Nội dung chính

Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, là văn bản pháp luật quan trọng do Quốc hội ban hành, nhằm điều chỉnh các vấn đề về hộ tịch, đăng ký hộ tịch, Cơ sở dữ liệu hộ tịch và quản lý nhà nước về hộ tịch tại Việt Nam. Luật này thay thế Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13, tập trung vào việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý hộ tịch, hướng tới mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Luật quy định rõ về các sự kiện, thông tin hộ tịch cần đăng ký như khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha mẹ con, thay đổi thông tin hộ tịch, tình trạng hôn nhân và khai tử. Đồng thời, Luật thiết lập cơ sở dữ liệu hộ tịch quốc gia tập trung, thống nhất, đảm bảo tính liên thông và an toàn thông tin, cho phép khai thác dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy. Cơ chế đăng ký hộ tịch chủ động, đặc biệt đối với khai sinh và khai tử, là một điểm mới nổi bật, chuyển từ phương thức “người dân tìm đến cơ quan nhà nước” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ người dân”, dự kiến triển khai thống nhất toàn quốc chậm nhất từ 01/01/2031.

Điểm quan trọng

• Chuyển đổi số mạnh mẽ: Xây dựng và quản lý Cơ sở dữ liệu hộ tịch quốc gia tập trung, thống nhất. Dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy trong giao dịch hành chính và các giao dịch khác.
• Đơn giản hóa thủ tục: Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu, không yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình giấy tờ nếu thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu liên quan. Người dân chỉ cần cung cấp thông tin một lần.
• Mở rộng thẩm quyền và phương thức đăng ký: Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền đăng ký nhiều sự kiện hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú của cá nhân. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến, qua bưu chính hoặc trực tiếp; kết quả đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử được trả cả bản giấy và bản điện tử.
• Đăng ký hộ tịch chủ động: Bổ sung cơ chế đăng ký khai sinh, khai tử chủ động do cơ quan nhà nước thực hiện, nhằm đảm bảo đăng ký kịp thời và giảm gánh nặng thủ tục cho người dân.

Đối tượng áp dụng

Luật này áp dụng cho công dân Việt Nam cư trú trong nước và ở nước ngoài, người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch, người không quốc tịch, người nước ngoài có liên quan đến hộ tịch tại Việt Nam. Các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương (như Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Tòa án nhân dân tối cao, Ủy ban nhân dân các cấp) và các tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác đăng ký, quản lý và khai thác dữ liệu hộ tịch đều chịu sự điều chỉnh của Luật.