu cầu ôn tập, cần thông báo với nhà trường.
3. Khi chuyển trường: Luôn hoàn trả sách trước khi hoàn tất thủ tục chuyển đi và yêu cầu trường mới cấp sách ngay khi nhập học.
4. Theo dõi lộ trình: Các địa phương có thể thực hiện sớm hơn, phụ huynh nên chủ động hỏi trường để biết thông tin chính xác.
5. Ghi nhận tình trạng sách: Khi nhận sách, kiểm tra kỹ và yêu cầu nhà trường ghi rõ tình trạng sách (mới/đã qua sử dụng) trong sổ mượn – trả để tránh tranh chấp sau này.