Luật Trợ giúp pháp lý 2026: Sửa đổi quan trọng & đối tượng mới

Nội dung chính

Luật số 05/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành, nhằm tăng cường khả năng tiếp cận pháp luật cho các đối tượng yếu thế và nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý. Luật này tập trung vào việc quy định chi tiết hơn về nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước, ưu tiên bố trí cho các vụ việc trợ giúp pháp lý phức tạp, điển hình tại những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách. Đồng thời, các quy định về tổ chức bộ máy, như việc thành lập và hoạt động của chi nhánh Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, cũng được làm rõ, trao quyền quyết định cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Luật cũng điều chỉnh các tiêu chuẩn, quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm và thu hồi thẻ đối với trợ giúp viên pháp lý và cộng tác viên trợ giúp pháp lý, đảm bảo chất lượng đội ngũ. Các thủ tục liên quan đến yêu cầu, thụ lý vụ việc, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng, chuyển giao vụ việc và kiến nghị trong hoạt động trợ giúp pháp lý cũng được sửa đổi, bổ sung để tạo thuận lợi hơn. Đặc biệt, Luật nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, xây dựng và tích hợp dữ liệu trợ giúp pháp lý vào Cổng Pháp luật quốc gia, cùng với tăng cường phối hợp liên ngành giữa các cơ quan nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Điểm quan trọng

• Mở rộng đáng kể các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý, bao gồm thân nhân người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo/cận nghèo, người khuyết tật, trẻ em, người dân tộc thiểu số tại vùng đặc biệt khó khăn, người cao tuổi, nạn nhân bạo lực gia đình, người nhiễm HIV, người lao động thu nhập thấp, nạn nhân mua bán người và người dưới 18 tuổi trong các vụ án hình sự.
• Quy định rõ ràng về nguồn kinh phí, tiêu chuẩn và quy trình hoạt động của trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên, cùng việc thành lập và tổ chức chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
• Thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ trong hoạt động trợ giúp pháp lý thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông với Cổng Pháp luật quốc gia.
• Tăng cường trách nhiệm phối hợp liên ngành giữa Bộ Tư pháp với các bộ, ngành, địa phương và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc triển khai và giám sát hoạt động trợ giúp pháp lý.
• Bãi bỏ một số điều khoản không còn phù hợp trong Luật Tư pháp người chưa thành niên và Luật Phòng, chống mua bán người, đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đối tượng áp dụng

Luật này áp dụng cho các cá nhân thuộc diện được trợ giúp pháp lý như người có công, người nghèo, người khuyết tật, trẻ em, người dân tộc thiểu số, người lao động thu nhập thấp, nạn nhân của các vụ việc hình sự và xã hội; các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý bao gồm Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên trợ giúp pháp lý; các cơ quan quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý từ trung ương đến địa phương; các cơ quan tiến hành tố tụng và các tổ chức có liên quan đến hoạt động trợ giúp pháp lý.